Indian Passport: भारतीय पासपोर्ट धारकांसाठी २०२६ हे वर्ष मोठी आनंदाची बातमी घेऊन आले आहे. हेनले पासपोर्ट इंडेक्स २०२६ च्या ताज्या अहवालानुसार भारतीय पासपोर्टच्या क्रमवारीत मोठी सुधारणा झाली असून भारत आता ८० व्या स्थानावर पोहोचला आहे. भारताने गेल्या वर्षीच्या तुलनेत पाच पायऱ्यांची मोठी झेप घेतली असून आता भारतीय नागरिकांना जगातील ५५ देशांमध्ये व्हिसा-फ्री किंवा व्हिसा-ऑन-अरायव्हल सुविधेद्वारे प्रवास करता येणार आहे. भारताची ही प्रगती देशाच्या मजबूत होत असलेल्या आंतरराष्ट्रीय संबंधांचे प्रतीक मानली जात आहे. या जागतिक क्रमवारीत सिंगापूर १९२ देशांच्या सुविधेसह पहिल्या स्थानावर आहे, तर जपान आणि दक्षिण कोरिया दुसऱ्या स्थानी आहेत. भारताने आपल्या शेजारील देशांच्या तुलनेत मोठी आघाडी घेतली असून पाकिस्तान ९८ व्या तर बांगलादेश ९५ व्या क्रमांकावर फेकला गेला आहे. भारतीय पर्यटकांमध्ये अत्यंत लोकप्रिय असलेले थायलंड, मलेशिया आणि मॉरिशस यांसारख्या देशांनी भारतीय पर्यटकांना व्हिसाच्या कटकटीतून मुक्त केले आहे. यामुळे आता कोणत्याही पूर्व नियोजनाशिवाय केवळ पासपोर्ट घेऊन या देशांची सफर करणे शक्य होणार आहे. जेव्हा आपण परदेश प्रवासाचा विचार करतो, तेव्हा व्हिसा मिळवण्याची प्रक्रिया सर्वात कठीण असते. मात्र आता अंगोला, बार्बाडोस, भूतान, फिजी, जमैका, कझाकिस्तान, नेपाळ आणि सेनेगल यांसारख्या देशांमध्ये भारतीय पर्यटकांना थेट प्रवेश मिळणार आहे. याशिवाय इंडोनेशिया, मालदीव, श्रीलंका, कंबोडिया, कतार आणि सेशेल्स यांसारख्या देशांमध्ये पोहोचल्यानंतर विमानतळावरच व्हिसा मिळण्याची सोय उपलब्ध करून देण्यात आली आहे. केनिया आणि म्यानमार सारख्या देशांनी इलेक्ट्रॉनिक ट्रॅव्हल ऑथोरायझेशन म्हणजेच ई-व्हिसाची सुविधा दिली आहे, ज्यामुळे घरबसल्या ऑनलाइन परवानगी मिळवणे सोपे झाले आहे. या सुविधेमुळे आता फॅमिली ट्रिप, हनिमून किंवा सुट्ट्यांच्या सहलींचे नियोजन करणे भारतीयांसाठी अधिक सुलभ होईल. प्रत्येक देशामध्ये राहण्याचा कालावधी हा १५ दिवसांपासून ते काही महिन्यांपर्यंत वेगवेगळा असू शकतो. ही आनंदाची बातमी असली तरी पर्यटकांनी एका गोष्टीची काळजी घेणे आवश्यक आहे की हे नियम आंतरराष्ट्रीय धोरणांनुसार बदलू शकतात, त्यामुळे प्रवासापूर्वी संबंधित देशाच्या अधिकृत संकेतस्थळावर माहिती तपासून घेणे सोयीचे ठरेल. युरोप आणि अमेरिकेसारख्या देशांसाठी अद्याप व्हिसाची गरज असली तरी ५५ देशांनी दिलेली ही सूट भारतीय पर्यटकांच्या वाढत्या जागतिक प्रभावाचा पुरावा आहे. येथे ५५ देशांची यादी आणि त्या देशांत मिळणारी प्रवेशाची सुविधा यांचा तक्ता (चार्ट) दिला आहे: अनुक्रमांक देशाचे नाव प्रवेशाचा प्रकार १ अंगोला व्हिसा-मुक्त (Visa-Free) २ बार्बाडोस व्हिसा-मुक्त (Visa-Free) ३ भूतान व्हिसा-मुक्त (Visa-Free) ४ ब्रिटिश व्हर्जिन आयलंड्स व्हिसा-मुक्त (Visa-Free) ५ कुक आयलंड्स व्हिसा-मुक्त (Visa-Free) ६ डोमिनिका व्हिसा-मुक्त (Visa-Free) ७ फिजी व्हिसा-मुक्त (Visa-Free) ८ ग्रेनेडा व्हिसा-मुक्त (Visa-Free) ९ हैती व्हिसा-मुक्त (Visa-Free) १० जमैका व्हिसा-मुक्त (Visa-Free) ११ कझाकिस्तान व्हिसा-मुक्त (Visa-Free) १२ किरिबाटी