LPG Supply Update : इराण-अमेरिका-इस्त्रायल युद्धामुळे भारतातील पेट्रोलियम पदार्थांच्या पुरवठ्यात मोठा अडथळा निर्माण झाला आहे. विशेषतः लिक्विफाइड पेट्रोलियम गॅस (एलपीजी) च्या (LPG Supply Update) पुरवठ्यात गंभीर संकट निर्माण झाले आहे.

त्यामुळे सरकारी अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, एलपीजी (LPG Supply Update) पुरवठा पूर्णपणे सुरळीत होण्यासाठी किमान ३ ते ४ वर्षे किंवा त्याहून अधिक वेळ लागू शकतो.

सरकारी अधिकाऱ्यांची भूमिका

एक वरिष्ठ सरकारी अधिकारी यांनी एका वृत्तसंस्थेला दिलेल्या मुलाखतीत सांगितले की, “एलपीजी पुरवठ्यावर होणाऱ्या परिणामाकडे सरकारचे पूर्ण लक्ष आहे. देशातील सर्व घरगुती ग्राहकांना एलपीजी सिलिंडरचा पुरवठा सुरळीत ठेवण्याचा प्रयत्न सुरू आहे.”

अधिकाऱ्याने पुढे स्पष्ट केले की, “एलपीजी गॅस उत्पादन करणाऱ्या ठिकाणांवर हल्ले झाल्याने आणि कच्च्या तेलाच्या विहिरींवर परिणाम झाल्याने पुरवठा साखळी मोडकळीस आली आहे. उत्पादन तात्पुरते थांबले की कायमचे नुकसान झाले, याबाबत स्पष्टता नाही. त्यामुळे जागतिक एलपीजी पुरवठा साखळी पूर्ववत होण्यास तीन ते चार वर्षे लागू शकतात.”

२७ फेब्रुवारी २०२६ रोजी इराण, अमेरिका आणि इस्त्रायल यांच्यातील युद्ध सुरू झाले. युद्धादरम्यान (LPG Supply Update) होर्मुझ सामुद्रधुनी मधील वाहतूक मोठ्या प्रमाणात बाधित झाली. भारतातील एलपीजी आयातीपैकी सुमारे ९० टक्के पुरवठा या सामुद्रधुनीमार्गे होतो.

युद्ध आणि नंतरच्या नौदल अवरोधामुळे आयात अर्ध्यावर आली असून, मार्च २०२६ मध्ये एलपीजी आयात जवळपास ४६ टक्क्यांनी घसरली. सध्या इराणमध्ये तात्पुरता शस्त्रसंधी असला तरी होर्मुझ सामुद्रधुनीवरून वाद कायम आहे. यामुळे पुरवठा संकट अद्याप संपलेले नाही.

सरकार काय करत आहे?

• सरकारचे मुख्य लक्ष घरगुती एलपीजी पुरवठा अबाधित ठेवण्यावर आहे.
• देशांतर्गत रिफायनरीजमध्ये एलपीजी उत्पादन २५-३० टक्क्यांनी वाढवण्यात आले आहे.
• अमेरिका, ऑस्ट्रेलिया, पश्चिम आफ्रिका आणि इतर पर्यायी स्रोतांकडून आयात वाढवण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.
• मात्र, पर्यायी मार्ग महागडे असल्याने किंमती वाढण्याची शक्यता आहे.
• व्यावसायिक (कॉमर्शिअल) एलपीजी पुरवठा रेस्टॉरंट्स, हॉटेल्ससाठी मर्यादित करण्यात आला असून, तो प्रामुख्याने हॉस्पिटल्स आणि शैक्षणिक संस्थांनाच दिला जात आहे.

सध्याची स्थिती
सध्या पेट्रोल, डिझेल आणि एलपीजीचा पुरवठा कोणत्याही मोठ्या अडथळ्याशिवाय सुरू असल्याचे अधिकाऱ्यांनी सांगितले आहे. मात्र, पुरवठा साखळी पूर्ववत करण्यास बराच काळ लागणार आहे. ‘कच्च्या तेलाच्या विहिरी रिकाम्या झाल्या किंवा उत्पादन थांबलं आहे, यामुळे तेथून पुरवठा बंद झला, हे स्पष्ट झालेले नाही. देशात व्यवस्थितपणे पुरवठा होण्यासाठी कमीत कमी ३ वर्ष लागण्याची शक्यता आहे, असेही त्यांनी सांगितले.

या संकटामुळे घरगुती एलपीजी बुकिंगमध्ये वाढ झाली असून, काही भागांत ब्लॅक मार्केटिंग आणि रांगा दिसून येत आहेत. सरकारने ग्राहकांना पॅनिक बुकिंग टाळण्याचे आवाहन केले आहे.

संभाव्य परिणाम

• एलपीजी किंमती वाढण्याची शक्यता
• रेस्टॉरंट्स आणि छोट्या व्यावसायिकांना अडचण
• दीर्घकाळात इतर पर्यायी इंधन (जसे इंडक्शन, पाईप्ड गॅस) वापर वाढू शकतो