Mohammed Rafi: आज २४ डिसेंबर रोजी भारतीय चित्रपटसृष्टीतील महान गायक मोहम्मद रफी यांची जयंती आहे. रफी साहेब त्यांच्या मधुर आवाजामुळे आजही लाखो संगीतप्रेमींच्या मनात जिवंत आहेत. प्रेम, दुःख, आनंद, देशभक्ती, भजन, बालगीते अशा विविध भावनांवर त्यांनी गाणी गायली. त्यांच्या नावावर सुमारे २६ हजार गाणी गाण्याचा विक्रम आहे. संगीतविश्वात त्यांना ‘शहंशाह-ए-तरन्नुम’ असेही म्हटले जाते.

सलूनमध्ये काम करताना सापडला सूर

मोहम्मद रफी यांचा जन्म २४ डिसेंबर १९२४ रोजी ब्रिटिश पंजाबमधील कोटला सुल्तान सिंह येथे झाला. लहानपणी ते आपल्या मोठ्या भावाच्या सलूनमध्ये काम करत असत. काम करताना ते सतत गाणी गुणगुणायचे. त्यांचा हा गुण ओळखून भावाने त्यांना गाण्याच्या दिशेने प्रोत्साहन दिले. गावात फकीरांची गाणी ऐकून त्यांची नक्कल करत करत रफी साहेबांनी गायन शिकले.

कुटुंबाची मानसिकता बदलली

रफी साहेबांचे कुटुंब सुरुवातीला रूढीवादी होते. नाच-गाण्याला घरात फारसे महत्त्व नव्हते. मात्र, रफींच्या असामान्य प्रतिभेमुळे कुटुंबाची विचारसरणी बदलली आणि त्यांच्या गायकीला पाठिंबा मिळाला. घरात त्यांना प्रेमाने ‘फिक्को’ असे म्हणत.

निधनाच्या काही तास आधी गायलेले शेवटचे गाणे

३१ जुलै १९८० रोजी मोहम्मद रफी यांचे निधन झाले. विशेष म्हणजे, निधनाच्या काही तास आधीच त्यांनी शेवटचे गाणे रेकॉर्ड केले होते. लक्ष्मीकांत–प्यारेलाल यांच्या संगीत दिग्दर्शनाखाली ‘आस-पास’ या चित्रपटासाठी त्यांनी ‘शाम फिर क्यों उदास है दोस्त, तू कहीं आसपास है दोस्त’ हे गाणे गायले होते. त्याच दिवशी त्यांनी स्टुडिओमध्ये शेवटचा सूर लावला.

मुलांना संगीतापासून दूर ठेवले

मोहम्मद रफी यांनी दोन लग्ने केली होती आणि त्यांना सात अपत्ये होती. मात्र, त्यांच्या कोणत्याही मुलाने संगीत क्षेत्रात करिअर केले नाही. यामागे स्वतः रफी साहेबांची इच्छा होती. त्यांना वाटायचे की आपल्या मुलांवर “महान गायकाची मुले” म्हणून दबाव येऊ नये. त्यामुळे त्यांनी मुलांना बोर्डिंग स्कूलमध्ये शिक्षण दिले आणि संगीतापासून दूर ठेवले.

मोहम्मद रफी हे केवळ महान गायक नव्हते, तर अतिशय नम्र, शांत आणि आध्यात्मिक व्यक्तिमत्त्व होते. त्यांच्या आवाजाची जादू आजही तितकीच ताजी आहे आणि पुढील अनेक पिढ्यांपर्यंत ती कायम राहणार आहे.