Pakistan – पाकिस्तानच्या जनतेने गुरुवारी सार्वत्रिक निवडणुकीत मतदान केले. या निवडणुकीसाठी निवडणूक आयोगाने 12 कोटींहून अधिक मतदारांची नोंदणी केली होती. या निवडणुकांच्या माध्यमातून येथील जनता त्यांचे पाच वर्षांचे भवितव्य ठरवणार आहे. गेल्या पाच वर्षात युती सरकारच्या स्थापनेपासून आणि विघटनापासून इथल्या राजकारणात बरेच काही पाहायला मिळाले. महागाई, बुडती अर्थव्यवस्था आणि हिंसाचाराचा काळही देशाने पाहिला आहे. ही निवडणूक देशाचा चेहरामोहरा कितपत बदलेल हे भविष्यात पाहणे महत्वाचे ठरणार आहे.

पाकिस्तानातील गेल्या निवडणुकांचे निकाल कोणाच्या बाजूने लागले?
25 जुलै 2018 रोजी, पाकिस्तानच्या लोकांनी नवीन सरकार निवडण्यासाठी मतदान केले. मात्र, या निवडणुकीत हाणामारी आणि फसवणुकीचे गंभीर आरोप झाले होते. दुसऱ्या दिवशी म्हणजे 26 जुलै 2018 रोजी जाहीर झालेल्या निकालांमध्ये माजी क्रिकेटपटू इम्रान खानचा पाकिस्तान तहरीक-ए-इन्साफ सर्वात मोठा पक्ष म्हणून उदयास आला. मात्र, युती करण्यासाठी इम्रान यांना इतर पक्षांना सोबत घ्यावे लागले. काही आठवड्यांनंतर त्यांची देशाच्या पंतप्रधानपदी निवड झाली.

निवडणुकीनंतर काय झाले?
9 एप्रिल 2022 रोजी पाकिस्तानच्या राजकारणात मोठी घडामोड झाली. विरोधी पक्षांनी संसदेत इम्रान सरकारविरोधात अविश्वास ठराव आणला ज्यामध्ये इम्रान खान यांचा पराभव झाला. नंतर विरोधी पक्षांनी युतीचे सरकार स्थापन केले. माजी पंतप्रधान नवाझ शरीफ यांचे बंधू शाहबाज शरीफ यांनी पंतप्रधानपदाची शपथ घेतली.

इम्रान खान यांची सत्तेतून हकालपट्टी होताच त्यांचे वाईट दिवस सुरू झाल्यासारखे वाटत होते. 3 नोव्हेंबर 2022 रोजी लाहोरमध्ये एका रॅलीत झालेल्या गोळीबारात इम्रान खान जखमी झाले होते. या घटनेत इम्रान खान यांच्या एका समर्थकाचा मृत्यू झाला असून नऊ जण जखमी झाले आहेत. इम्रान खान यांच्या पक्ष पीटीआयने या हल्ल्याला हत्येचा प्रयत्न असल्याचे म्हटले आहे.

राजकीय घडामोडींदरम्यान, लष्करी आणि मुत्सद्दी क्षेत्रातही पाकिस्तानसाठी परिस्थिती चांगली नव्हती. नोव्हेंबर 2022 मध्ये, पाकिस्तानमध्ये उपस्थित असलेल्या तालिबान संघटनेने सरकारसोबतचा युद्धविराम तोडला. यासह तालिबानी दहशतवाद्यांनी देशभरात पुन्हा हल्ले करण्यास सुरुवात केली. तालिबानने प्रामुख्याने पाकिस्तानी सुरक्षा दलांना लक्ष्य केले.

नोव्हेंबर 2022 च्या शेवटी, येथील प्रभावशाली मानली जाणारी लष्करी शक्ती देखील बदलली. अनेक वर्षांनंतर जनरल कमर जावेद बाजवा लष्करप्रमुख पदावरून पायउतार झाले आणि त्यांच्या जागी जनरल असीम मुनीर यांनी लष्कराची कमान घेतली.

