Coriander Water: स्वयंपाकघरातील अनेक मसाले केवळ पदार्थांची चव वाढवण्यासाठी वापरले जात नाहीत, तर त्यामध्ये काही उपयुक्त पोषक घटक आणि जैविक संयुगेही असतात. धणे हा त्यापैकीच एक मसाला आहे. पारंपरिक पद्धतीने धण्याचा वापर पचनाशी संबंधित तक्रारींसाठी केला जातो. सध्या धण्याचे पाणी सकाळी पिण्याचा ट्रेंडही वाढला आहे. मात्र, धण्याच्या पाण्याला ‘अमृत’ किंवा अनेक आजारांवर रामबाण उपाय म्हणणे योग्य नाही. याचे काही आरोग्यदायी फायदे असू शकतात, मात्र ते कोणत्याही आजारावरील उपचाराचा पर्याय नाही.

पचनासाठी ठरू शकते फायदेशीर

धण्यामध्ये पचनसंस्थेला मदत करणारे काही घटक आढळतात. धण्याचे सेवन केल्याने पाचक प्रक्रियेला मदत होऊ शकते. त्यामुळे अपचन, पोट फुगणे किंवा जेवल्यानंतर होणारी अस्वस्थता यामध्ये काही लोकांना आराम मिळू शकतो. मात्र, अशा समस्या वारंवार होत असतील तर केवळ धण्याचे पाणी पिण्याऐवजी त्यामागचे कारण जाणून घेणे आवश्यक आहे.

अँटीऑक्सिडंट्सचा स्रोत

धण्यामध्ये अँटीऑक्सिडंट गुणधर्म असलेली संयुगे आढळतात. अँटीऑक्सिडंट्स शरीरातील ऑक्सिडेटिव्ह स्ट्रेस कमी करण्यास मदत करतात. त्यामुळे संतुलित आहाराचा भाग म्हणून धण्याचा समावेश करणे आरोग्यासाठी उपयुक्त ठरू शकते. मात्र, केवळ धण्याचे पाणी प्यायल्याने शरीरातील सर्व विषारी घटक बाहेर पडतात, असा दावा करण्यासाठी पुरेसा वैज्ञानिक आधार नाही.

रक्तातील साखरेबाबत काय?

काही संशोधनांमध्ये धण्यातील घटकांचा रक्तातील साखरेवर संभाव्य परिणाम दिसून आला आहे. त्यामुळे मधुमेह असलेल्या व्यक्तींना धणे आहाराचा भाग म्हणून घेता येऊ शकतात. मात्र, धण्याचे पाणी मधुमेहावर उपचार करत नाही. डॉक्टरांनी दिलेली औषधे किंवा इन्सुलिन स्वतःहून बंद करणे किंवा त्यांचे प्रमाण कमी करणे योग्य नाही.

कोलेस्ट्रॉलसाठीही काही संभाव्य फायदे

धण्यातील काही घटकांचा रक्तातील चरबीच्या पातळीवर सकारात्मक परिणाम होऊ शकतो, असे काही अभ्यासांतून सूचित झाले आहे. मात्र, उच्च कोलेस्ट्रॉल कमी करण्यासाठी फक्त धण्याच्या पाण्यावर अवलंबून राहणे योग्य नाही. संतुलित आहार, नियमित शारीरिक हालचाल आणि डॉक्टरांचा सल्ला यांना अधिक महत्त्व आहे.

थायरॉईड आणि यूटीआयबाबत सावधगिरी

धण्याचे पाणी थायरॉईड हार्मोन्स संतुलित करते किंवा हायपोथायरॉईडीझम आणि हायपरथायरॉईडीझम नियंत्रित करते, असा ठोस पुरावा सध्या पुरेसा नाही. त्याचप्रमाणे यूटीआय किंवा इतर संसर्गांवर धण्याचे पाणी उपचार म्हणून वापरू नये. संसर्गाची लक्षणे असल्यास योग्य वैद्यकीय तपासणी आणि उपचार आवश्यक आहेत.

धण्याचे पाणी कसे तयार करावे?

साधारणपणे एक ग्लास पाण्यात एक ते दोन चमचे धणे रात्रभर भिजवून ठेवले जातात. सकाळी ते पाणी गाळून प्यायले जाते. काही जण हे पाणी हलके उकळून घेतात. मात्र, रिकाम्या पोटीच प्यावे किंवा ते सर्वांसाठी आवश्यक आहे, असे ठोस वैज्ञानिक नियम नाहीत.

एकूणच, धण्याचे पाणी हे आहाराचा एक साधा भाग असू शकते. त्यातून पचनाला मदत आणि काही अँटीऑक्सिडंट घटक मिळू शकतात. पण त्याला ‘अमृत’ किंवा गंभीर आजारांवरील ‘रामबाण उपाय’ मानणे चुकीचे ठरू शकते. कोणताही आजार असल्यास योग्य निदान आणि डॉक्टरांचा सल्ला घेणे सर्वात महत्त्वाचे आहे.