Gardening Tips: पावसाळा सुरू झाला की घराच्या बाल्कनीत, गच्चीवर किंवा अंगणात लावलेली फुलझाडे हिरवीगार दिसू लागतात. मोगरा, गुलाब, जास्वंद, जाई आणि शेवंतीसारख्या फुलझाडांमुळे घराचा परिसरही सुंदर दिसतो. मात्र अनेकदा पानांची वाढ चांगली होत असतानाही झाडांना अपेक्षेप्रमाणे कळ्या आणि फुले येत नाहीत. काही वेळा कळ्या येतात, पण त्या उमलण्याआधीच गळून पडतात.

अशावेळी लगेच महागडी खते आणण्यापेक्षा स्वयंपाकघरात सहज उपलब्ध असलेल्या काही गोष्टींचा योग्य पद्धतीने वापर करता येतो. त्यापैकी एक म्हणजे तांदूळ धुतल्यानंतर उरणारे पांढरट पाणी. या पाण्यात तांदळातील काही स्टार्च आणि इतर विरघळणारे घटक असतात. काही घरगुती बागकाम पद्धतींमध्ये हे पाणी झाडांसाठी वापरले जाते. मात्र, याचा वापर योग्य प्रमाणात आणि योग्य पद्धतीने करणे महत्त्वाचे आहे.

पावसाळ्यात फुले कमी का होतात?

पावसाळा झाडांच्या वाढीसाठी अनुकूल मानला जातो. वातावरणात आर्द्रता आणि पाण्याची उपलब्धता असल्याने झाडांची पाने हिरवीगार होतात. मात्र कुंडीत सतत पाणी साचून राहिल्यास झाडांच्या मुळांना पुरेशी हवा मिळत नाही. त्यामुळे मुळांच्या आरोग्यावर परिणाम होऊ शकतो.

पावसाच्या पाण्यामुळे मातीतील काही पोषक घटक वाहून जाण्याची शक्यताही असते. परिणामी झाडाची पाने आणि फांद्या चांगल्या वाढतात, पण फुलांचा बहर कमी होऊ शकतो. त्यामुळे पावसाळ्यात फक्त पाणी देण्यापेक्षा कुंडीतील माती आणि पाण्याचा निचरा याकडेही लक्ष द्यावे.

आधी कुंडीचा निचरा तपासा

कोणतेही घरगुती खत वापरण्यापूर्वी कुंडीच्या तळाशी पाण्याचा निचरा होण्यासाठी पुरेशी छिद्रे आहेत का, हे तपासा. कुंडीखाली पाणी साचत असल्यास ते काढून टाका. माती कायम चिखलासारखी ओलसर ठेवणे टाळा.

फुलझाडांना जास्त पाणी दिले म्हणजे जास्त फुले येतील, असे नाही. झाडाला आवश्यकतेनुसार पाणी, सूर्यप्रकाश आणि पोषण मिळणे गरजेचे आहे.

पांढरं पाणी नेमकं कोणतं?

स्वयंपाकघरात रोज तयार होणारे हे पांढरट पाणी म्हणजे तांदूळ धुतल्यानंतर उरणारे पाणी. तांदूळ धुताना त्यातील काही स्टार्च आणि इतर विरघळणारे घटक पाण्यात मिसळतात. त्यामुळे हे पाणी पांढरट दिसते.

हे पाणी स्वच्छ भांड्यात जमा करून ताजे असतानाच वापरणे अधिक योग्य ठरते. मात्र ते झाडाला मोठ्या प्रमाणात थेट ओतण्याऐवजी योग्य प्रमाणात पातळ करून वापरावे. विशेषतः कुंडीत पाणी साचत नसेल याची खात्री करणे महत्त्वाचे आहे. काही जण तांदळाचे पाणी आंबवून वापरतात. मात्र त्यात दुर्गंधी, बुरशी किंवा असामान्य रंग दिसत असल्यास ते झाडांना देऊ नये.

घरच्या घरी कंपोस्टही तयार करा

फुलझाडांसाठी घरच्या घरी सेंद्रिय कंपोस्ट तयार करता येते. यासाठी सुकलेली पाने, भाजीपाल्याचे देठ, फळांच्या साली, वापरलेली चहापत्ती आणि अंड्यांची टरफले यांसारखा सेंद्रिय कचरा वापरता येतो.

एका भांड्यात सुकलेली पाने आणि मातीचा थर द्या. त्यावर सेंद्रिय कचरा टाकून पुन्हा मातीचा थर द्यावा. अशा पद्धतीने थर तयार केल्यास काही आठवड्यांत सेंद्रिय पदार्थांचे विघटन होऊन कंपोस्ट तयार होऊ शकते. हे कंपोस्ट योग्य प्रमाणात कुंडीतील मातीमध्ये मिसळता येते.

फुलांसाठी फक्त एका उपायावर अवलंबून राहू नका

मोगरा, गुलाब, जास्वंद किंवा शेवंतीला चांगला बहर यावा यासाठी फक्त तांदळाचे पाणी वापरणे पुरेसे नाही. झाडाला योग्य सूर्यप्रकाश, पाण्याचा चांगला निचरा, योग्य छाटणी, सुपीक माती आणि संतुलित पोषण मिळणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.

घरगुती खत किंवा द्रव वापरताना अतिरेक टाळावा. प्रत्येक झाडाची गरज वेगळी असू शकते. त्यामुळे प्रथम कमी प्रमाणात वापर करून झाडाची प्रतिक्रिया पाहणे योग्य ठरते.

थोडक्यात, तांदूळ धुतल्यानंतर उरणारे पाणी फेकून देण्याऐवजी योग्य पद्धतीने वापरता येते. मात्र फुलझाडांना भरपूर फुले यावीत यासाठी नियमित आणि संतुलित निगा राखणे सर्वात महत्त्वाचे आहे.