Iran on USA:  अमेरिका आणि इराण यांच्यातील जवळपास सहा महिने चाललेल्या संघर्षादरम्यान, राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी होर्मुझची सामुद्रधुनी अमेरिकेचा प्रदेश म्हणून घोषित केल्यानंतर आणि इतिहासातील सर्वात कठोर आर्थिक निर्बंध लादल्यानंतर तणाव शिगेला पोहोचला आहे.

इराणच्या सशस्त्र दलाचे प्रमुख, मेजर जनरल अली अब्दुल्लाही यांनी अमेरिकेच्या नव्या धोक्यांना जोरदार प्रत्युत्तर देण्यासाठी भूमी, समुद्र, हवा, हवाई संरक्षण आणि सायबर स्पेस या सर्व स्तरांवर सज्जता जाहीर केली आहे. 

सामरिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील जलवाहतुकीतील व्यत्यय आणि वाढत्या जागतिक तेलाच्या किमतींमुळे हा नवा संघर्ष अधिकच चिघळला आहे.

इराणच्या सशस्त्र दलाचे प्रमुख, मेजर जनरल अली अब्दुल्लाही यांनी स्पष्ट केले आहे की, तेहरान एकाच वेळी अनेक आघाड्यांवर अमेरिकेच्या कारवाईला प्रत्युत्तर देण्यासाठी पूर्णपणे तयार आहे.

त्यांनी सांगितले की, भूमी, समुद्र, हवा, हवाई संरक्षण आणि सायबर स्पेस या सर्व स्तरांवर सज्ज राहून, इराणी सैन्य शत्रूच्या नव्या धोक्यांना जबरदस्त आणि निर्णायक प्रत्युत्तर देईल. जरी या सहा महिन्यांच्या संघर्षामुळे इराणच्या अर्थव्यवस्थेचे आणि पारंपरिक लष्करी क्षमतेचे मोठे नुकसान झाले असले तरी, त्यांच्याकडे अजूनही क्षेपणास्त्रे आणि ड्रोनची क्षमता आहे.

होर्मुझच्या सामुद्रधुनीवर आमचे संपूर्ण नियंत्रण  Iran on USA: 

अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी सामरिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या होर्मुझच्या सामुद्रधुनीबाबत एक धाडसी दावा केला आहे. पत्रकारांशी बोलताना ट्रम्प यांनी सांगितले की, ते सध्या होर्मुझच्या सामुद्रधुनीला अमेरिकेचा भूभाग मानतात. त्यांनी यावर जोर दिला की, होर्मुझची सामुद्रधुनी आणि तिच्याशी संबंधित भूभागासह संपूर्ण प्रदेशावर त्यांचे पूर्ण नियंत्रण आहे.

ट्रम्प यांच्या मते, इराण कोणतीही तडजोड करण्यास तयार आहे, परंतु सध्या त्यांच्या मते जो एक योग्य करार आहे, तो करण्यास तो तयार नाही.

इराणकडे अणुशस्त्र असू शकत नाही

दक्षिण कॅरोलिनाच्या मर्टल बीच येथील एका सभेत अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी पुनरुच्चार केला की, इराणला कोणत्याही परिस्थितीत अणुशस्त्रे मिळवण्याची परवानगी दिली जाऊ शकत नाही. ट्रम्प यांनी इशारा दिला की, जर इराणने अणुशस्त्र मिळवले, तर त्याचे गंभीर परिणाम होतील.

त्यांनी दावा केला की, अमेरिकेने इराणचे अणुप्रयत्न थांबवण्यासाठी पुढाकार घेतला आहे आणि तेहरानकडे कधीही अणुशस्त्रे नसतील.

इराणवर सर्वांगीण दबाव

अमेरिकेचे अर्थमंत्री स्कॉट बेसांत यांनी सोमवारी इराणवर नवीन आणि कठोर आर्थिक निर्बंधांची सविस्तर घोषणा करणार असल्याचे जाहीर केले. या धोरणाचे वर्णन सर्वांगीण दबाव असे करत, बेसांत म्हणाले की त्यांनी आधीच नाकेबंदी केली आहे आणि आता ते इतिहासातील सर्वात कठोर निर्बंध लादणार आहेत.

त्यांनी सांगितले की, या आर्थिक मोहिमेचा उद्देश इराणचे सध्याचे नेतृत्व आणि राजवट उलथवून टाकणे हा आहे. ट्रम्प यांनी इतर देशांनाही इशारा दिला आहे की इराणला आर्थिक मदत दिल्यास त्याचे परिणाम भोगावे लागतील.

