Koyna Dam कोयनानगर : स्वातंत्र्यदिनाच्या पूर्वसंध्येला कोयना धरणाचा लूकच बदलला असून, दोन फुटांवर उघडलेल्या वक्र दरवाजांतून नदीपात्रात तब्बल 15,058 क्युसेक्स पाण्याचा विसर्ग सुरू आहे. धरणाच्या सांडव्यावरून फेसाळत वेगाने झेपावणाऱ्या जलधारांमुळे कोयना धरण परिसरात सध्या जलवैभवाचा थरार अनुभवायला मिळत आहे.

पाणलोट क्षेत्रात पावसाची दमदार हजेरी सुरू असल्याने धरणात पाण्याची आवक वाढत आहे. डोंगरकपारीतून वेगाने वाहत येणारे पाणी धरणाच्या जलाशयात दाखल होत असून, वाढती आवक लक्षात घेऊन अतिरिक्त पाण्याचा नियंत्रित विसर्ग नदीपात्रात केला जात आहे. दरवाजे दोन फुटांवर उघडताच सांडव्यावरून कोसळणाऱ्या पाण्याने धरणाच्या परिसराला अक्षरशः जलप्रपाताचे स्वरूप प्राप्त झाले आहे.

धरणातून बाहेर पडणाऱ्या पाण्याच्या प्रचंड प्रवाहामुळे निर्माण होणारे शुभ्रधवल तुषार, पाण्याचा घुमणारा आवाज आणि त्यावर पडणारे धुक्याचे आवरण यामुळे परिसरातील वातावरण अधिकच रोमांचक झाले आहे. त्यातच सह्याद्रीच्या डोंगररांगा हिरवाईने नटल्या असून, डोंगरकड्यांवरून कोसळणारे असंख्य छोटे-मोठे धबधबे या निसर्गचित्रात आणखी रंग भरत आहेत.

स्वातंत्र्यदिनाच्या पूर्वसंध्येला कोयना धरणाचे हे बदललेले रूप विशेष लक्षवेधी ठरत आहे. एका बाजूला तिरंग्याच्या रंगांनी सजलेला परिसर आणि दुसऱ्या बाजूला धरणातून वेगाने झेपावणाऱ्या जलधारा, असा अनोखा संगम पाहायला मिळत आहे. त्यामुळे कोयना धरणाचा हा ‘लूक’ नागरिकांच्या आणि पर्यटकांच्या आकर्षणाचा केंद्रबिंदू ठरला आहे.

धरणाच्या सांडव्यावरून खाली झेपावणाऱ्या पाण्याचा वेग वाढल्याने कोयना नदीच्या पात्रातही पाण्याचा प्रवाह जोमाने सुरू आहे. त्यामुळे नदीकाठच्या नागरिकांनी सतर्कता बाळगणे आवश्यक आहे. नदीपात्रात उतरू नये तसेच पाण्याच्या प्रवाहाजवळ जाऊन धोकादायक पद्धतीने छायाचित्रण अथवा सेल्फी घेऊ नये, असे आवाहन करण्यात येत आहे.

कोयना धरण हे महाराष्ट्राच्या जलविद्युत निर्मितीच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचे धरण आहे. त्यामुळे पावसाळ्यात धरणातील पाण्याची आवक, जलसाठा आणि सुरक्षित पातळी यांचा सातत्याने विचार करून विसर्गाचे नियोजन केले जाते. सध्या सुरू असलेला 15,058 क्युसेक्सचा विसर्ग हा धरणातील वाढती आवक आणि सुरक्षित जलव्यवस्थापनाचा भाग आहे.

पावसाने चिंब झालेला सह्याद्री, धुक्याने वेढलेल्या डोंगररांगा, हिरवाईने सजलेले खोरे आणि दोन फुटांवर उघडलेल्या दरवाजांतून नदीपात्रात झेपावणाऱ्या 15,058 क्युसेक्स जलधारा—या साऱ्यामुळे स्वातंत्र्यदिनाच्या उंबरठ्यावर कोयना धरणाचा बदललेला लूक सध्या डोळ्यांचे पारणे फेडणारा ठरत आहे.