indigo flight cancellation : भारतातील आघाडीची विमान वाहतूक कंपनी इंडिगो एअरलाइन्सच्या ऑपरेशनल समस्यांमुळे देशभरातील अनेक फ्लाईट्स रद्द केल्याने बहुतांश विमानतळांवर प्रवाशांना अडचणी येत आहेत. या समस्येमुळे अन्य विमान कंपन्यांनी भाडेवाढ केली असून सध्या विमानतळ प्रशासन इंडिगोच्या अकार्यक्षमतेमुळे हतबल झाले आहे. या सगळ्यामध्ये प्रवाश्यांना होत असलेल्या त्रासाची कुणाला पर्वा आहे की नाही, असे चित्र निर्माण झाले आहे. तर यामध्ये कंपनीने आपली कोणती बाजू समोर ठेवली असून, प्रवाशांच्या त्रासाची कारणे नेमकी काय आहेत? हे पाहणे महत्वाचे आहे. १ – इंडिगोचा प्रवाशांसाठी सल्ला : दिल्ली विमानतळाने प्रवाशांसाठी एक सूचना जारी केली आहे. त्यामध्ये असे म्हटले आहे की ५ डिसेंबर २०२५ रोजी दिल्ली विमानतळावरून निघणाऱ्या इंडिगोच्या देशांतर्गत उड्डाणे आज मध्यरात्री (२३:५९ तास) पर्यंत रद्द करण्यात आली आहेत. इतर सर्व विमान कंपन्यांचे कामकाज वेळापत्रकानुसारच सुरू राहतील. कंपनीची ऑन-ग्राउंड टीम सर्व भागीदारांसोबत व्यत्यय कमी करण्यासाठी आणि प्रवाशांना आरामदायी अनुभव सुनिश्चित करण्यासाठी परिश्रम करत आहेत. वैद्यकीय मदतीची आवश्यकता असलेले प्रवासी आमच्या ग्राउंड स्टाफ किंवा हेल्प डेस्कशी संपर्क साधू शकतात. कंपनीने कबूल केले की, अलिकडच्या काळात विमान वाहतुकीत व्यत्यय येणे हे प्रामुख्याने फ्लाइट ड्युटी टाइम लिमिटेशन नियमांच्या दुसऱ्या टप्प्याच्या अंमलबजावणीतील चुकीच्या नियोजन आणि गणनामुळे होते. आता ८ डिसेंबरपर्यंत आणखी उड्डाणे रद्द केली जातील आणि त्या तारखेपासून अन्य सेवा कमी केल्या जातील. अधिक माहितीसाठी, कंपनीने त्यांच्या वेबसाइटला www.newdelhiairport.in भेट द्यायला सांगितले आहे. २ – ही आहेत कारणे : १. नवीन फ्लाइट ड्युटी टाइम लिमिटेशन नियम – १ नोव्हेंबर २०२५ पासून लागू होणाऱ्या डिजीसीएने लागू केलेल्या कठोर एफडीटीएल नियमांची अंमलबजावणी हे मुख्य कारण आहे. या नियमाचा उद्देश वैमानिकांचा थकवा कमी करणे आणि सुरक्षितता वाढवणे आहे. (दिल्ली उच्च न्यायालयाच्या निर्देशानंतर हा नियम समाविष्ट करण्यात आला आहे.) २. आठवड्यातून पायलटच्या विश्रांतीचा कालावधी प्रति पायलट ३६ वरून ४८ तासांपर्यंत वाढवला. ३. रात्रीच्या ड्युटीवरील निर्बंध: आठ उड्डाण तासांवर मर्यादा (१० वरून कमी केली), रात्रीच्या ड्युटी रात्री १० वाजता (पूर्वी मध्यरात्री) सुरू करण्याची सोय ४. लँडिंग मर्यादा: प्रति पायलट दर आठवड्याला ६ वरून २ रात्री लँडिंग (मध्यरात्र ते सकाळी ५) पर्यंत कमी केली. ५. इंडिगोचे उच्च-फ्रिक्वेन्सी डोमेस्टिक नेटवर्क, रेड-आय फ्लाइट्सवरील अवलंबित्व आणि कडक क्रू वापर यामुळे ते विशेषतः असुरक्षित बनले. ६. वाढीव विश्रांतीच्या आवश्यकतांसाठी कोणताही बफर नाही ७. वेळेत अतिरिक्त पायलट नियुक्त करण्यात किंवा प्रशिक्षित करण्यात अयशस्वी ८. त्यामुळे अचानक क्रूची कमतरता निर्माण झाली ९. वैमानिकांना अनिवार्य विश्रांतीचा कालावधी येत असल्याने कॅस्केडिंग रद्द करावे लागले. १०. सॉफ्टवेअर बिघाड: २९-३० नोव्हेंबरच्या आठवड्याच्या शेवटी एअरबस ए320 च्या आपत्कालीन सॉफ्टवेअर पॅचमुळे क्रू वेळापत्रक विस्कळीत झाले, ज्यामुळे उड्डाणे रात्रीच्या वेळेत वाढली आणि विश्रांतीचे नियम सुरू झाले. ३ – हवामान आणि बाह्य दबाव : चक्रीवादळ डिटवाहमुळे दक्षिणेकडील मार्गांवर परिणाम झाला, तर