व्हिसा-मुक्त (Visa-Free) १३ मकाओ (SAR चीन) व्हिसा-मुक्त (Visa-Free) १४ मलेशिया व्हिसा-मुक्त (Visa-Free) १५ मॉरिशस व्हिसा-मुक्त (Visa-Free) १६ मायक्रोनेशिया व्हिसा-मुक्त (Visa-Free) १७ मोंटसेराट व्हिसा-मुक्त (Visa-Free) १८ नेपाळ व्हिसा-मुक्त (Visa-Free) १९ नीयू व्हिसा-मुक्त (Visa-Free) २० रवांडा व्हिसा-मुक्त (Visa-Free) २१ सेनेगल व्हिसा-मुक्त (Visa-Free) २२ सेंट व्हिन्सेंट आणि ग्रेनेडाइन्स व्हिसा-मुक्त (Visa-Free) २३ थायलंड व्हिसा-मुक्त (Visa-Free) २४ त्रिनिदाद आणि टोबॅगो व्हिसा-मुक्त (Visa-Free) २५ वानुअतु व्हिसा-मुक्त (Visa-Free) २६ बुरुंडी व्हिसा ऑन अरायव्हल (VOA) २७ कंबोडिया व्हिसा ऑन अरायव्हल (VOA) २८ केप वर्दे बेट समूह व्हिसा ऑन अरायव्हल (VOA) २९ कोमोरो बेट समूह व्हिसा ऑन अरायव्हल (VOA) ३० जिबूती व्हिसा ऑन अरायव्हल (VOA) ३१ इथिओपिया व्हिसा ऑन अरायव्हल (VOA) ३२ गिनी-बिसाऊ व्हिसा ऑन अरायव्हल (VOA) ३३ इंडोनेशिया व्हिसा ऑन अरायव्हल (VOA) ३४ जॉर्डन व्हिसा ऑन अरायव्हल (VOA) ३५ केनिया ईटीए (ETA) ३६ लाओस व्हिसा ऑन अरायव्हल (VOA) ३७ मादागास्कर व्हिसा ऑन अरायव्हल (VOA) ३८ मालदीव व्हिसा ऑन अरायव्हल (VOA) ३९ मार्शल बेटे व्हिसा ऑन अरायव्हल (VOA) ४० मंगोलिया व्हिसा ऑन अरायव्हल (VOA) ४१ मोझांबिक व्हिसा ऑन अरायव्हल (VOA) ४२ म्यानमार ईटीए (ETA) ४३ फिलीपीन्स व्हिसा ऑन अरायव्हल (VOA) ४४ पलाऊ बेट समूह व्हिसा ऑन अरायव्हल (VOA) ४५ कतार व्हिसा ऑन अरायव्हल (VOA) ४६ सामोआ व्हिसा ऑन अरायव्हल (VOA) ४७ सेशेल्स ईटीए (ETA) ४८ सिएरा लिओन व्हिसा ऑन अरायव्हल (VOA) ४९ सोमालिया व्हिसा ऑन अरायव्हल (VOA) ५० श्रीलंका व्हिसा ऑन अरायव्हल (VOA) ५१ सेंट किट्स आणि नेव्हिस ईटीए (ETA) ५२ सेंट लुसिया व्हिसा ऑन अरायव्हल (VOA) ५३ टांझानिया व्हिसा ऑन अरायव्हल (VOA) ५४ तिमोर-लेस्ते व्हिसा ऑन अरायव्हल (VOA) ५५ झिम्बाब्वे व्हिसा ऑन अरायव्हल (VOA) सूचना: काही देशांमध्ये प्रवेशासाठी ईटीए (Electronic Travel Authorization) ची गरज असते जी ऑनलाइन मिळवता येते. प्रवासाचे नियोजन करण्यापूर्वी संबंधित देशाच्या अधिकृत दूतावासाच्या वेबसाईटवरून नियमांची खात्री करून घेणे आवश्यक आहे. व्हिसा आणि पासपोर्ट यामधील फरक जाणून घ्या.. वैशिष्ट्य पासपोर्ट (Passport) व्हिसा (Visa) अर्थ हे तुमच्या स्वतःच्या देशाने दिलेले ओळखपत्र आहे. हे ज्या देशात तुम्ही जाणार आहात, त्या देशाने दिलेली परवानगी आहे. कोण देतं? तुमच्या स्वतःच्या देशाचे सरकार (उदा. भारत सरकार) जारी करते. तुम्ही ज्या देशात फिरायला जाणार आहात, त्या देशाचे दूतावास किंवा सरकार देते. उद्देश तुम्ही त्या देशाचे नागरिक आहात याचा हा पुरावा असतो. तुम्ही त्या देशात किती दिवस राहू शकता आणि कशासाठी (फिरण्यासाठी, कामासाठी किंवा शिक्षणासाठी) आला आहात हे याद्वारे ठरते. स्वरूप हे एक लहान पुस्तिकेच्या (Booklet) स्वरूपात असते. हे पासपोर्टवर मारलेला एक शिक्का किंवा स्टिकर असतो किंवा इलेक्ट्रॉनिक (e-Visa) स्वरूपात असते. अनिवार्यता परदेशात जाण्यासाठी पासपोर्ट असणे अनिवार्य आहे. काही देशांसाठी व्हिसा लागत नाही (व्हिसा-मुक्त), तर काहींसाठी तो अनिवार्य असतो.
