संदीप घिसे Pimpri News : मरणोत्तर पोलीस पंचनामा हा मृत्यूच्या सत्याचा पाया मानला जाणारा अत्यंत संवेदनशील व कायदेशीर दस्तऐवज आहे. मात्र, पिंपरी-चिंचवड महापालिकेच्या वायसीएम रुग्णालय परिसरात या महत्त्वाच्या सरकारी कागदपत्राची जी अवस्था आहे, ती पाहता “कायदा आणि सुरक्षितता” या संकल्पनाच धोक्यात आल्याचे चित्र उभे राहत आहे. वायसीएम रुग्णालयातील शवविच्छेदन (पोस्टमार्टेम) विभागाच्या बाहेर अनेक खासगी रुग्णवाहिका उभ्या असतात. मृतदेह गावी किंवा परराज्यात पोहोचवण्याचे काम करणाऱ्या या रुग्णवाहिका चालकांकडे मरणोत्तर पोलीस पंचनाम्याचे अर्ज तयार स्वरूपात उपलब्ध असल्याची धक्कादायक बाब उघडकीस आली आहे. इतकेच नव्हे, तर शवविच्छेदन विभागाबाहेर असलेल्या काही झेरॉक्स विक्रेत्यांकडेही हे अर्ज सहज उपलब्ध असल्याचे वास्तव समोर आले आहे. प्रश्न असा आहे की एवढा संवेदनशील सरकारी दस्तऐवज बाहेरील, खासगी व्यक्तींच्या हातात कसा काय पोहोचतो? आणि याहून गंभीर म्हणजे, अनेकदा पोलिसांकडूनच नातेवाईकांना “समोरच्या झेरॉक्स दुकानातून अर्ज आणा” असे सांगितले जात असल्याच्या तक्रारी ऐकू येतात. गैरवापराची दाट शक्यता मरणोत्तर पंचनामा हा मृत्यू संशयास्पद, अनैसर्गिक किंवा गुन्हेगारी स्वरूपाचा असल्यास पुढील तपास, पोस्टमार्टेम आणि न्यायालयीन कारवाईचा पाया असतो. अशा कागदपत्रांचे नमुने बाहेर फिरणे म्हणजे खोट्या पंचनाम्यांना, बनावट गुन्ह्यांना आणि फसवणुकीला थेट निमंत्रण देण्यासारखे आहे. पंचनाम्याच्या अर्जावरून कोणीही बनावट कागदपत्रे तयार करू शकतो, मृत्यूचे स्वरूप बदलून दाखवू शकतो, विमा क्लेम किंवा नुकसानभरपाईसाठी फसवणूक करू शकतो. मृत व्यक्तीची वैयक्तिक माहिती, जखमांचे तपशील आणि वैद्यकीय निरीक्षणे चुकीच्या हातात गेल्यास त्याचा गैरवापर किती गंभीर ठरू शकतो, याची कल्पनाच न केलेली बरी. साखळी कार्यरत असल्याची चर्चा यामागे एक धोकादायक साखळी कार्यरत असल्याची चर्चा आहे. पोलिसांना “मदत” केल्यास आपल्याला लांबचे भाडे मिळेल, अशी अपेक्षा ठेवून काही रुग्णवाहिका चालक अर्ज पुरवण्याची भूमिका घेतात. दुसरीकडे, शोकाकुल नातेवाइकांना प्रक्रियेची माहिती नसते; त्या गोंधळाचा फायदा घेत खाजगी व्यक्ती सरकारी प्रक्रियेत शिरकाव करतात. ही बाब केवळ प्रशासकीय हलगर्जीपणा नसून, न्यायप्रक्रियेवर थेट आघात करणारी आहे. या प्रकारामुळे पोलीस तपासाची विश्वासार्हता, न्यायालयीन पुरावे आणि नागरिकांचा कायद्यावरील विश्वास डळमळीत होऊ शकतो. उद्या एखाद्या खटल्यात “हा पंचनामा बाहेरून मिळालेल्या नमुन्यावर तयार केला” असा आरोप झाला, तर त्याची जबाबदारी कोणाची? पोलीस यंत्रणेने याकडे गांभीर्याने पाहण्याची गरज आहे. कठोर कारवाईची गरज मरणोत्तर पंचनाम्याचे अर्ज फक्त पोलीस ठाण्यात, अधिकृत नियंत्रणाखाली उपलब्ध असावेत. रुग्णालय परिसरात खाजगी व्यक्तींना असे कागदपत्रे बाळगण्यास सक्त मनाई व्हावी. अन्यथा, आज अर्जांची खुलेआम विक्री आणि उद्या न्यायप्रक्रियेची उघडपणे विटंबना – असा धोकादायक प्रवास थांबवणे अवघड होईल. हा प्रश्न केवळ एका रुग्णालयापुरता मर्यादित नसून, संपूर्ण व्यवस्थेच्या विश्वासार्हतेचा आहे आणि त्यावर तातडीची कठोर कारवाई हाच एकमेव उपाय आहे. मरणोत्तर पोलीस पंचनाम्याचा कोरा अर्ज बाहेर विकत मिळणे हे काहीच गैर नाही. मात्र या अर्जाचा चुकीचा वापर करणे गैर आणि गुन्हा आहे. – डॉ. बसवराज तेली, अतिरिक्त पोलीस आयुक्त Purandar Airport Project : भूसंपादन प्रक्रिया १ जूनपर्यंत करण्याचे आदेश; मंत्री मुरलीधर मोहोळांची माहिती
