जम्मू-काश्मीरमधील पहलगाम येथे २२ एप्रिल २०२५ रोजी दहशतवाद्यांनी घडवलेल्या क्रूर हल्ल्याला प्रत्युत्तर म्हणून भारतीय सैन्याने राबवलेल्या ‘ऑपरेशन सिंदूर’ या लष्करी कारवाईवर सध्या संसदेच्या पावसाळी अधिवेशनात तीव्र चर्चा सुरू आहे. या चर्चेदरम्यान सत्ताधारी आणि विरोधी पक्ष आमने-सामने आले असून, भारत-पाकिस्तान शस्त्रसंधी आणि ऑपरेशन सिंदूरच्या यशस्वीतेवरून दोन्ही बाजूंनी एकमेकांवर आरोप-प्रत्यारोप केले जात आहेत. लोकसभेतील विरोधी पक्षनेते राहुल गांधी यांनी मंगळवारी (२९ जुलै २०२५) ऑपरेशन सिंदूर आणि भारत-पाकिस्तान शस्त्रसंधीवरून केंद्र सरकारवर जोरदार टीका केली. संरक्षणमंत्री राजनाथ सिंह यांच्या विधानाचा दाखला देत राहुल गांधी यांनी सरकारवर गंभीर आरोप केले. त्यांनी दावा केला की, ऑपरेशन सिंदूर सुरू झाल्यानंतर अवघ्या ३० मिनिटांत सरकारने पाकिस्तानला माहिती दिली आणि शस्त्रसंधीची विनंती केली, ज्याला त्यांनी ‘पाकिस्तानसमोर आत्मसमर्पण’ असं संबोधलं. सैन्याला स्वातंत्र्याची गरज राहुल गांधी यांनी लोकसभेत बोलताना पहलगाम हल्ल्याच्या क्रूरतेवर भाष्य केलं. “पहलगाममध्ये झालेला दहशतवादी हल्ला अत्यंत क्रूर होता. या हल्ल्यात २६ निष्पाप नागरिकांचा बळी गेला. मी स्वत: पहलगाममधील पीडित कुटुंबांना भेटलो. एका कुटुंबाने मला त्यांच्या मुलाचे फोटो दाखवले, तर उत्तर प्रदेशातील एका कुटुंबाने सांगितलं की, त्यांच्या पतीला पत्नीसमोर गोळ्या घालण्यात आल्या. या घटना ऐकून मन सुन्न होतं. अशा घटना चुकीच्या आणि अस्वीकार्य आहेत,” असं राहुल गांधी म्हणाले. भारतीय सैन्याची प्रशंसा करताना राहुल गांधी यांनी सैन्याला ‘वाघ’ संबोधून त्यांच्या शौर्याचा गौरव केला. “भारतीय सैन्य म्हणजे वाघ आहे. जेव्हा मी जवानांना भेटतो, त्यांचा हात हातात घेतो, तेव्हा त्यांच्यातील शक्ती आणि देशभक्ती जाणवते. सैन्याला जर कोणत्याही ऑपरेशनसाठी वापरायचं असेल, तर त्यांना पूर्ण स्वातंत्र्य द्यावं लागेल. त्यांच्या हात मागे बांधता कामा नये,” असं ते म्हणाले. त्यांनी पुढे सांगितलं की, सैन्याला ऑपरेशनसाठी पूर्ण स्वायत्तता देणं आवश्यक आहे, आणि सरकारने याबाबत ठाम भूमिका घ्यावी. ‘३० मिनिटांत आत्मसमर्पण’ राहुल गांधी यांनी संरक्षणमंत्री राजनाथ सिंह यांच्या विधानाचा हवाला देत सरकारवर टीकास्त्र सोडलं. ते म्हणाले, “ऑपरेशन सिंदूर ७ मे रोजी पहाटे १:०५ वाजता सुरू झालं आणि अवघ्या २२ मिनिटांत, म्हणजेच १:३५ वाजता, भारताने पाकिस्तानला फोन करून सांगितलं की, आम्ही फक्त बिगर-लष्करी ठिकाणांवर हल्ला केला आहे आणि युद्धवाढीची आमची इच्छा नाही. ही काय संरक्षणमंत्र्यांची भाषा आहे? अवघ्या ३० मिनिटांत सरकारने पाकिस्तानसमोर आत्मसमर्पण केलं. यामुळे सैन्याचं मनोबल खच्ची झालं,” असा गंभीर आरोप त्यांनी केला. राहुल गांधी यांनी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्यावरही निशाणा साधला. “ऑपरेशन सिंदूर दरम्यान सरकारने डीजीएमओ (डायरेक्टर जनरल ऑफ मिलिट्री ऑपरेशन्स) यांना लष्करी कारवाई वाढवू नये आणि युद्धबंदीची विनंती करावी, असे निर्देश दिले होते. यामुळे सैन्याच्या हातावर बंधनं आली. जर तुम्ही वाघाला मोकळं सोडणार नसाल, तर त्याला लढण्याची संधी