Money Transfer : बँक खाते नसलेल्या व्यक्तींना पैसे पाठवण्याच्या प्रक्रियेत रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाने (RBI) महत्त्वाचे बदल केले आहेत. देशांतर्गत मनी ट्रान्सफरचे नवे नियम 11 नोव्हेंबर 2026 पासून लागू झाले आहेत. यानुसार रोख पैसे पाठवणे आणि स्वीकारण्यावर मर्यादा घालण्यात आल्या आहेत. तसेच KYC, मोबाइल क्रमांकाची पडताळणी आणि अतिरिक्त सुरक्षा प्रक्रिया अनिवार्य करण्यात आली आहे.

रोख पैसे मिळवण्याची मर्यादा ₹10 हजार –

नव्या नियमानुसार, बँक खात्यातून दुसऱ्या व्यक्तीला रोख पैसे पाठवता येतील. यासाठी एका व्यवहाराची मर्यादा 10 हजार रुपये, तर एका लाभार्थ्याची महिन्याची मर्यादा 25 हजार रुपये असेल. लाभार्थी ATM किंवा बँक प्रतिनिधीच्या (BC) माध्यमातून पैसे घेऊ शकतो.

रोख पैसे जमा करण्यावरही मर्यादा –

BC, ATM आणि अन्य अधिकृत माध्यमांतून पैसे पाठवताना एका व्यवहाराची मर्यादा 5 हजार रुपये असेल. एका महिन्यात एका व्यक्तीला अशा प्रकारे जास्तीत जास्त 25 हजार रुपये पाठवता येतील. मात्र, बँकेच्या शाखेतून NEFT द्वारे 50 हजार रुपयांपर्यंत पैसे पाठवता येतील.

मोबाइल पडताळणी आणि KYC आवश्यक –

रोख व्यवहार करणाऱ्या ग्राहकांना पडताळणी केलेला मोबाइल क्रमांक आणि अधिकृत ओळखपत्र द्यावे लागेल. प्रत्येक व्यवहारासाठी अतिरिक्त सुरक्षा पडताळणी (AFA) आवश्यक असेल.

संशयास्पद व्यवहारांवर नजर –

बँकांना संशयास्पद व्यवहारांची तपासणी करावी लागेल. खात्यात असामान्य पद्धतीने पैसे जमा झाल्यास ग्राहकाला सूचना देणे आणि आवश्यक तपासणी करणे बंधनकारक असेल. ग्राहकांच्या तक्रारींसाठीही स्वतंत्र यंत्रणा उभारावी लागेल. कार्ड-टू-कार्ड व्यवहार मात्र या नियमांच्या कक्षेबाहेर असतील.

रोख पैसे म्हणजे काय?

रोख पैसे म्हणजे प्रत्यक्ष हातात असलेल्या नोटा. उदाहरणार्थ, एखाद्या मजुराला गावाकडे कुटुंबाला पैसे पाठवायचे आहेत; पण त्याचे बँक खाते नाही. तो बँकेच्या प्रतिनिधीकडे (BC) जाऊन पैसे जमा करतो आणि कुटुंबातील व्यक्ती ते दुसऱ्या ठिकाणी रोख स्वरूपात घेते.

असे व्यवहार कोण करतात?

प्रामुख्याने स्थलांतरित मजूर, बांधकाम कामगार, रोजंदारीवर काम करणारे आणि बँक खाते नसलेले किंवा डिजिटल व्यवहार न करणारे लोक असे व्यवहार करतात.