दबावाने समस्या कधीच सुटत नाही: चीन

समुद्रमार्गे इराणच्या तेलाचा सर्वात मोठा खरेदीदार असलेल्या चीनने, निर्बंधांबाबतचा अमेरिकेचा दृष्टिकोन स्पष्टपणे नाकारला आहे. वॉशिंग्टनमधील चिनी दूतावासाने एका अधिकृत निवेदनात म्हटले आहे की, निर्बंध आणि अतिरिक्त दबावाने समस्या कधीच सुटत नाही. चीनने हा वाद सोडवण्यासाठी राजनैतिक मार्गांचा अवलंब करण्याचे आवाहन केले आहे. आकडेवारीनुसार, २०२५ मध्ये इराणच्या एकूण सागरी तेल निर्यातीपैकी ८० टक्क्यांहून अधिक निर्यात एकट्या चीनला झाली होती.

निर्बंधांना तोंड देण्यासाठी योजना आखल्या पाहिजेत Iran on USA: 

इराणच्या संसदेचे अध्यक्ष मोहम्मद बाकेर गालिबाफ यांनी अमेरिकेच्या धमक्यांना तोंड देण्याचा आपला निर्धार पुन्हा व्यक्त केला आणि अर्थव्यवस्थेवरील प्रचंड दबाव मान्य केला. शेजारील इराकमध्ये, अन्यायकारक निर्बंधांवर मात करण्यासाठी योजना आखल्या पाहिजेत, असे त्यांनी सांगितले.

गालिबाफ यांनी इशारा दिला की, केवळ लष्करी सामर्थ्याने कोणताही देश टिकू शकत नाही. जर लोक भुकेले असतील आणि वित्तीय उलाढाल, आर्थिक वाढ व राष्ट्रीय उत्पादन यांचा अभाव असेल, तर कोणत्याही देशाचे टिकणे अशक्य आहे.
तेलाच्या किमतीत वाढ

अमेरिकेच्या निर्बंधांच्या धमकीनंतर जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमतीत वाढ झाली आहे. ब्रेंट क्रूड प्रति बॅरल $ 94.39 आणि अमेरिकन वेस्ट टेक्सास इंटरमीडिएट $ 87.06 प्रति बॅरलवर पोहोचले. युद्धापूर्वी जगातील एक पंचमांश तेल व्यापार याच अरुंद मार्गावरून जात असे. आता येथील जहाजांच्या वाहतुकीत मोठी घट झाली असून गुरुवारी केवळ सात मालवाहू जहाजे जात असल्याची नोंद झाली आहे.

टोलवसुलीला विरोध

होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून सामान्य जलवाहतूक पुनर्संचयित करण्यासाठी इराण आणि ओमानमध्ये स्वतंत्र चर्चा झाली आहे. मात्र, अमेरिकेने जहाजांवर कोणत्याही प्रकारचा टोल किंवा कर लादण्यास विरोध केला आहे.

त्याच वेळी, नाटोचे सर्वोच्च कमांडर, यूएस एअर फोर्स जनरल ॲलेक्स ग्रिन्केविच यांनी मित्र देशांच्या संरक्षण प्रमुखांसोबत व्हिडिओ कॉन्फरन्स आयोजित केली आणि होर्मुझमध्ये नेव्हिगेशनच्या स्वातंत्र्यावर चर्चा केली. प्रवक्त्याने स्पष्ट केले की हे NATO मिशन नाही, पण NATO च्या क्षमता नॅव्हिगेशन सुरक्षेमध्ये समन्वयासाठी उपयुक्त आहेत.

ट्रम्प यांच्या लोकप्रियतेवर परिणाम

आम्हाला सांगू द्या की सहा महिन्यांच्या दीर्घ संघर्षामुळे इराणचे गंभीर नुकसान झाले आहे, परंतु ट्रम्प त्यांचे घोषित उद्दिष्ट पूर्णपणे साध्य करू शकले नाहीत. या संघर्षामुळे इंधनाच्या किमती वाढल्या असून त्याचा परिणाम अमेरिकेतील ट्रम्प यांच्या लोकप्रियतेवरही झाला आहे. नुकत्याच झालेल्या एका सर्वेक्षणात ट्रम्प यांचे अप्रूव्हल रेटिंग त्यांच्या सध्याच्या कार्यकाळातील सर्वात खालच्या पातळीवर नोंदवले गेले आहे. एप्रिल आणि जूनमध्ये दोन वेळा युद्धविराम होऊनही कायमस्वरूपी तोडगा निघालेला नाही.