Mamata Banerjee On EPIC : पश्चिम बंगालच्या मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांनी राज्यातील मतदार यादीबाबत प्रश्न उपस्थित केला आहे. यापूर्वी, इंडिया आघाडीचा घटक असलेल्या काँग्रेस-शिवसेना यूबीटीने महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत मतदार यादीबाबत शंका व्यक्त केली होती. या प्रकरणी आता मतदार यादीबाबत नवा वाद निर्माण झाला आहे.

तृणमूल काँग्रेसच्या प्रमुखांनी गेल्या आठवड्यात एकाच मतदार आयडी EPIC क्रमांकासह अनेक मतदारांची ओळख पटवली होती. बनावट मतदारांचा वापर करून पुढील वर्षी होणाऱ्या पश्चिम बंगाल विधानसभा निवडणुकांवर प्रभाव टाकण्यासाठी भाजपने निवडणूक आयोगाशी हातमिळवणी केल्याचा आरोप बॅनर्जी यांनी केला आहे.

EPIC म्हणजे काय?

निवडणूक आयोगाने आपल्या प्रतिसादात कबूल केले की काही मतदारांचा ईपीआयसी क्रमांक सारखाच आहे, परंतु ते वेगवेगळ्या राज्यांतील आहेत. निवडणूक आयोगाने स्पष्ट केले आहे की, EPIC क्रमांकामध्ये डुप्लिकेशनचा अर्थ डुप्लिकेट/बनावट मतदार असा होत नाही. अशा परिस्थितीत हे EPIC काय आहे, हा प्रश्न आहे. तो समजून घेणेही महत्त्वाचे आहे. मतदार नोंदणी नियम, 1960 मध्ये सर्व मतदारांना मतदार छायाचित्र ओळखपत्र देण्याची तरतूद आहे, जेणेकरून बनावट ओळखपत्रे रोखता येतील. 1993 पासून नोंदणीकृत मतदारांना राज्य सरकारांनी EPIC जारी करण्यास सुरुवात केली.

EPIC एक ओळख दस्तऐवज आहे. हे धारकाला मतदान करण्याचा अधिकार देत नाही, जे केवळ त्यांच्या संबंधित मतदारसंघाच्या मतदार यादीत ज्यांची नावे आहेत त्यांनाच उपलब्ध आहे. EPIC मध्ये मतदाराचे नाव, वय, निवास आणि निवडणूक आयोगाने निर्दिष्ट केलेले इतर तपशील, मतदाराचे छायाचित्र आणि नोंदणी अधिकाऱ्याची प्रतिकृती स्वाक्षरी असते.

EPIC क्रमांक कसा मिळतो?

निवडणूक आयोगाच्या मतदार यादी नियमावली, 2023 नुसार, प्रत्येक EPIC एक अद्वितीय EPIC क्रमांक अंतर्गत जारी केला जातो. ही एक अल्फान्यूमेरिक मालिका आहे ज्यामध्ये तीन वर्णमाला कोड असतात आणि त्यानंतर सात-अंकी संख्या असते. निवडणूक आयोगाने प्रदान केलेल्या या क्रमांकामध्ये प्रत्येक विधानसभा मतदारसंघासाठी एक कार्यात्मक अद्वितीय अनुक्रमांक (FUSN) समाविष्ट आहे.

2017 पासून, EPIC EC च्या ERONET पोर्टलचा वापर करून तयार केले आहे. मॅन्युअलमध्ये असे म्हटले आहे की EPIC फक्त ऑनलाइन तयार केले जाऊ शकते. मॅन्युअलमध्ये असे म्हटले आहे की जेव्हाही मतदाराला पहिल्यांदा EPIC जारी केला जातो तेव्हा प्रत्येक मतदाराला एक अद्वितीय EPIC क्रमांक दिला जातो. EPIC बदलण्याच्या बाबतीत, संख्या मूळ सारखीच राहील.

काय आहेत ममता बॅनर्जींचे आरोप?

TMC ने आरोप केला आहे की अनेक मतदारांचा EPIC क्रमांक समान आहे, त्यामुळे मतदार यादीच्या अचूकतेबद्दल चिंता निर्माण झाली आहे. गेल्या आठवड्यात कोलकाता येथे पक्ष कार्यकर्त्यांशी बोलताना बॅनर्जी यांनी त्यांना मतदार यादी तपासण्यास सांगितले होते. भाजप आणि निवडणूक आयोग बनावट मतदार जोडत असल्याचा आरोप त्यांनी केला होता. त्या म्हणाल्या की, महाराष्ट्र आणि दिल्लीत भाजपने निवडणूक आयोगाच्या सांगण्यावरून मतदार यादीत फेरफार केला आहे.

ममता बॅनर्जी म्हणाल्या की, महाराष्ट्र आणि दिल्लीनंतर आता तुम्ही बंगालला टार्गेट करत आहात. आम्ही तुम्हाला योग्य उत्तर देऊ. पुन्हा एकदा ‘खेळ होईल’. सोमवारी टीएमसीने या आरोपाचा पुनरुच्चार केला की डुप्लिकेट ईपीआयसी क्रमांक वापरून मतदान करण्यासाठी अनिवासी लोकांना बंगालमध्ये आणले जात आहे.

निवडणूक आयोगाने काय म्हटले ?

निवडणूक आयोगाने कबूल केले की खरोखरच डुप्लिकेट EPIC क्रमांक होते, परंतु याचा अर्थ असा नाही की बनावट मतदार होते. निवडणूक आयोगाने सांगितले की, EONET प्लॅटफॉर्म लाँच करण्यापूर्वी, भिन्न राज्ये त्यांच्याद्वारे जारी केलेल्या EPIC कार्डांसाठी समान अल्फान्यूमेरिक मालिका वापरत होती. यामुळे EPIC क्रमांकांच्या डुप्लिकेशनला अनुमती मिळाली, जरी ओळख दस्तऐवजावरील इतर तपशील – नाव, पत्ता, मतदारसंघ आणि मतदान केंद्र – वेगळे असतील.

पश्चीम बंगालमध्ये 2026मध्ये होणार विधानसभा निवडणुका –

पश्चिम बंगालमध्ये 2026 मध्ये होणाऱ्या विधानसभा निवडणुकांची राजकीय चर्चा सध्या सुरू आहे. 2021 मध्ये झालेल्या विधानसभा निवडणुकीत तृणमूल काँग्रेस (TMC) ने मोठा विजय मिळवला होता, ज्यामध्ये ममता बॅनर्जी यांच्या नेतृत्वाखालील पार्टीने 294 पैकी 213 जागा जिंकल्या होत्या. या निवडणुकीत भारतीय जनता पार्टी (BJP) च्या अपेक्षेच्या तुलनेत कमी यश मिळालं, तरीही भाजपने 77 जागा जिंकल्या होत्या.