नवी दिल्ली: मोबाईलवर अनोळखी क्रमांकावरून फोन आल्यास कॉलरचे खरे नाव न समजल्याने अनेकदा गैरसोय होते. मात्र, आता ही समस्या लवकरच दूर होणार आहे. भारतीय दूरसंचार नियामक प्राधिकरणाने (TRAI) दूरसंचार विभागाच्या एका महत्त्वपूर्ण प्रस्तावाला सहमती दर्शवली आहे, ज्यामुळे आता कॉल करणाऱ्या व्यक्तीचे असली नाव मोबाईल डिस्प्लेवर दिसणार आहे. डिफॉल्ट स्वरूपात सेवा सक्रिय – दूरसंचार विभागाने (DoT) प्रस्ताव दिला होता की, ‘कॉलिंग नेम प्रेझेंटेशन (CNAP)’ नावाची ही सुविधा कॉल स्वीकारणाऱ्या व्यक्तीच्या मोबाईलवर डिफॉल्ट (आपोआप) स्वरूपात सक्रिय असेल. TRAI ने या प्रस्तावावर शिक्कामोर्तब केले आहे. सुरुवातीची शिफारस: TRAI ने फेब्रुवारी २०२४ मध्ये ही सेवा केवळ मागणी करणाऱ्या ग्राहकांसाठी ‘ऑप्ट-इन’ तत्त्वावर उपलब्ध करण्याची शिफारस केली होती. DoT चा प्रस्ताव मान्य: मात्र, DoT ने ही सुविधा सर्वांसाठी डिफॉल्ट उपलब्ध ठेवण्याचा आग्रह धरला, ज्यामुळे अनिच्छुक ग्राहक ती निष्क्रिय (Deactivate) करू शकतील. TRAI ने अखेरीस DoT च्या या भूमिकेशी सहमती दर्शवली आहे. सायबर गुन्हेगारीवर नियंत्रण – फसव्या कॉल, डिजिटल अटकेच्या धमक्या आणि आर्थिक फसवणूक यांसारख्या सायबर क्राईमच्या घटनांवर आळा घालणे हा या निर्णयामागील मुख्य उद्देश आहे. कॉलरची खरी ओळख समोर आल्याने बनावट कॉल्स ओळखणे सोपे होईल. केवळ 4G आणि पुढील नेटवर्कसाठी – तंत्रज्ञानाची अट: ही सेवा सध्या 4G आणि त्यापुढील तंत्रज्ञानाचा वापर करणाऱ्या युजर्ससाठीच लागू केली जाईल. मर्यादा: 2G आणि 3G नेटवर्कवर तांत्रिक मर्यादांमुळे ही सेवा लागू करणे सध्या कठीण असल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे. सहा महिन्यांत लागू होण्याची शक्यता – CLIR धारकांना सवलत: ‘कॉलिंग लाईन ओळख निषेध’ (CLIR) सुविधा घेतलेल्या युजर्सचे नाव CNAP अंतर्गत डिस्प्ले होणार नाही, ही TRAI ची शिफारस सरकार स्वीकारण्याची शक्यता आहे. अंमलबजावणी: अंतिम निर्णय झाल्यावर, दूरसंचार विभाग मोबाईल उत्पादक कंपन्या आणि इलेक्ट्रॉनिक्स व माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालयाच्या समन्वयाने CNAP सेवा सहा महिन्यांच्या आत लागू करण्याची योजना तयार करेल. या नव्या सुविधेमुळे मोबाईल संवाद अधिक पारदर्शक होईल आणि नागरिकांची सायबर फसवणुकीपासून सुरक्षा वाढेल, अशी अपेक्षा आहे.
