Iran US Ceasefire Controversy:  इराण आणि अमेरिका यांच्यातील शस्त्रसंधी कराराबाबत एक नवीन वाद निर्माण झाला आहे. अमेरिका आणि इराण दोन्ही देश आता पाकिस्तानी पंतप्रधान शाहबाज शरीफ यांच्या दाव्यांवर, विशेषतः लेबनॉनबाबतच्या त्यांच्या वक्तव्यावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करत आहेत.

शाहबाज शरीफ यांच्या दाव्यावरून वाद 

पाकिस्तानी पंतप्रधान शाहबाज शरीफ यांनी अमेरिका आणि इराण यांच्यात शस्त्रसंधी घडवून आणल्याचा केलेला दावा पुन्हा एकदा उघडकीस आला आहे. बुधवारी अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी शस्त्रसंधीची घोषणा केल्यानंतर, शाहबाज शरीफ यांनी सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर पोस्ट करत, इराण, अमेरिका आणि अमेरिकेचा मित्र देश लेबनॉनसह सर्व देश दोन आठवड्यांच्या शस्त्रसंधी कराराला आणि चर्चेसाठी शस्त्रसंधीला सहमत झाले आहेत.” असे म्हटले होते. Iran US Ceasefire Controversy

अमेरिकेच्या व्हाईट हाऊसने आता हा दावा फेटाळून लावला आहे. “लेबनॉन कधीही दोन आठवड्यांच्या शस्त्रसंधी कराराचा भाग नव्हता आणि सर्व पक्षांना आगाऊ माहिती देण्यात आली होती”, असे व्हाईट हाऊसने म्हटले आहे.

शस्त्रसंधीनंतरही लेबनॉनमध्ये हल्ले सुरूच Iran US Ceasefire Controversy

शस्त्रसंधी जाहीर झाल्यानंतरही इस्रायलने लेबनॉनमधील हिजबुल्लाच्या लक्ष्यांवर वेगाने हल्ले सुरूच ठेवले. निषेध म्हणून, इराणने होर्मुझची सामुद्रधुनी पुन्हा बंद केली, जी युद्धविराम कराराअंतर्गत उघडण्यात आली होती. यानंतर, इराणचे परराष्ट्र मंत्री सय्यद अब्बास अराघची यांनी एक्स (X) वर शहबाज शरीफ यांच्या पोस्टचा एक स्क्रीनशॉट शेअर केला, ज्यात लेबनॉन आणि अमेरिकेच्या मित्र राष्ट्रांसंदर्भातील भूमिकेवर प्रकाश टाकण्यात आला होता.

इराणचा अमेरिकेवर दबाव

 

सय्यद अब्बास अराघची यांनी एक्सवर लिहिले की, इराण-अमेरिका युद्धविरामाच्या अटी स्पष्ट आहेत आणि अमेरिकेने ठरवले पाहिजे की ते प्रत्यक्षात युद्धविरामाची अंमलबजावणी करतील की इस्रायलमार्फत युद्ध सुरू ठेवतील. त्यांनी म्हटले की या दोन गोष्टी एकत्र असू शकत नाहीत. त्यांनी पुढे म्हटले की, संपूर्ण जग लेबनॉनमधील हिंसाचाराकडे पाहत आहे आणि आता निर्णय अमेरिकेच्या हातात आहे. अमेरिका आपल्या आश्वासनांना किती काळ चिकटून राहील हे पाहण्यासाठी संपूर्ण जग वाट पाहत आहे.

इस्रायल आणि व्हाईट हाऊसनेही स्पष्टीकरण दिले

अराघची यांच्या वक्तव्यानंतर, इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू यांनी आपल्या भाषणात सांगितले की, इराणसोबतच्या युद्धविराम करारामध्ये लेबनॉनचा समावेश नाही. त्यांनी असेही म्हटले की, पेजर हल्ल्याद्वारे इराणने लेबनॉनमधील हिजबुल्लाहला मोठा धक्का दिला आहे. यानंतर, व्हाईट हाऊसच्या प्रवक्त्या कॅरोलिन लेविट यांनीही स्पष्ट केले की, लेबनॉन युद्धविराम कराराचा भाग नव्हता.

प्रमुख प्रश्न निर्माण होत आहेत  Iran US Ceasefire Controversy: 

आता प्रमुख प्रश्न असा निर्माण होतो की, जर अमेरिका आणि इस्रायल दोन्ही लेबनॉनला युद्धविरामाचा भाग म्हणून मान्यता देत नाहीत, तेव्हा पाकिस्तानी पंतप्रधानांनी जाणूनबुजून इराणची दिशाभूल केली का? की अमेरिकेने शेवटच्या क्षणी आपले वचन मोडले आणि कराराचे उल्लंघन केले?

इराणच्या अध्यक्षांचे प्रमुख निवेदन

इराणच्या संसदेचे अध्यक्ष मोहम्मद बाकेर गालिबाफ यांनी एक प्रमुख निवेदन जारी केले आहे. त्यांनी म्हटले आहे की, चर्चा सुरू होण्यापूर्वीच दहापैकी तीन ठरावांचे उल्लंघन झाले होते, ज्यामुळे द्विपक्षीय युद्धविराम आणि वाटाघाटी निरर्थक ठरल्या आहेत. गालिबाफ यांनी म्हटले आहे की, अमेरिकेवरील इराणचा ऐतिहासिक अविश्वास हा वारंवार होणाऱ्या उल्लंघनांमधून निर्माण झाला आहे आणि दुर्दैवाने, तीच परिस्थिती पुन्हा निर्माण झाली आहे.

तीन मोठ्या उल्लंघनांचे दावे

गालिबाफ यांच्या म्हणण्यानुसार, अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षांनी आपल्या निवेदनात म्हटले होते की, इराणचा १०-कलमी प्रस्ताव हा वाटाघाटींसाठी एक व्यावहारिक आधार होता आणि या चर्चेसाठी तो मुख्य आराखडा असेल. मात्र, चर्चा सुरू होण्यापूर्वीच या प्रस्तावातील तीन महत्त्वाच्या मुद्द्यांचे उल्लंघन झाले.

पहिले म्हणजे, प्रस्तावाच्या पहिल्या मुद्द्यात शस्त्रसंधीचा समावेश असूनही आणि खुद्द शाहबाज शरीफ यांनी त्याचा उल्लेख केलेला असूनही, लेबनॉनमध्ये शस्त्रसंधी लागू करण्यात आली नाही.

इराणवर ड्रोन हल्ला करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला

तिसरे म्हणजे, अमेरिका आणि इस्रायलने इराणच्या युरेनियम संवर्धनाच्या अधिकाराला मान्यता देण्यास नकार दिला, ज्याचा प्रस्तावाच्या सहाव्या मुद्द्यात समावेश होता. या संपूर्ण घडामोडीमुळे शस्त्रसंधी करार आणि भविष्यातील वाटाघाटींबद्दल गंभीर प्रश्न निर्माण झाले आहेत.