हिसार : हरियाणातील हिसार येथील यूट्यूबर ज्योति मल्होत्रा (वय ३३) हिला पाकिस्तानच्या गुप्तचर यंत्रणेसाठी (ISI) हेरगिरी केल्याच्या संशयावरून अटक करण्यात आली आहे. तिच्यावर पहलगाम दहशतवादी हल्ल्यापूर्वी जम्मू-काश्मीरमधील संवेदनशील ठिकाणांना भेटी देऊन गोपनीय माहिती पाकिस्तानला पुरवल्याचा आरोप आहे. गुप्तचर यंत्रणांच्या मते, ज्योति हनीट्रॅप आणि मनीट्रॅपच्या जाळ्यात अडकली होती. पाक उच्चायोगातील कर्मचारी दानिश (ISI एजंट) याने तिला प्रेमाच्या जाळ्यात ओढले, तर पैशांचे आमिषही दिले गेले. यामुळे ती ट्रॅव्हल व्हीलॉगर ते जासूस बनली, याची तिलाही कल्पना नव्हती, असे सूत्रांचे म्हणणे आहे.

पाकिस्तान दौरा आणि काश्मीर भेटींमुळे संशय –
ज्योति मल्होत्रा २०२३ मध्ये दिल्लीतील पाक उच्चायोगात व्हिसासाठी गेल्यावर दानिश याच्याशी संपर्क झाला. त्यानंतर ती दोनदा पाकिस्तानला गेली आणि तिथे दानिश तसेच ISI एजंट्सशी तिच्या भेटी झाल्या. २२ एप्रिल २०२५ रोजी पहलगाम येथे झालेल्या दहशतवादी हल्ल्यापूर्वी ती पाकिस्तानात गेली होती आणि त्यानंतर जम्मू-काश्मीरमधील पहलगाम, गुलमर्ग, डल लेक आणि पेंगोंग लेक यासारख्या संवेदनशील ठिकाणांना भेटी दिल्या. विशेषतः पेंगोंग लेक हे LAC जवळील सामरिकदृष्ट्या महत्त्वाचे ठिकाण आहे. तिच्या या भेटी आणि पाकिस्तान दौऱ्यामुळे गुप्तचर यंत्रणांना संशय आला आणि तिच्यावर नजर ठेवण्यात आली. तिच्या यूट्यूब व्हिडिओंमधूनही ती या ठिकाणांना भेटल्याचे स्पष्ट झाले.

पोलिस तपास आणि पुरावे –
हिसार पोलिसांनी १५ मे रोजी डीएसपी जितेंद्र कुमार यांच्या नेतृत्वाखाली ज्योति ला न्यू अग्रसेन एक्सटेंशन येथून ताब्यात घेतले. तिच्या घरी झडती घेऊन लॅपटॉप, मोबाइल आणि काही दस्तऐवज जप्त करण्यात आले. प्राथमिक तपासात ती व्हॉट्सअॅप, टेलिग्राम आणि स्नॅपचॅटद्वारे पाकिस्तानी हँडलर्सशी संपर्कात होती आणि संवेदनशील माहिती पाठवत होती, असे आढळले. तिच्या बँक खात्यांचा तपास आणि प्रवास इतिहासाचीही छाननी सुरू आहे. तिच्या इन्स्टाग्राम खात्याला ब्लॉक करण्यात आले असून, ती सध्या ५ दिवसांच्या पोलिस कोठडीत आहे. राष्ट्रीय तपास यंत्रणा (NIA) लवकरच तिची चौकशी करणार असून, तिचे दहशतवादी कनेक्शनही तपासले जाणार आहेत.

हिसार पोलिसांचे म्हणणे काय –
हिसारचे एसपी शशांक कुमार सावन यांनी सांगितले की, ज्योतिने पहलगाम हल्ल्यापूर्वी काश्मीरमधील संवेदनशील ठिकाणांना भेटी दिल्या होत्या. “पाकिस्तानी गुप्तचर यंत्रणा तिला ‘अॅसेट’ म्हणून विकसित करत होती. ती दानिश आणि ISI एजंट्सच्या संपर्कात होती आणि तिने अनेक गोपनीय माहिती शेअर केल्याचा दावा FIR मध्ये आहे,” असे त्यांनी नमूद केले. तिच्या आर्थिक व्यवहारांवरून असे दिसते की, तिला ब्लॉगिंगपेक्षा जास्त पैसे मिळत होते, ज्यामुळे तिच्या उत्पन्नाच्या स्रोतांवरही प्रश्नचिन्ह आहे.