हिवाळ्यातील वेळापत्रक विस्तार (२६ ऑक्टोबरपासून सुरू), विमानतळ गर्दी आणि प्रतिकूल हवामानामुळे ताण वाढला. तंत्रज्ञान आणि नियोजनातील तफावतीमुळे किरकोळ बिघाड, विमानांचा जास्त वापर आणि एअरबस डिलिव्हरीमध्ये विलंब तसेच इंजिनच्या समस्यांमुळे ४०+ विमानांचे ग्राउंडिंग करावे लागले. ४ – इंडिगोने मागितली माफी : इंडिगो एअरलाइन्सने मान्य केले आहे की, हिवाळ्यातील हवामान, दाट धुके आणि प्रवाशांच्या वाढीमुळे कर्मचाऱ्यांची कमतरता वाढली आहे. वेळापत्रक स्थिर करण्याचे प्रयत्न पुढील दोन ते तीन दिवस सुरू राहू शकतात. त्यामुळे आणखी उड्डाणे रद्द होऊ शकतात. तथापि, कंपनी ८ डिसेंबरपासून आपली उड्डाणे ऑपरेशन्स कमी करण्याची योजना आखत आहे. त्यामुळे उड्डाणे रद्द होण्याचे प्रमाण कमी होण्याची अपेक्षा आहे. ५ – नियमांमध्ये शिथिलतेची मागणी : या गंभीर परिस्थितीला तोंड देण्यासाठी, इंडिगोने सरकारला १० फेब्रुवारीपर्यंत वैमानिकांच्या विश्रांती आणि रात्रीच्या ड्युटीशी संबंधित नियम शिथिल करण्याची विनंती केली आहे. नागरी विमान वाहतूक महासंचालनालयाने (डीजीसीए) या विनंतीला दुजोरा दिला आहे. इंडिगोने प्रवाशांची गैरसोय कमी करण्यासाठी आणि सुरक्षितता मानके राखण्यासाठी एफडीटीएल नियमांमध्ये काही शिथिलता मागितली आहे. परिस्थिती सामान्य करण्यासाठी पुरेशी पावले उचलली जात आहेत, असे आश्वासन डीजीसीएला देण्यात आले आहे. रात्रीच्या ड्युटी नियमांमध्ये बदल आणि प्रति रात्री दोन लँडिंगची मर्यादा देखील सध्यासाठी स्थगित ठेवण्यात आली आहे. ६ – कर्मचारी काय म्हणत आहेत? १. वैमानिक, केबिन क्रू आणि ग्राउंड स्टाफ व्यवस्थापनावर नाराज २. अंतिम मुदतीपूर्वी वाढलेले रद्दीकरण ४. ऑपरेशनल बिघाडआणखी वाढू देण्यात आला ५. नियम वाढवण्यासाठी किंवा शिथिल करण्यासाठी सरकारवर दबाव ६. फ्रंटलाइन कर्मचारी प्रवाशांच्या रोषाला बळी ७. महत्त्वाचे ऑपरेशनल निर्णय कर्मचा-यांना विश्वासात न घेता घेतले ८. कर्मचाऱ्यांची फ्लाईट रद्द करण्यात कोणतीही भूमिका नाही ९. कंपनीच्या विश्वासाला गेला तडा १०. दिल्ली आणि मुंबईत एअरलाइन एमिरेट्सने मोठ्या प्रमाणात भरती मोहीम राबवली ७ – प्रवाशांच्या त्रासाची कारणे : १. इंडिगोच्या संकटामुळे इतर विमानसेवेचे दर गगनाला भिडले २. डीजीसीएने आपला रोस्टर ऑर्डर मागे घेतला ३. दिल्ली ते चेन्नई विमान भाडे सर्वधिक ८१,००० पर्यंत ४. १० ते १४ तास वाट पाहणाऱ्या प्रवाशांचा सुटला संयम ५. इंडिगो काउंटरवर सतत परतफेडची मागणी ६. इंडिगो कर्मचाऱ्यांना प्रतिसाद देणे कठीण ७. इंडिगोने काही प्रवाशांना एअर इंडियाच्या फ्लाइटने दिल्लीहून मुंबईला पाठवले ८. इतर एअरलाइन्समधील प्रवाशांना सामावून घेण्याचा प्रयत्न ९. इंडिगोच्या ग्राउंड स्टाफलाही प्रवाशांच्या रागाचा सामना १०. प्रवासी करत आहेत बोर्डिंग पासची मागणी ८ . “अपयशाला केंद्र जबाबदार” – राहुल गांधी इंडिगोचे अपयश ही नरेंद्र मोदींच्या केंद्र सरकारच्या मक्तेदारी मॉडेलची किंमत आहे. पुन्हा एकदा, सामान्य भारतीयांना विलंब, उड्डाण रद्द आणि असहाय्यतेच्या भावनेच्या स्वरूपात किंमत मोजावी लागत आहे. भारत प्रत्येक क्षेत्रात निष्पक्ष स्पर्धेला पात्र आहे, मॅच-फिक्सिंगमुळे निर्माण झालेल्या मक्तेदारीला नव्हे, असे प्रतिपादन ज्येष्ठ काॅंग्रेस नेते आणि लोकसभेतील विरोधी पक्षनेते राहुल गांधी यांनी केले असून इंडिगोच्या ऑपरेशनल संकटावर त्यांनी भाष्य केले आहे.