इम्रान यांच्या अटकेनंतर देशभरात हिंसक घटना –
9 मे 2023 रोजी माजी पंतप्रधान इम्रान खान यांना अटक करण्यात आली. भ्रष्टाचाराच्या प्रकरणांबाबत ते न्यायालयात पोहोचले असता त्यांना अटक करण्यात आली. यानंतर समर्थकांनी अनेक दिवस देशभरात हिंसक निदर्शने केली. दुसरीकडे, 5 ऑगस्ट 2023 रोजी न्यायालयाने इम्रान खान यांना भ्रष्टाचारप्रकरणी दोषी ठरवले. यासोबतच त्यांना तीन वर्षांची शिक्षाही झाली आहे. त्यांला पंजाब प्रांतातील अटॉक तुरुंगात ठेवण्यात आले होते. इम्रान खानविरुद्ध 150 हून अधिक कायदेशीर खटल्यांमध्ये ही पहिलीच शिक्षा होती.

9 ऑगस्ट 2023 रोजी पाकिस्तानच्या राष्ट्रपतींनी नॅशनल असेंब्ली विसर्जित केली. त्यामुळे आगामी सार्वत्रिक निवडणुकीचा मार्ग मोकळा झाला. ऑक्टोबर 2023 मध्ये, माजी पंतप्रधान नवाझ शरीफ चार वर्षांच्या स्व-निर्वासनानंतर पाकिस्तानात परतले. भ्रष्टाचाराच्या आरोपाखाली तुरुंगवास टाळण्यासाठी शरीफ परदेशात गेले होते. मायदेशी परतल्यानंतर त्याची शिक्षा अपीलवर रद्द करण्यात आली.

या वर्षी 8 जानेवारी रोजी, सर्वोच्च न्यायालयाने गुन्हेगारी शिक्षा असलेल्या राजकारण्यांवर निवडणूक लढवण्यापासूनची आजीवन बंदी उठवली. त्यामुळे नवाझ शरीफ यांचा निवडणूक लढवण्याचा मार्ग मोकळा झाला.

30 जानेवारी 2024 रोजी इम्रान खानला गोपनीय कागदपत्रे लीक केल्याप्रकरणी दोषी आढळल्यानंतर 10 वर्षांच्या तुरुंगवासाची शिक्षा सुनावण्यात आली होती. दुसऱ्या दिवशी म्हणजे 31 जानेवारी रोजी इम्रान आणि त्याची पत्नी बुशरा बीबी यांना भ्रष्टाचाराच्या आरोपाखाली 14 वर्षांच्या तुरुंगवासाची शिक्षा सुनावण्यात आली. 3 फेब्रुवारी रोजी इम्रान खान आणि त्यांच्या पत्नीला 2018 मध्ये लग्न करून देशाच्या विवाह कायद्याचे उल्लंघन केल्याच्या आरोपावरून सात वर्षांच्या तुरुंगवासाची शिक्षा सुनावण्यात आली होती. अशाप्रकारे इम्रान खानला चार प्रकरणांमध्ये तर त्यांच्या पत्नीला दोन प्रकरणांमध्ये शिक्षा सुनावण्यात आली आहे.

पाकिस्तानात सध्या काय चालले आहे?
देशात सार्वत्रिक निवडणुकीसाठी गुरुवारी मतदान झाले. यामध्ये माजी पंतप्रधान इम्रान खान यांनी तुरुंगातून मतदान केले. दुसरीकडे, निवडणुकीदरम्यान अनेक शहरांमध्ये हिंसाचार आणि हल्ले झाल्याच्या बातम्या येत आहेत. खैबर पख्तूनख्वामध्ये गुरुवारी दहशतवादी हल्ला झाला. याआधी बुधवारी बलुचिस्तानमधील निवडणूक कार्यालयात दोन शक्तिशाली बॉम्बस्फोट झाले. या घटनेत 26 जणांचा मृत्यू झाला असून दोन डझनहून अधिक जण जखमी झाले आहेत.

इम्रान खान यांनी 3 वर्ष 235 दिवस पाकिस्तानचे पंतप्रधानपद सांभाळले. ते पाकिस्तानचे 19 वे पंतप्रधान ठरले. पाकिस्तान तहरीक-ए-इन्साफ असे त्यांचे पक्षाचे नाव आहे. त्यानंतर पाकिस्तानचे विसावे पंतप्रधान म्हणून शाहबाज शरीफ यांनी 11 एप्रिल 2022 ते 14 ऑगस्ट 2023 पर्यंत असे 1 वर्ष 125 दिवस पंतप्रधान पद सांभाळले. सध्या पाकिस्तानात अन्वर उल हक काकर हे काळजीवाहू पंतप्रधान आहेत.