PM Modi Lex Fridman Podcast । पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि प्रसिद्ध अमेरिकन पॉडकास्टर लेक्स फ्रीडमन यांच्यातील संभाषणाचा पॉडकास्ट रविवारी प्रसिद्ध झाला आहे. या संभाषणात पंतप्रधान मोदींनी अनेक मुद्द्यांवर सविस्तर चर्चा केली. यामध्ये, पंतप्रधान मोदींनी त्यांच्या जीवनात राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाची (RSS) महत्त्वाची भूमिका, समाजातील त्यांचे योगदान आणि त्यांचे वैयक्तिक अनुभव याबद्दल सविस्तर चर्चा केली. लेक्स यांनी पंतप्रधानांना विचारले की जेव्हा तुम्हीआठ वर्षांचे होता तेव्हा तुम्हाला हिंदू राष्ट्रवादाच्या कल्पनेला पाठिंबा देणाऱ्या संघात सामील झालात. तर तुम्ही मला RSS बद्दल सांगू शकाल का? संघाचा तुमच्यावर आणि तुमच्या राजकीय विचारांच्या विकासावर काय प्रभाव पडला? यावर उत्तर देताना पंतप्रधान मोदी म्हणाले की, लहानपणापासूनच मला नेहमी कोणत्या ना कोणत्या कामात गुंतून राहण्याची सवय होती. मला आठवतंय की मकोशी नावाचा एक माणूस होता, मला त्याचं पूर्ण नाव नीट आठवत नाहीये, मला वाटतं तो सेवा गटाचा भाग होता. तो त्याच्यासोबत ढोलकीसारखं काहीतरी ठेवायचा. तो त्याच्या खोल, शक्तिशाली आवाजात देशभक्तीपर गाणी म्हणायचा. तो जेव्हा जेव्हा आमच्या गावात यायचा तेव्हा तो वेगवेगळ्या ठिकाणी कार्यक्रम करायचा. मी त्याची गाणी ऐकण्यासाठी वेड्यासारखा त्याच्या मागे धावायचो. मी रात्रभर त्याची देशभक्तीपर गाणी ऐकत असे. मला ते खूप आवडायचे, का माहित नाही, पण ते फक्त मजेदार होते. ‘संघ समजून घेणे इतके सोपे नाही’ PM Modi Lex Fridman Podcast । त्यांनी सांगितले की ,”आमच्या गावात राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाची एक शाखा होती, जिथे देशभक्तीपर गाणी वाजवली जात होती. त्या गाण्यांमधील काही गोष्टी मला खूप भावल्या. आणि अशाप्रकारे मी आरएसएसचा भाग झालो. आरएसएसमध्ये आपल्याला देण्यात आलेल्या मूलभूत मूल्यांपैकी एक म्हणजे तुम्ही जे काही करता ते एका उद्देशाने करा. राष्ट्रासाठी योगदान देण्यासाठी ते करा. जसे की मी अभ्यास केला तर देशासाठी उपयुक्त ठरेल इतका अभ्यास केला पाहिजे. जेव्हा मी व्यायाम करतो तेव्हा मी तो इतका करावा की माझे शरीर देशासाठीही उपयुक्त ठरेल. संघाचे लोक हेच शिकवत राहतात. संघ ही खूप मोठी संघटना आहे. ते आता १०० व्या वर्धापन दिनानिमित्त जवळ आले आहे. एवढी मोठी स्वयंसेवी संस्था कदाचित जगात इतरत्र कुठेही अस्तित्वात नसेल. कोट्यवधी लोक त्याच्याशी जोडलेले आहेत. पण संघ समजून घेणे इतके सोपे नाही. त्याच्या कामाचे स्वरूप खरोखर समजून घेण्यासाठी प्रयत्न केले पाहिजेत. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, संघ तुम्हाला एक स्पष्ट दिशा देतो जी खरोखरच जीवनाचा एक उद्देश म्हणता येईल.” असे त्यांनी यावेळी सांगितले. पंतप्रधान मोदी पुढे म्हणाले की, “दुसरे म्हणजे, देश हेच सर्वस्व आहे आणि जनसेवा हीच देवाची सेवा आहे. वैदिक काळापासून हेच सांगितले जात आहे. हेच आपल्या ऋषीमुनींनी सांगितले आहे, हेच विवेकानंदांनी सांगितले आहे आणि हेच संघाचे लोक म्हणतात. म्हणून स्वयंसेवकाला सांगितले जाते की त्याने संघाकडून मिळालेल्या प्रेरणेतून समाजासाठी काहीतरी करावे. आज त्या भावनेने प्रेरित होऊन अनेक उपक्रम राबवले जात आहेत. जसे काही स्वयंसेवकांनी सेवा भारती नावाची