Donald Trump: अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी महिन्यांपासून नियोजित असलेला चीनचा राजनयिक दौरा स्थगित केला आहे. इराणशी सुरू असलेल्या युद्धावर पूर्ण लक्ष केंद्रित करण्यासाठी हा निर्णय घेण्यात आला आहे. मूळतः मार्चअखेर होणारा हा दौरा आता पाच ते सहा आठवडे पुढे ढकलण्यात आला असून तो एप्रिल मध्यावर होण्याची शक्यता आहे. ट्रम्प काय म्हणाले? मंगळवारी ओव्हल ऑफिसमध्ये आयर्लंडचे पंतप्रधान मायकेल मार्टिन यांच्याशी भेटीदरम्यान पत्रकारांशी बोलताना ट्रम्प म्हणाले, “मला चीनला जायचे आहे, परंतु युद्धामुळे मला इथेच थांबावे लागेल. त्यामुळे आम्ही दौरा एक महिना किंवा त्याहून थोडा अधिक काळ पुढे ढकलण्याची विनंती केली आहे.” चीन या प्रस्तावाशी सहमत असून दोन्ही देश संपर्कात असल्याचेही त्यांनी सांगितले. इराणमुळे बीजिंग दौरा का टळला? ट्रम्प यांनी बीजिंगसह इतर जागतिक शक्तींवर दबाव आणला होता की त्यांनी हॉर्मुझ सामुद्रधुनीच्या सुरक्षेसाठी लष्करी युतीत सहभागी व्हावे. हा जलमार्ग जागतिक तेल पुरवठ्याचा अत्यंत महत्त्वाचा भाग असून इराणशी संघर्षामुळे तेथे तणाव शिगेला पोहोचला आहे. फायनान्शियल टाइम्सला दिलेल्या मुलाखतीत ट्रम्प म्हणाले होते, “चीन मध्यपूर्वेतील तेलावर ९० टक्के अवलंबून आहे, तर अमेरिकेची अवलंबित्व नगण्य आहे. सामुद्रधुनी सुरक्षित करण्यात मदत करा, अन्यथा दौरा लांबणीवर पडू शकतो,” असा इशाराही त्यांनी दिला होता. चीनने हॉर्मुझची विनंती धुडकावली – मात्र चीनने ट्रम्प यांची हॉर्मुझ विनंती नजरअंदाज केली. विश्लेषकांच्या मते बीजिंगला या विलंबाचा फायदाच होत आहे, कारण अमेरिका मध्यपूर्वेत अडकत असल्याने त्याच्या अमर्याद शक्तीच्या प्रतिमेला तडा जात आहे. एका तज्ज्ञाने म्हटले, “ट्रम्पच्या इराण धोरणाने अमेरिकेला अशा स्थितीत आणून ठेवले आहे जिथे ते आता आपला प्रतिस्पर्धी असलेल्या चीनकडेच मदत मागत आहे.” हेही वाचा – युद्धग्रस्त इराणला भारताने पाठवली मोठी मदत; तेहरानने मानले आभार दौऱ्यात कोणत्या विषयांवर होणार होती चर्चा? हा दौरा मूळतः अमेरिका-चीन संबंध मजबूत करणे, व्यापार, तैवान आणि इतर महत्त्वाच्या मुद्द्यांवर चर्चा करण्यासाठी नियोजित होता. ट्रम्प आणि चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांच्यात अलीकडेच फोनवर बातचीत झाली होती, ज्यात इराण परिस्थितीवरही चर्चा झाली. मात्र दौऱ्याचा उल्लेख चीनच्या अधिकृत निवेदनात नव्हता. ट्रम्प यांनी स्पष्ट केले की हा विलंब युद्धामुळे आहे, कोणत्या मतभेदामुळे नाही. व्हाइट हाउसच्या अधिकाऱ्यांनीही दुजोरा दिला की राष्ट्राध्यक्ष इराण संकटावर लक्ष केंद्रित करू इच्छितात, जेथे अमेरिका आणि इस्रायलने इराणी संस्था व उद्योगांवरील हल्ले तीव्र केले आहेत.
