Microsoft: मायक्रोसॉफ्टची मोठी जागतिक सेवा खंडित होण्याची समस्या अजून पूर्णपणे संपलेली नाही. कंपनीचे म्हणणे आहे की काही सर्व्हर आता स्थिर होत आहेत आणि वापरकर्त्यांना “हळूहळू सुधारणा” दिसत आहे, परंतु आउटलुक, टीम्स आणि मायक्रोसॉफ्ट ३६५ सारख्या अनेक सेवांवर अजूनही परिणाम होत आहे.

मायक्रोसॉफ्टने स्पष्ट केले आहे की हा सायबर हल्ला नव्हता, तर कंपनीच्या स्वतःच्या पायाभूत सुविधांमधील एक तांत्रिक बिघाड होता, ज्यामुळे जगभरातील लाखो व्यावसायिकांच्या कामात व्यत्यय आला.

तर, या सेवा खंडित होण्याच्या समस्येचा भारतावर कसा परिणाम होत आहे आणि मायक्रोसॉफ्टचे स्पष्टीकरण किती खरे आहे?

मायक्रोसॉफ्टसोबत नेमके काय घडले? (Microsoft)

१२ नोव्हेंबर, २०२६ रोजी, अमेरिकेच्या वेळेनुसार दुपारी १२ वाजल्यापासून, मायक्रोसॉफ्टच्या अनेक सेवा एकामागून एक बंद पडू लागल्या. डाउनडिटेक्टरवर तक्रारींचा अक्षरशः पूर आला होता. केवळ एका तासात, ७४ देश आणि प्रदेशांमधून तक्रारींची नोंद झाली.

आउटलुकसाठीच्या तक्रारींची संख्या १,३८,००० वर पोहोचली, जी सामान्य दिवसापेक्षा दोन हजार पटीने जास्त होती. याचा अर्थ हा एक किरकोळ बिघाड नव्हता, तर एक मोठा ब्लॅकआउट होता ज्यामुळे ऑफिस ईमेलपासून ते मीटिंग्ज आणि क्लाउड डॉक्युमेंट्सपर्यंत सर्व काही विस्कळीत झाले.

ट्रॅफिकमुळे नाही, तर सर्व्हर्समुळे समस्या निर्माण झाली?

सुरुवातीला, मायक्रोसॉफ्टने म्हटले होते की वापरकर्त्यांच्या संख्येत अचानक वाढ झाल्यामुळे असे झाले असावे, परंतु नंतर कंपनीने हा सिद्धांत फेटाळून लावला. मायक्रोसॉफ्टच्या मते, ही समस्या वाढलेल्या ट्रॅफिकमुळे नाही, तर मोठ्या संख्येने सर्व्हर्स अचानक अनुपलब्ध झाल्यामुळे निर्माण झाली होती.

मायक्रोसॉफ्टची स्वयंचलित “सर्व्हर हेल्थ चेक” प्रणाली बिघडली होती. या तपासण्या सर्व्हरच्या कार्यक्षमतेवर लक्ष ठेवण्यासाठी असतात. जेव्हा या तपासण्या अयशस्वी होऊ लागल्या, तेव्हा सर्व्हर्स स्वतःला अनुपलब्ध म्हणून चिन्हांकित करू लागले आणि त्यांची सेवा बंद पडली. उर्वरित सर्व्हर्सवर अचानक इतका भार पडला की ते अडखळू लागले.

आणखी एक महत्त्वाचा बदल म्हणजे मलेशियाच्या राष्ट्रीय सायबर सुरक्षा एजन्सीने (NACSA) आपल्या तपासात अहवाल दिला की, मायक्रोसॉफ्टच्या अझूर क्लाउड सेवेमधील “कॉन्फिगरेशन बदला”मुळे ही समस्या निर्माण झाली होती. मायक्रोसॉफ्टने हे देखील मान्य केले की त्यांनी कार्यक्षमता सुधारण्यासाठी काही बदल केले होते, परंतु ते अपेक्षेप्रमाणे यशस्वी झाले नाहीत.

हा सायबर हल्ला होता की नाही?  (Microsoft)

नाही. मायक्रोसॉफ्टने स्पष्टपणे सांगितले आहे की हा सायबर हल्ला होता याचे “कोणतेही संकेत” नाहीत. कंपनीने याचे कारण त्यांच्या पायाभूत सुविधांमधील अंतर्गत तांत्रिक बिघाड असल्याचे सांगितले आहे. मात्र, हा व्यत्यय केवळ मायक्रोसॉफ्टपुरता मर्यादित नव्हता.