संस्था स्थापन केली. ही संस्था झोपडपट्ट्या आणि वस्त्यांमध्ये सेवा देते जिथे सर्वात गरीब लोक राहतात, ज्यांना ते सेवा समुदाय म्हणतात. माझ्या माहितीनुसार, ते कोणत्याही सरकारी मदतीशिवाय, केवळ समुदायाच्या पाठिंब्याने सुमारे १ लाख २५ हजार सेवा प्रकल्प चालवतात. ते तिथे वेळ घालवतात, मुलांना शिकवतात, त्यांच्या आरोग्याची काळजी घेतात, चांगले संस्कार करतात आणि या समुदायांमध्ये स्वच्छता सुधारण्यासाठी काम करतात. ही काही छोटी कामगिरी नाही.” ‘मला संघाकडून जीवनमूल्ये मिळाली’ PM Modi Lex Fridman Podcast । पंतप्रधान मोदी म्हणाले की, “सदस्यसंख्येच्या आकाराच्या बाबतीत, जर मी असे म्हणू शकलो तर आपल्याकडे भारतीय मजदूर संघ आहे. त्याच्या देशभरात लाखो सदस्यांसह सुमारे ५०,००० संघटना आहेत. कदाचित, प्रमाणाच्या बाबतीत, जगात यापेक्षा मोठी कामगार संघटना नाही. पण मनोरंजक गोष्ट म्हणजे त्यांनी घेतलेला दृष्टिकोन. ऐतिहासिकदृष्ट्या, डाव्या विचारसरणीने जगभरातील कामगार चळवळींना चालना दिली आहे. आणि त्यांचा नारा काय होता? ‘जगातील कामगारांनो, एकत्र या’, संदेश स्पष्ट होता, आधी एकत्र या, मग बाकीचे आपण सांभाळू. आरएसएस प्रशिक्षित स्वयंसेवकांद्वारे चालवल्या जाणाऱ्या कामगार संघटना कशावर विश्वास ठेवतात? “कामगारांनी जगाला एकत्र केले आहे,” तो म्हणतो. इतर म्हणतात, ‘जगातील कामगारांनो एकत्र या.’ आणि आपण म्हणतो, ‘श्रमांनी जगाला एकत्र केले आहे.’ हा शब्दांमधील एक छोटासा बदल वाटू शकतो, पण हा एक मोठा वैचारिक बदल आहे. आरएसएसमधून येणारे स्वयंसेवक त्यांच्या स्वतःच्या आवडी, स्वभाव आणि प्रवृत्तींचे पालन करतात आणि असे करून ते अशा उपक्रमांना बळकटी देतात आणि प्रोत्साहन देतात. जेव्हा तुम्ही या उपक्रमांकडे पाहता तेव्हा तुम्हाला दिसून येईल की गेल्या १०० वर्षांत, संघाने भारताच्या झगमगाटापासून दूर, एका साधकासारखे समर्पितपणे काम केले आहे. अशा पवित्र संस्थेकडून मला जीवनमूल्ये मिळाली हे माझे भाग्य होते.” ‘संघाने आदिवासी भागात ७० हजार शाळा उघडल्या’ त्याचप्रमाणे, संघाने वाढवलेले काही स्वयंसेवक वनवासी कल्याण आश्रमाच्या माध्यमातून आदिवासी समुदायांची सेवा करण्यासाठी समर्पित आहेत, असे ते म्हणाले. ते आदिवासींमध्ये राहतात आणि त्यांच्या कल्याणासाठी काम करतात. त्यांनी दुर्गम आदिवासी भागात ७०,००० हून अधिक एक-शिक्षक शाळा उघडल्या आहेत. अमेरिकेतही असे काही लोक आहेत जे त्यांच्यासाठी सुमारे १० किंवा १५ डॉलर्स दान करतात. आणि ते म्हणतात, ‘या महिन्यात कोका-कोला पिऊ नका आणि ते पैसे एका शिक्षकाच्या शाळेला दान करा.’ आता कल्पना करा, आदिवासी मुलांना शिक्षण देण्यासाठी समर्पित ७०,००० एक-शिक्षक शाळा. शिक्षणात क्रांती घडवून आणण्यासाठी काही स्वयंसेवकांनी विद्या भारतीची स्थापना केली आहे. आज, ते सुमारे २५,००० शाळा चालवतात, ज्यामध्ये सुमारे ३० लाख विद्यार्थ्यांना शिक्षण दिले जाते आणि मला विश्वास आहे की या उपक्रमामुळे कोट्यवधी विद्यार्थ्यांना फायदा झाला आहे, जे अविश्वसनीय कमी खर्चात दर्जेदार शिक्षण घेत आहेत. शिक्षणासोबतच, मूल्यांना प्राधान्य दिले जाते आणि विद्यार्थी दृढ राहतात, कौशल्ये शिकतात जेणेकरून ते समाजावर ओझे बनू नयेत. म्हणजेच, आरएसएसने जीवनाच्या प्रत्येक पैलूत भूमिका बजावली आहे, मग ती महिला असो, तरुण असो किंवा कामगार असो त्यांच्या जीवनात संघाचे महत्व आहे.
