Breast Cancer in Men : स्तनाचा कर्करोग म्हटलं की अनेकांच्या मनात सर्वप्रथम महिलांचा विचार येतो. मात्र, हा आजार पुरुषांनाही होऊ शकतो. पुरुषांमध्ये स्तनाचा कर्करोग होण्याचे प्रमाण महिलांच्या तुलनेत खूप कमी असले, तरी त्याच्या लक्षणांकडे दुर्लक्ष करणे धोकादायक ठरू शकते. छातीमध्ये गाठ जाणवणे, स्तनाग्रातून रक्त किंवा इतर द्रव बाहेर येणे आणि स्तनाग्राच्या आकारात बदल होणे ही काही महत्त्वाची लक्षणे आहेत. त्यामुळे शरीरात असे बदल जाणवल्यास वेळ न घालवता डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.

पुरुषांमध्येही होतो स्तनाचा कर्करोग

स्तनाचा कर्करोग हा स्तनातील पेशींची असामान्य वाढ झाल्यामुळे होणारा आजार आहे. महिलांमध्ये हा कर्करोग अधिक प्रमाणात आढळतो. मात्र, पुरुषांच्या शरीरातही स्तनाच्या पेशी आणि काही प्रमाणात स्तनग्रंथींचे ऊतक असते. त्यामुळे पुरुषांनाही हा कर्करोग होऊ शकतो.

पुरुषांमध्ये स्तनाचा कर्करोग दुर्मिळ असल्यामुळे त्याबद्दल अनेकांना पुरेशी माहिती नसते. तसेच, छातीतील बदलांकडे अनेकदा गांभीर्याने पाहिले जात नाही. यामुळे निदान होण्यास उशीर होऊ शकतो. त्यामुळे या आजाराची लक्षणे आणि धोक्याची चिन्हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे.

ब्रेस्ट कॅन्सरची कोणती लक्षणे दिसतात?

पुरुषांच्या छातीमध्ये काही बदल दिसल्यास त्याकडे दुर्लक्ष करू नये. स्तनाच्या कर्करोगाशी संबंधित काही प्रमुख लक्षणे पुढीलप्रमाणे आहेत.

१. छातीमध्ये गाठ जाणवणे : स्तनाग्राच्या आसपास किंवा छातीच्या भागात कठीण गाठ जाणवू शकते. गाठ दुखत नसली, तरी तिची तपासणी करून घेणे महत्त्वाचे आहे.

२. स्तनाग्रातून रक्त किंवा द्रव येणे : स्तनाग्रातून रक्त किंवा इतर कोणताही द्रव बाहेर येत असल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.

३. स्तनाग्राच्या आकारात बदल : स्तनाग्र आतल्या बाजूला वळणे किंवा त्याच्या आकारात अचानक बदल होणे हे लक्ष देण्यासारखे लक्षण आहे.

४. त्वचेमध्ये बदल होणे : स्तनाच्या त्वचेवर सुरकुत्या पडणे, त्वचा लाल होणे, खळगा पडल्यासारखे दिसणे किंवा त्वचेत इतर बदल जाणवणे याकडे दुर्लक्ष करू नये.

ही लक्षणे दिसली म्हणजे कर्करोगच झाला आहे, असे नाही. इतर कारणांमुळेही असे बदल होऊ शकतात. मात्र, त्यामागील कारण समजून घेण्यासाठी वैद्यकीय तपासणी आवश्यक आहे.

काखेत सूज किंवा वजन कमी होणे म्हणजे काय?

स्तनाच्या कर्करोगाच्या काही प्रकरणांमध्ये काखेतील लसिकाग्रंथींमध्ये सूज जाणवू शकते. काही प्रगत अवस्थांमध्ये सतत हाडे दुखणे, अनपेक्षितपणे वजन कमी होणे किंवा भूक मंदावणे यांसारखी लक्षणेही दिसू शकतात. मात्र, ही लक्षणे केवळ स्तनाच्या कर्करोगामुळेच होतात असे नाही. अनेक आजारांमध्ये अशी लक्षणे दिसू शकतात. त्यामुळे स्वतःहून निष्कर्ष काढण्याऐवजी डॉक्टरांकडून तपासणी करून घेणे योग्य ठरते.

कोणत्या पुरुषांना अधिक धोका असतो?

काही घटकांमुळे पुरुषांमध्ये स्तनाचा कर्करोग होण्याचा धोका वाढू शकतो.

– वाढते वय : वय वाढल्यानंतर या आजाराचा धोका वाढू शकतो.
– कौटुंबिक इतिहास : कुटुंबातील जवळच्या नातेवाइकांना स्तनाचा कर्करोग झाला असल्यास धोका वाढू शकतो.
– अनुवांशिक बदल : BRCA1 आणि BRCA2 यांसारख्या काही जनुकांमधील बदलांमुळे धोका वाढू शकतो.
– काही वैद्यकीय परिस्थिती : हार्मोन्समधील असंतुलन आणि काही विशिष्ट आजारांमुळेही धोका वाढू शकतो.

यापैकी कोणताही घटक नसला, तरी पुरुषांना स्तनाचा कर्करोग होण्याची शक्यता पूर्णपणे नाकारता येत नाही.

प्रतिबंधासाठी काय करावे?

स्तनाचा कर्करोग पूर्णपणे टाळण्याची खात्री देता येत नाही. मात्र, निरोगी जीवनशैलीचा अवलंब करणे आरोग्यासाठी फायदेशीर ठरते. नियमित शारीरिक हालचाल करणे, वजन निरोगी मर्यादेत ठेवणे, संतुलित आहार घेणे आणि तंबाखू टाळणे महत्त्वाचे आहे. मद्यपान टाळणे किंवा कमी करणेही आरोग्याच्या दृष्टीने फायदेशीर ठरू शकते.

सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, छातीमध्ये गाठ किंवा इतर असामान्य बदल जाणवल्यास डॉक्टरांकडे जाण्यास उशीर करू नका. पुरुषांमध्ये या आजाराचे प्रमाण कमी असले, तरी लक्षणांची वेळीच दखल घेणे आणि योग्य तपासणी करून घेणे आवश्यक आहे. लवकर निदान झाल्यास योग्य उपचार वेळेत सुरू करता येऊ शकतात.