कायद्याच्या तरतुदीनुसार संभाव्य शिक्षा –
ज्योति मल्होत्रावर भारतीय दंड संहिता (BNS) कलम १५२ (देशद्रोह) आणि आधिकारिक गोपनीयता कायदा, १९२३ च्या कलम ३, ४ आणि ५ अंतर्गत गुन्हा दाखल झाला आहे. याशिवाय, तिच्यावर गैरकायदेशीर कृत्ये (प्रतिबंध) कायदा (UAPA) अंतर्गतही कारवाई होऊ शकते, कारण ती दहशतवादी कृत्यांशी संबंधित असण्याची शक्यता तपासली जात आहे.

BNS कलम १५२ (देशद्रोह): यात ७ वर्षांपर्यंत तुरुंगवास किंवा जन्मठेप आणि दंडाची तरतूद आहे.

आधिकारिक गोपनीयता कायदा, १९२३: कलम ३ आणि ५ अंतर्गत गुप्तचर माहिती शत्रू राष्ट्राला पुरवल्यास ३ ते १४ वर्षांपर्यंत तुरुंगवास आणि दंड होऊ शकतो.

UAPA (जर लागू झाला तर): दहशतवादी कृत्यांशी संबंध आढळल्यास ७ वर्षांपासून जन्मठेपेपर्यंतची शिक्षा आणि दंडाची तरतूद आहे.

जर ज्योतिचे दहशतवादी हल्ल्यांशी कनेक्शन सिद्ध झाले, तर कठोर शिक्षेला सामोरे जावे लागू शकते. तपास पूर्ण झाल्यावर आणि न्यायालयीन प्रक्रियेनंतरच शिक्षेची नेमकी व्याप्ती स्पष्ट होईल.

पाकिस्तानी जाळ्याचा पर्दाफाश –
ज्योतिच्या अटकेमुळे पाकिस्तानच्या ISI च्या जासूसी नेटवर्कचा मोठा पर्दाफाश झाला आहे. ऑपरेशन सिंदूर आणि पहलगाम हल्ल्यानंतर हरियाणा आणि पंजाबमधून एकूण ७ संशयितांना अटक झाली आहे. यामध्ये हनीट्रॅप आणि पैशांच्या लालसेतून तरुणांना फसवले जात असल्याचे उघड झाले आहे. ज्योतिच्या यूट्यूब चॅनेलवर ‘ट्रॅव्हल विथ जो’ नावाने ३.७७ लाख सब्सक्रायबर्स आणि इन्स्टाग्रामवर १.३३ लाख फॉलोअर्स होते. तथापि, या लोकप्रियतेच्या आड ISI साठी हेरगिरी केल्याचा आरोप तिच्यावर आहे.

तपासाची पुढील दिशा –
हिसार पोलिस, इंटेलिजन्स ब्युरो आणि NIA यांच्या संयुक्त तपासात ज्योतिचे इतर सहकाऱ्यांचे नाव समोर येण्याची शक्यता आहे. तिच्या मोबाइल आणि लॅपटॉपच्या फॉरेन्सिक तपासणीतून आणखी पुरावे मिळण्याची अपेक्षा आहे. याशिवाय, तिच्या परदेशी प्रवासांचे खर्च कोणी उचलले आणि ती कोणत्या हाय-प्रोफाइल व्यक्तींच्या संपर्कात होती, याचाही तपास सुरू आहे. या प्रकरणाने सोशल मीडियाच्या माध्यमातून जासूसीच्या नव्या पद्धतीवर प्रकाश टाकला असून, देशाच्या सुरक्षेसाठी यंत्रणांना अधिक सतर्क राहण्याची गरज अधोरेखित झाली आहे.