India russia trade: भारत आणि रशियाच्या व्यापारी संबंधांमध्ये लक्षणीय बदल होत आहेत. सोमवारी जाहीर झालेल्या ताज्या सरकारी आकडेवारीनुसार, जानेवारी २०२६ मध्ये रशियामधून भारताच्या माल आयातीत ४०.४८% घट झाली.

तज्ज्ञांचा असा विश्वास आहे की, अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी लादलेल्या जड शुल्क आणि कठोर भूमिकेमुळे भारतीय रिफायनरीज रशियन तेलापासून दूर गेल्या आहेत.

रशियामधून भारताची आयात, जी जानेवारी २०२५ मध्ये अंदाजे ४.८१ अब्ज डॉलर्स होती, ती आता २.८६ अब्ज डॉलर्सपर्यंत घसरली आहे. या घसरणीचे मुख्य कारण म्हणजे रशियन कच्च्या तेलाच्या खरेदीतील घट. एकूण रशियन आयातीपैकी कच्च्या तेलाचा वाटा सुमारे ८०% आहे.

भारत रशियाकडून काय आयात करतो? India russia trade:

कच्च्या तेलाव्यतिरिक्त, भारत रशियाकडून कोळसा, कोक, काही पेट्रोलियम उत्पादने, खते, लोखंड, न्यूजप्रिंट, प्रकल्प साहित्य, डाळी, मोती, मौल्यवान आणि अर्ध-मौल्यवान दगड यासारख्या इतर वस्तू आयात करतो. आयातीतील ही घट अमेरिकेसोबतच्या अलिकडच्या व्यापार कराराच्या आणि रशियावरील दबावाच्या संदर्भात पाहिली जात आहे.

एप्रिल २०२५ मध्ये रशियाकडून तेल आयात शिखरावर India russia trade:
अमेरिका प्रशासनाने रशियाचे तेल खरेदी करण्यासाठी भारतावर दबाव आणण्यास सुरुवात केली तेव्हा एप्रिल २०२५ मध्ये रशियामधून तेल आयात ४.७३ अब्ज डॉलर्सवर पोहोचली. प्रथम, भारतीय उत्पादनांवर २५% शुल्क आणि नंतर अतिरिक्त २५% (एकूण ५०%) शुल्क जाहीर करण्यात आले.

या दबावानंतर, सप्टेंबरमध्ये रशियन तेल आयात एप्रिलच्या तुलनेत ३०% ने कमी होऊन ३.३२ अब्ज डॉलर्सवर आली. रिलायन्स इंडस्ट्रीजसारख्या प्रमुख रिफायनर्सनी जानेवारीमध्ये रशियन क्रूडची डिलिव्हरी न झाल्याची पुष्टी केली.

जरी अलिकडच्या अंतरिम करारामुळे या टॅरिफमधून काही प्रमाणात दिलासा मिळाला असला तरी, भारतीय कंपन्यांनी त्यांचे आयात स्रोत बदलण्यास सुरुवात केली आहे.

व्यापारिक वस्तूंच्या आयातीत घट होण्याची अपेक्षा
येत्या काही महिन्यांत रशियाकडून होणाऱ्या व्यापारी वस्तूंच्या आयातीत आणखी घट होण्याची अपेक्षा आहे. सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, भारतीय रिफायनर्स आता स्वस्त व्हेनेझुएलाच्या कच्च्या तेलाकडे किंवा इतर पर्यायांकडे वळू शकतात.

अमेरिकेने भारताला व्हेनेझुएलाच्या तेलाची उपलब्धता देखील देऊ केली आहे. हा बदल भारताची ऊर्जा सुरक्षा, जागतिक व्यापार संबंध आणि अमेरिकेसोबतच्या अंतरिम व्यापार चौकटीचा प्रभाव प्रतिबिंबित करतो, तर रशियाकडून होणारी आयात पूर्वी सवलतीवर आधारित होती.