PMMVY Yojana: गरोदरपणाच्या काळात महिलांना योग्य पोषण, आरोग्य सेवा आणि आर्थिक आधार मिळावा यासाठी केंद्र सरकारकडून प्रधानमंत्री मातृ वंदना योजना (PMMVY) राबवली जात आहे. या योजनेअंतर्गत गरोदर महिला आणि स्तनदा मातांना आर्थिक मदत दिली जाते. यामुळे आई आणि बाळाचे आरोग्य सुधारण्यास मदत होते. तसेच मुलींच्या जन्माबाबत समाजात सकारात्मक दृष्टीकोन निर्माण करणे हेही या योजनेचे महत्त्वाचे उद्दिष्ट आहे.

केंद्र सरकारने ही योजना महिलांच्या आरोग्य आणि पोषणाच्या गरजा लक्षात घेऊन सुरू केली आहे. या योजनेत पात्र महिलांना थेट त्यांच्या बँक खात्यात आर्थिक मदत जमा केली जाते. ही रक्कम थेट लाभ हस्तांतरण (DBT) पद्धतीने दिली जाते. त्यामुळे लाभार्थ्यांना कोणत्याही मध्यस्थाशिवाय थेट फायदा मिळतो.

या योजनेअंतर्गत पहिल्या अपत्यासाठी पात्र महिलेला 5,000 रुपयांची आर्थिक मदत दिली जाते. ही रक्कम दोन टप्प्यांत मिळते. गरोदरपणाची नोंदणी केल्यानंतर पहिल्या हप्त्यात 3,000 रुपये दिले जातात. त्यानंतर बाळाच्या जन्मानंतर दुसऱ्या हप्त्यात 2,000 रुपये लाभार्थीच्या खात्यात जमा केले जातात.

याशिवाय, दुसरे अपत्य मुलगी असल्यास सरकारकडून अतिरिक्त 6,000 रुपयांची मदत दिली जाते. त्यामुळे काही प्रकरणांमध्ये लाभार्थी महिलेला एकूण 11,000 रुपयांपर्यंत आर्थिक सहाय्य मिळू शकते. मुलींच्या जन्माला प्रोत्साहन देणे आणि त्यांच्याबाबत सकारात्मक विचार वाढवणे हा या निर्णयामागील मुख्य उद्देश आहे.

या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी काही अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे. अर्ज करणाऱ्या महिलेचे वय किमान 19 वर्षे असावे. तसेच कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न 8 लाख रुपयांपेक्षा कमी असणे गरजेचे आहे. मनरेगा जॉब कार्डधारक, पीएम किसान सन्मान निधीचे लाभार्थी, ई-श्रम कार्डधारक, बीपीएल कुटुंबातील महिला तसेच दिव्यांग महिलाही या योजनेसाठी पात्र ठरू शकतात.

सरकारच्या माहितीनुसार, आतापर्यंत देशभरातील 4 कोटींहून अधिक महिलांना या योजनेचा लाभ मिळाला आहे. लाभार्थ्यांच्या खात्यात हजारो कोटी रुपयांची आर्थिक मदत जमा करण्यात आली आहे. त्यामुळे ही योजना महिलांच्या आरोग्य आणि आर्थिक सक्षमीकरणासाठी महत्त्वाची ठरत आहे.

अर्ज करण्यासाठी काही आवश्यक कागदपत्रे लागतात. यामध्ये आधार कार्ड, बँक पासबुक, रेशन कार्ड किंवा उत्पन्नाचा दाखला, तसेच माता आणि बाल संरक्षण (MCP) कार्ड यांचा समावेश होतो. आधार क्रमांक बँक खात्याशी जोडलेला असणे आवश्यक आहे.

या योजनेसाठी अर्ज करणेही अत्यंत सोपे आहे. पात्र महिला प्रधानमंत्री मातृ वंदना योजनेच्या अधिकृत पोर्टलवर जाऊन ऑनलाईन अर्ज करू शकतात. तसेच जवळच्या अंगणवाडी केंद्रात किंवा सरकारी प्राथमिक आरोग्य केंद्रात जाऊन ऑफलाईन अर्ज करण्याची सुविधाही उपलब्ध आहे. बाळाच्या जन्मानंतर निर्धारित कालावधीत अर्ज सादर करणे आवश्यक असते.

गरोदर आणि स्तनदा मातांच्या आरोग्याचे संरक्षण, योग्य पोषण आणि आर्थिक आधार देण्याच्या उद्देशाने राबवण्यात येणारी प्रधानमंत्री मातृ वंदना योजना ही लाखो महिलांसाठी मोठा आधार ठरत आहे. पात्र महिलांनी या योजनेची माहिती घेऊन वेळेत अर्ज केल्यास त्यांना सरकारी आर्थिक मदतीचा लाभ मिळू शकतो.