कशी मिळेल?” असा सवाल त्यांनी उपस्थित केला. ऑपरेशन सिंदूर आणि शस्त्रसंधी ऑपरेशन सिंदूर ही भारतीय सैन्याची तिन्ही सैन्यदलांनी मिळून राबवलेली कारवाई होती, जी पहलगाम हल्ल्याला प्रत्युत्तर म्हणून ७ मे २०२५ रोजी सुरू झाली. या कारवाईत पाकिस्तान आणि पाकिस्तानव्याप्त काश्मीरमधील नऊ दहशतवादी तळ उद्ध्वस्त करण्यात आले. संरक्षणमंत्री राजनाथ सिंह यांनी लोकसभेत सांगितलं की, ही कारवाई अचूक आणि गैर-विस्तारीकरणाची होती, ज्यात १०० हून अधिक दहशतवादी मारले गेले. त्यांनी दावा केला की, या कारवाईत भारताचे कोणतेही सैन्य नुकसान झाले नाही, आणि पाकिस्तानच्या डीजीएमओने स्वत: युद्धबंदीची विनंती केली होती. मात्र, राहुल गांधी आणि विरोधी पक्षांनी युद्धबंदीच्या घोषणेवर प्रश्न उपस्थित केले. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी युद्धबंदीची घोषणा आपण केल्याचा दावा २५ वेळा केला आहे. राहुल गांधी म्हणाले, “ट्रम्प कोण आहे युद्धबंदी घडवून आणणारा? पंतप्रधानांनी यावर एकदाही उत्तर दिलेलं नाही. जर पंतप्रधानांमध्ये इंदिरा गांधींच्या निम्मीही हिम्मत असेल, तर त्यांनी लोकसभेत येऊन ट्रम्प खोटं बोलत असल्याचं सांगावं. सत्ताधाऱ्यांचा पलटवार संरक्षणमंत्री राजनाथ सिंह यांनी राहुल गांधींच्या प्रश्नांना उत्तर देताना सांगितलं की, ऑपरेशन सिंदूर थांबवण्यात आलं नाही, तर तात्पुरतं स्थगित करण्यात आलं आहे. “पाकिस्तानच्या डीजीएमओने युद्धबंदीची विनंती केली होती. आम्ही आमची उद्दिष्टं पूर्ण केली होती, त्यामुळे कारवाई स्थगित करण्यात आली. भविष्यात जर पुन्हा असा दहशतवादी कृत्य झाल्यास, ऑपरेशन पुन्हा सुरू होईल,” असं त्यांनी स्पष्ट केलं. तसेच, ट्रम्प यांच्या मध्यस्थीच्या दाव्याला त्यांनी फेटाळून लावलं. भाजप खासदार अनुराग ठाकूर यांनी राहुल गांधींवर पलटवार करताना त्यांना ‘लोकसभेतील विरोधी पक्षनेता (LoP) नसून भारतविरोधी नेता (LoB)’ असं संबोधलं. “राहुल गांधी आणि काँग्रेस पक्ष पाकिस्तानच्या प्रचाराला बळ देत आहे. त्यांनी पहलगाम हल्ल्याच्या क्रूरतेवर बोलणं टाळलं आणि सैन्याच्या यशाचं कौतुकही केलं नाही,” असा आरोप ठाकूर यांनी केला. पहलगाम हल्ला आणि ऑपरेशन सिंदूरचा पार्श्वभूमी २२ एप्रिल २०२५ रोजी पहलगाम येथे झालेल्या दहशतवादी हल्ल्यात २६ निष्पाप नागरिकांचा मृत्यू झाला होता. या हल्ल्यामागे पाकिस्तानशी संबंधित दहशतवादी असल्याचं उघड झालं. त्याला प्रत्युत्तर म्हणून भारताने ७ मे रोजी ऑपरेशन सिंदूर सुरू केलं, ज्यात जैश-ए-मोहम्मद, लष्कर-ए-तोयबा आणि हिजबुल मुजाहिदीनशी संबंधित दहशतवादी तळ उद्ध्वस्त करण्यात आले. १० मे रोजी भारत आणि पाकिस्तान यांच्यात शस्त्रसंधीचा ‘समझोता’ झाला, ज्याची घोषणा सर्वप्रथम डोनाल्ड ट्रम्प यांनी केली होती. पहलगाम हल्ला आणि ऑपरेशन सिंदूरवरून संसदेत सत्ताधारी आणि विरोधकांमध्ये तीव्र वादविवाद सुरू आहे. राहुल गांधी यांनी सरकारच्या धोरणांवर आणि युद्धबंदीच्या निर्णयावर प्रश्न उपस्थित केले, तर सरकारने ऑपरेशनच्या यशस्वीतेचा दावा करत विरोधकांचे आरोप फेटाळले. ही चर्चा पुढील काही दिवसांत आणखी तीव्र होण्याची शक्यता आहे, कारण विरोधी पक्षांनी या प्रकरणी विशेष संसद अधिवेशनाची मागणी केली आहे.
