GDP Growth : जागतिक पातळीवरील आव्हाने, कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमती आणि भू-राजकीय तणावाच्या पार्श्वभूमीवर भारताच्या अर्थव्यवस्थेने दमदार कामगिरी केली आहे. आर्थिक वर्ष 2026-27 च्या एप्रिल-जून तिमाहीत भारताचे सकल देशांतर्गत उत्पादन (GDP) 7.8 टक्क्यांनी वाढला. ही वाढ अर्थतज्ज्ञांच्या अंदाजापेक्षा जास्त आहे.

सांख्यिकी आणि कार्यक्रम अंमलबजावणी मंत्रालयाने (MoSPI) सोमवारी जाहीर केलेल्या आकडेवारीनुसार, आर्थिक वर्ष 2026-27 च्या पहिल्या तिमाहीत वास्तविक GDP वार्षिक आधारावर 7.8 टक्क्यांनी वाढला. स्थिर किमतींवर वास्तविक GDP 81.36 लाख कोटी रुपये राहिला. मागील वर्षाच्या याच तिमाहीत तो 75.46 लाख कोटी रुपये होता.

दरम्यान, नाममात्र GDP मध्ये 10.3 टक्क्यांची वाढ झाली असून तो 88.27 लाख कोटी रुपयांवर पोहोचला. मागील वर्षी याच कालावधीत नाममात्र GDP 80 लाख कोटी रुपये होता.

अंदाजापेक्षा GDP वाढ जास्त –

भारताच्या GDP वाढीचा हा आकडा बाजाराच्या अपेक्षांपेक्षा चांगला आहे. रॉयटर्सने केलेल्या 58 अर्थतज्ज्ञांच्या सर्वेक्षणात एप्रिल-जून तिमाहीत GDP वाढ 7.1 टक्के राहण्याचा अंदाज व्यक्त करण्यात आला होता. प्रत्यक्षात वाढ 7.8 टक्के नोंदवण्यात आली आहे.

अमेरिका-इराण संघर्ष, कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमती, जागतिक व्यापारातील अनिश्चितता आणि वित्तीय बाजारातील अस्थिरता यांसारख्या बाह्य अडचणी असतानाही भारतातील देशांतर्गत आर्थिक हालचाली मजबूत राहिल्याचे या आकडेवारीतून दिसून येते.

GVA मध्येही दमदार वाढ –

ग्रॉस व्हॅल्यू अॅडेड (GVA) मध्येही चांगली वाढ नोंदवण्यात आली आहे. मूलभूत किमतींवरील वास्तविक GVA पहिल्या तिमाहीत 8.2 टक्क्यांनी वाढून 73.82 लाख कोटी रुपये झाला. मागील वर्षी याच कालावधीत तो 68.21 लाख कोटी रुपये होता.

नाममात्र GVA मध्ये 11.5 टक्क्यांची वाढ झाली असून तो 80.53 लाख कोटी रुपयांवर पोहोचला.

अर्थव्यवस्थेतील या वाढीमागे ग्राहकांची मागणी, सरकारी भांडवली खर्च, उत्पादन क्षेत्र, बांधकाम क्षेत्र आणि निर्यात यांचा महत्त्वाचा वाटा असल्याचे अर्थतज्ज्ञांनी यापूर्वी नमूद केले होते. ऊर्जा खर्च आणि भू-राजकीय तणावामुळे उत्पादनावर परिणाम होण्याची शक्यता असतानाही देशांतर्गत अर्थव्यवस्था अपेक्षेपेक्षा मजबूत राहिली आहे.

नवीन GDP मालिकेतील पहिली तिमाही –

ही आकडेवारी भारताच्या नवीन राष्ट्रीय लेखा मालिकेअंतर्गत जाहीर करण्यात आली आहे. या मालिकेत 2022-23 हे आधार वर्ष निश्चित करण्यात आले आहे.

MoSPI ने फेब्रुवारी 2026 मध्ये नवीन वार्षिक आणि तिमाही GDP मालिका जाहीर केली होती. यामध्ये सुधारित आकडेवारी आणि नवीन पद्धतींचा वापर करण्यात आला आहे. यात नवीन उत्पादक किंमत निर्देशांक (PPI), सुधारित औद्योगिक उत्पादन निर्देशांक (IIP) आणि प्रशासकीय डेटासेटचा समावेश आहे.

बाह्य दबाव कायम –

GDPची मजबूत वाढ अशा वेळी झाली आहे, जेव्हा जागतिक अर्थव्यवस्थेसमोर अनेक आव्हाने आहेत. अमेरिका आणि इराणमधील संघर्षामुळे कच्च्या तेलाच्या किमती वाढल्या असून रुपयावरही दबाव निर्माण झाला आहे.

सोमवारी ब्रेंट क्रूडची किंमत 90 डॉलर प्रति बॅरलच्या वर गेल्यानंतर आणि अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हकडून व्याजदर वाढीच्या शक्यतेमुळे भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) परकीय चलन बाजारात हस्तक्षेप केला.

दरम्यान, सोमवारी भारतीय शेअर बाजारातही घसरण झाली. सेन्सेक्स 300 अंकांहून अधिक घसरला, तर निफ्टी 24,100 च्या खाली बंद झाला. कच्च्या तेलाच्या किमती, जागतिक व्याजदर आणि भू-राजकीय जोखमींमुळे गुंतवणूकदारांमध्ये चिंता कायम असल्याचे दिसून आले.