नवी दिल्ली : जम्मू आणि काश्मीरमधील पहलगाम येथील दहशतवादी हल्ल्यानंतर सीमा सुरक्षा दलाने (बीएसएफ) पंजाबमधील अटारी, हुसैनीवाला आणि सादकी येथील रिट्रीट सेरेमनीतील औपचारिक प्रदर्शन साध्या पद्धतीने करण्याचा निर्णय घेतला आहे. बीएसएफने एक्सवर पोस्ट करत म्हटले, “पहलगाम येथील अलीकडील शोकांतिकेनंतर अटारी, हुसैनीवाला आणि सादकी येथील रिट्रीट सेरेमनी साध्या स्वरूपात करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे.” या बदलांअंतर्गत, भारतीय गार्ड कमांडर आणि पाकिस्तानी समकक्ष यांच्यातील प्रतीकात्मक हस्तांदोलन स्थगित करण्यात आले आहे. तसेच, समारंभादरम्यान सीमेवरील गेट बंद ठेवले जाणार आहेत, असे बीएसएफने स्पष्ट केले. पहलगाम हल्ला आणि भारताची कठोर पावले – मंगळवारी पहलगाममधील बैसारन मेदानावर दहशतवाद्यांनी पर्यटकांवर केलेल्या हल्ल्यात 25 भारतीय आणि एका नेपाळी नागरिकासह 26 जणांचा मृत्यू झाला, तर अनेक जण जखमी झाले. 2019 च्या पुलवामा हल्ल्यानंतर काश्मीर खोऱ्यातील हा सर्वात भीषण हल्ला मानला जात आहे. या हल्ल्यानंतर भारताने पाकिस्तानच्या सीमापार दहशतवादाला पाठिंबा देण्याच्या भूमिकेविरुद्ध कठोर पावले उचलली आहेत. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या अध्यक्षतेखालील कॅबिनेट कमिटी ऑन सिक्युरिटीच्या बैठकीत, गृहमंत्री अमित शहा यांच्या उपस्थितीत, पाकिस्तानने सीमापार दहशतवादाला पाठिंबा देणे पूर्णपणे थांबवत नाही तोपर्यंत 1960 चा सिंधू जल करार निलंबित ठेवण्याचा आणि अटारी चेक पोस्ट बंद करण्याचा निर्णय घेण्यात आला. पाकिस्तानविरुद्ध कठोर कूटनीतिक कारवाई – भारताने पाकिस्तानी उच्चायोगातील अधिकाऱ्यांना अवांछनीय व्यक्ती घोषित करून त्यांना एका आठवड्यात देश सोडण्याचे आदेश दिले आहेत. तसेच, सार्क व्हिसा सूट योजने अंतर्गत दिलेले सर्व व्हिसा रद्द करण्यात आले असून, पाकिस्तानी नागरिकांना 48 तासांत देश सोडण्यास सांगितले आहे. परराष्ट्र मंत्रालयाने 27 एप्रिल 2025 पासून पाकिस्तानी नागरिकांना दिलेले सर्व वैध व्हिसा रद्द केले असून, व्हिसा सेवा तात्काळ निलंबित करण्यात आली आहे. या निर्णयांमुळे भारत-पाकिस्तान संबंध आणखी तणावपूर्ण झाले असून, बीएसएफचा रिट्रीट सेरेमनी साध्या पद्धतीने करण्याचा निर्णय या तणावाचे प्रतिबिंब मानला जात आहे. बीएसएफचा रिट्रीट सेरेमनी: राष्ट्रीय अभिमानाचा उत्सव – रिट्रीट सेरेमनी ही भारत-पाकिस्तान सीमेवर, विशेषतः अटारी-वाघा, हुसैनीवाला आणि सादकी (पंजाब) येथे दररोज सूर्यास्तावेळी आयोजित लष्करी परंपरा आहे. सीमा सुरक्षा दल (बीएसएफ) आणि पाकिस्तान रेंजर्स यांच्यात संयुक्तपणे होणाऱ्या या समारंभात शिस्तबद्ध परेड, हाय-किक कवायती आणि ध्वज उतरवणे यांचा समावेश आहे. भारतीय आणि पाकिस्तानी गार्ड कमांडर यांच्यातील प्रतीकात्मक हस्तांदोलन आणि सीमा गेट बंद करणे हे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. (मात्र, पहलगाम हल्ल्यानंतर 24 एप्रिल 2025 पासून हस्तांदोलन स्थगित आहे.) हा समारंभ राष्ट्रीय अभिमान, लष्करी शिस्त आणि दोन्ही देशांमधील औपचारिक संवादाचे प्रतीक आहे. अटारी-वाघा येथे हजारो पर्यटक उपस्थित राहून “भारत माता की जय”च्या घोषणा देतात. पहलगाम हल्ल्यानंतर बीएसएफने समारंभ साधा ठेवण्याचा निर्णय घेतला, ज्यामुळे सीमा गेट बंद राहतील. हा समारंभ प्रत्येक भारतीयासाठी अभिमानाचा क्षण आहे.