याचा परिणाम मायक्रोसॉफ्टच्या पायाभूत सुविधा वापरणाऱ्या ओपनएआय (OpenAI) आणि अँथ्रोपिक (Anthropic) सारख्या एआय (AI) कंपन्यांच्या कनेक्टिव्हिटी घटकांवरही झाला. काही वापरकर्त्यांनी एडब्ल्यूएस (AWS) आणि गूगल क्लाउडवर (Google Cloud) देखील समस्या येत असल्याचे कळवले, परंतु दोन्ही कंपन्यांनी स्पष्ट केले की त्यांचे क्लाउड ठीक होते आणि ही समस्या केवळ “बाह्य नेटवर्कमधील व्यत्ययामुळे” निर्माण झाली होती.

पुनर्प्राप्ती प्रक्रिया कितपत पुढे गेली आहे?

मायक्रोसॉफ्ट सतत सर्व्हर पुन्हा सुरू करत आहे आणि ट्रॅफिक दुसऱ्या मार्गाने वळवत आहे. परिस्थिती आणखी बिघडू नये म्हणून कंपनीने “सर्व नवीन डिप्लॉयमेंट तात्पुरते थांबवले” असल्याचे म्हटले आहे. गुरुवार रात्री उशिरापर्यंत, काही सर्व्हर स्थिर होऊ लागले आणि “मर्यादित पुनर्प्राप्ती” दिसून आली.

१३ नोव्हेंबर २०२६ च्या सकाळपर्यंत काही प्रदेशांमध्ये सेवा अद्याप पूर्णपणे पूर्ववत झाली नव्हती. मायक्रोसॉफ्टने अद्याप पुनर्प्राप्तीसाठी निश्चित ईटीए (अंदाजित वेळ) दिलेला नाही.

भारत आणि जगावर याचा काय परिणाम झाला?

भारतातही याचा परिणाम स्पष्टपणे दिसून आला. देशभरातील अनेक आयटी व्यावसायिक, कॉर्पोरेट कार्यालये आणि स्टार्टअप्सनी सकाळच्या कामाच्या वेळेत समस्या येत असल्याची तक्रार केली. डाउनडिटेक्टरवर भारतातून येणाऱ्या तक्रारींमध्येही अचानक वाढ झाली.

ऑस्ट्रेलियामध्ये, काही व्यवसायांना पावत्या (इनव्हॉइसेस) प्रिंट करता येत नव्हत्या आणि काही शाळांमधील ऑनलाइन वर्गांमध्ये व्यत्यय आला. मलेशियाच्या सायबर सुरक्षा एजन्सीनेही या प्रकरणाची चौकशी सुरू केली आहे आणि वापरकर्त्यांना त्यांच्या महत्त्वाच्या डेटाचा बॅकअप घेण्याचा व कोणत्याही संशयास्पद लिंकवर क्लिक करणे टाळण्याचा सल्ला दिला आहे.

वापरकर्त्यांसाठी याचा अर्थ काय?

जर तुम्हाला अजूनही आउटलुक (Outlook) किंवा टीम्स (Teams) मध्ये समस्या येत असतील, तर तुमचा राउटर किंवा लॅपटॉप बंद करून पुन्हा चालू करण्याची काळजी करू नका. समस्या तुमच्या इंटरनेटमध्ये नाही, तर मायक्रोसॉफ्टच्या सर्व्हर्समध्ये आहे. मायक्रोसॉफ्टच्या ३६५ स्टेटस पेजवर आणि सोशल मीडिया हँडल्सवर नियमितपणे अपडेट्स पोस्ट केले जातात.

कंपनीचे म्हणणे आहे की, सर्व्हर्स पूर्ववत होत असल्याने सेवा हळूहळू सामान्य होत आहेत. सध्या, जोपर्यंत मायक्रोसॉफ्ट अधिकृतपणे ‘सर्व काही ठीक आहे’ अशी घोषणा करत नाही, तोपर्यंत अत्यावश्यक कामासाठी पर्यायी ईमेल किंवा संवाद साधनांचा वापर करणे शहाणपणाचे ठरेल.