Protein Powder: प्रोटीन (protein) हे शरीरासाठी अत्यंत महत्त्वाचे पोषकतत्त्व आहे. त्यामुळे आजकाल सोशल मीडियावर, जिममध्ये आणि विविध जाहिरातींमध्ये प्रोटीन पावडरचा मोठ्या प्रमाणात प्रचार केला जातो. “जास्त प्रोटीन घ्या”, “प्रोटीन पावडर वापरा” किंवा “दिवसाला इतके ग्रॅम प्रोटीन आवश्यक आहे” असे संदेश सतत दिले जातात. त्यामुळे अनेकजण आपल्या आहाराकडे पोषणाच्या दृष्टीने न पाहता, त्यात किती ग्रॅम प्रोटीन आहे याकडेच अधिक लक्ष देऊ लागले आहेत.

मात्र आयुर्वेद याकडे वेगळ्या दृष्टीने पाहतो. आयुर्वेदानुसार फक्त किती प्रोटीन खाल्ले यापेक्षा ते शरीराला किती पचले आणि त्याचा शरीराला किती उपयोग झाला, हे अधिक महत्त्वाचे असते. कारण पोषण केवळ अन्नातून मिळत नाही, तर व्यवस्थित पचलेल्या अन्नातून मिळते.   (Protein Powder)

प्रोटीन आवश्यक असले तरी प्रत्येकाने प्रोटीन पावडरच घ्यावी, असे नाही. आपल्या रोजच्या आहारातच प्रोटीनचे अनेक नैसर्गिक स्रोत उपलब्ध आहेत. दूध, दही, ताक, पनीर, अंडी, डाळी, कडधान्ये, शेंगदाणे, तीळ, सुका मेवा, मासे आणि मांस यामधून शरीराला आवश्यक प्रोटीन मिळू शकते. त्यामुळे संतुलित आहार घेणाऱ्या प्रत्येक व्यक्तीला प्रोटीन पावडरची गरज असतेच, असे म्हणता येत नाही.  (Protein Powder)

आज अनेकजण “मला दिवसाला १०० ते १२० ग्रॅम प्रोटीन लागते” असे सांगतात. मात्र ते प्रोटीन व्यवस्थित पचते का, हा प्रश्न फार कमी लोक विचारतात. शरीर ही प्रयोगशाळा नाही. एखाद्या व्यक्तीने १०० ग्रॅम प्रोटीन खाल्ले म्हणजे त्याचा पूर्ण लाभ शरीराला होईलच, असे नाही. त्यासाठी पचन, शोषण आणि शरीरातील पोषण प्रक्रिया योग्य असणे आवश्यक आहे.

 

 

आयुर्वेदात ‘अग्नी’ म्हणजेच पचनशक्तीला अत्यंत महत्त्व दिले आहे. अग्नी चांगला असेल तर भूक व्यवस्थित लागते, अन्न चांगले पचते आणि शरीरातील धातूंचे योग्य पोषण होते. पण अग्नी मंद झाला तर अपचन, पोषणाचा अभाव आणि पुढे अनेक आजार निर्माण होऊ शकतात. त्यामुळे शरीर निरोगी ठेवण्यासाठी प्रथम पचनशक्ती चांगली असणे गरजेचे आहे.

आज अनेकांना भूक न लागणे, पोट फुगणे, आम्लपित्त, मलावरोध, झोपेच्या समस्या अशा तक्रारी असतात. तरीही ते प्रोटीन पावडरचा वापर सुरू ठेवतात. आयुर्वेदाच्या दृष्टीने अशा वेळी सर्वप्रथम पचन सुधारण्यावर भर देणे अधिक आवश्यक आहे.  (Protein Powder)

याचा अर्थ प्रोटीन पावडर पूर्णपणे चुकीची आहे, असे नाही. काही विशिष्ट परिस्थितींमध्ये ती उपयुक्त ठरू शकते. खेळाडू, बॉडीबिल्डर्स, मोठ्या आजारातून बरे होणारे रुग्ण किंवा वृद्ध व्यक्तींना डॉक्टर किंवा आहारतज्ज्ञांच्या सल्ल्याने प्रोटीन सप्लिमेंटची गरज भासू शकते. मात्र सामान्य व्यक्तीने केवळ ट्रेंड किंवा जाहिरातींना बळी पडून प्रोटीन पावडर घेण्याची गरज नसते.   (Protein Powder)

नैसर्गिक अन्नाचे आणखी एक महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे त्यातून फक्त प्रोटीन मिळत नाही. उदाहरणार्थ, डाळींमध्ये फायबर, सूक्ष्म पोषकतत्त्वे आणि अँटिऑक्सिडंट्स असतात. दुधातून कॅल्शियम, जीवनसत्त्वे आणि इतर अनेक पोषक घटक मिळतात. त्यामुळे नैसर्गिक अन्न शरीराला अधिक संपूर्ण पोषण देते.   (Protein Powder)

तज्ज्ञांच्या मते, चांगले आरोग्य एका स्कूपमधून मिळत नाही. संतुलित आहार, चांगली पचनशक्ती, पुरेशी झोप, नियमित व्यायाम आणि संतुलित जीवनशैली यांचा एकत्रित परिणाम म्हणजे उत्तम आरोग्य. त्यामुळे प्रोटीन महत्त्वाचे असले तरी प्रत्येकासाठी प्रोटीन पावडर आवश्यक आहे, हा समज योग्य नाही. शरीरपोषणाचा विचार करताना प्रोटीनच्या आकड्यांपेक्षा अन्नाचे योग्य पचन आणि शरीराला त्याचा होणारा लाभ अधिक महत्त्वाचा आहे.