lpg crisis: इराण आणि अमेरिकेतील सुरू असलेल्या युद्धामुळे होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून भारताने शिवालिक आणि नंदा देवी ही दोन जहाजे यशस्वीरित्या बाहेर काढली आहेत. दोन्ही जहाजे एलपीजीने भरलेली आहेत, परंतु भारतात येणाऱ्या एलपीजी शिपमेंटमुळे काही दिवसांसाठी भारताचा एलपीजी संकट कमी होईल का, हा प्रश्न आहे. 

पुढील काही दिवसांसाठी संकटाचा सामना करण्यासाठी या जहाजांमध्ये पुरेसे एलपीजी आहे का, की एलपीजी शिपमेंटमुळे तात्काळ मदत मिळणार नाही? शिवालिक आणि नंदा देवीवरील एलपीजी शिपमेंटमागील सत्य काय आहे?  या सर्व प्रश्नाची उत्तर जाणून घेऊ…

खरं तर, इराणने १४ मार्च रोजी भारतीय ध्वज असलेल्या शिवालिक आणि नंदा देवी या जहाजांना होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून निघण्याची परवानगी दिली होती. होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून निघाल्यानंतर दोन्ही जहाजे भारताच्या दिशेने जात आहेत. lpg crisis

शिवालिक हे भारतातील मुंद्रा बंदरात पोहोचत आहे आणि दुसरे नंदादेवी हे भारतातील कांडला बंदरात डॉकिंग करत आहे. बंदरे, जहाजबांधणी आणि जलमार्ग मंत्रालयाचे विशेष सचिव राजेश कुमार यांच्या मते, दोन्ही जहाजे एकूण ९२,७०० मेट्रिक टन गॅस वाहून नेत आहेत. lpg crisis: 

यापैकी शिवालिक अंदाजे ४५,००० मेट्रिक टन गॅस वाहून नेत आहे, तर नंदा देवी ४७,७०० मेट्रिक टन गॅस वाहून नेत आहे. भारताचा दररोजचा एलपीजी वापर अंदाजे ८,००० मेट्रिक टन आहे. दोन्ही जहाजांचा एकत्रित गॅस वापर लक्षात घेता, ही रक्कम अंदाजे १३ दिवसांसाठी पुरेशी आहे.

बंदरे, जहाजबांधणी आणि जलमार्ग मंत्रालयाचे विशेष सचिव राजेश कुमार यांच्या मते, एकूण २२ भारतीय ध्वज असलेली जहाजे अजूनही पर्शियन आखातात अडकली आहेत. त्यांना अजून  होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून बाहेर पडता आलेले नाही. त्यामुळे, या दोन्ही जहाजांमधून मिळणाऱ्या गॅसमधून लक्षणीय काहीही अपेक्षित नाही.

हे खरे आहे की भारतीय उत्पादन २८% ने वाढले आहे, मागील उत्पादन दरमहा १.१५८ दशलक्ष टन होते ते दरमहा जवळजवळ १.५ दशलक्ष टन झाले आहे. यामुळे, भारत स्वतः १५ दिवस आरामात टिकेल इतका गॅस उत्पादन करत आहे.

शिवाय, जर इराणने भारतीय जहाजांनाही अशाच प्रकारे जाण्याची परवानगी देण्यास सहमती दर्शविली, जसे इराणने नुकतेच दोन जहाजांना होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून जाण्याची परवानगी दिली आहे, तर काही दिवसांत भारताचा गॅस पुरवठा सामान्य होईल आणि सर्व समस्या सोडवल्या जातील.

भारतात एलपीजी वापराची गणना lpg crisis: 

सरकारी आकडेवारीनुसार, गेल्या ३० वर्षांत भारताचा स्वयंपाकाच्या गॅसचा (एलपीजी) वार्षिक वापर सहा पटीने वाढला आहे. १९९८-९९ मध्ये वापर फक्त ४४६ हजार मेट्रिक टन होता, तर २०२५-२६ मध्ये तो २,७५४ हजार मेट्रिक टनांवर पोहोचला आहे. जर दररोजच्या आकड्यात रूपांतरित केले तर हे दररोज ७,५०० टन होते. ग्रामीण भारतात एलपीजीचा वापर शहरी भागांपेक्षा कमी आहे.