India-France Rafale Deal: फ्रान्सचे अध्यक्ष इमॅन्युएल मॅक्रॉन यांच्या दिल्ली भेटीपूर्वी दोन्ही देशांमधील राफेल लढाऊ विमानांच्या मेगा-डीलबद्दल एक आनंदाची बातमी समोर आली आहे. आज संरक्षण मंत्रालयाने भारतीय हवाई दलासाठी ११४ मेड-इन-इंडिया राफेल लढाऊ विमानांना मान्यता दिली. भारतात बनवल्या जाणाऱ्या फ्रेंच लढाऊ विमानांच्या या कराराची एकूण किंमत अंदाजे ₹३.२५ लाख कोटी असेल, ज्यामुळे तो जगातील सर्वात मोठ्या संरक्षण करारांपैकी एक होईल. संरक्षण अधिग्रहण परिषदेच्या (DAC) एका महत्त्वपूर्ण बैठकीत या कराराला मंजुरी देण्यात आली. संरक्षण मंत्रालयाने या प्रस्तावाला दिला हिरवा कंदील गेल्या महिन्यात, संरक्षण मंत्रालयाच्या संरक्षण खरेदी मंडळाने हवाई दलाच्या प्रस्तावाला मान्यता दिली, जी कोणत्याही संरक्षण करारातील पहिले पाऊल आहे. DAC नंतर, हा प्रकल्प वित्त मंत्रालय आणि पंतप्रधानांच्या अध्यक्षतेखालील सुरक्षा मंत्रिमंडळ समिती (CCS) कडे जाईल. या ११४ राफेल लढाऊ विमानांपैकी १६ थेट फ्रान्सकडून खरेदी केले जाऊ शकतात अशी दाट शक्यता आहे. या ११४ राफेल लढाऊ विमानांमध्ये हवाई दलाच्या ५-६ स्क्वॉड्रनना आधार मिळू शकतो. भारतीय हवाई दलाच्या एका स्क्वॉड्रनमध्ये १८-२० लढाऊ विमाने असतात. पुढील आठवड्यात फ्रान्सचे अध्यक्ष इमॅन्युएल मॅक्रॉन यांच्या भारत भेटीपूर्वी या कराराबाबत एक महत्त्वाचा निर्णय घेण्यात आला आहे. मागील दोन राफेल लढाऊ विमानांच्या करारांप्रमाणे, हा करार G2G (सरकार-ते-सरकार) करार असेल. भारतीय हवाई दलाचा लढाऊ विमाने बांधण्याचा प्रस्ताव India-France Rafale Deal: २०१६ मध्ये, भारताने थेट फ्रान्सकडून ३६ राफेल लढाऊ विमाने खरेदी करण्याचा निर्णय घेतला, ज्याची एकूण किंमत अंदाजे ₹५९,००० कोटी होती. गेल्या वर्षी एप्रिलमध्ये भारताने नौदलासाठी राफेल लढाऊ विमानांची सागरी आवृत्ती, राफेल (एम) खरेदी करण्यासाठी करारावर स्वाक्षरी केली. India-France Rafale Deal: ही राफेल (एम) लढाऊ विमाने स्वदेशी विमानवाहू जहाज आयएनएस विक्रांतवर तैनात केली जातील. स्क्वॉड्रनच्या घटत्या आकाराला प्रतिसाद म्हणून, भारतीय हवाई दलाने ११४ राफेल (राफेल) लढाऊ विमाने देशांतर्गत तयार करण्यासाठी संरक्षण मंत्रालयाला प्रस्ताव सादर केला. मागील राफेल कराराप्रमाणे, हा करार देखील G2G (सरकार ते सरकार) करार असेल. या करारानंतर, राफेल तयार करणारी फ्रेंच कंपनी डसॉल्ट, स्वदेशी कंपनीसोबत भारतात एक उत्पादन कारखाना स्थापन करेल. भारतात उत्पादित होणाऱ्या स्वदेशी राफेल लढाऊ विमानांमध्ये अंदाजे 60% स्वदेशी शस्त्रे आणि उपकरणे असतील. मेक इन इंडिया उपक्रमांतर्गत फ्रेंच लढाऊ विमाने तयार करण्याचा निर्णय ऑपरेशन सिंदूर दरम्यान पाकिस्तानविरुद्ध भारतीय हवाई दलाच्या विद्यमान राफेल लढाऊ विमानांच्या ऑपरेशनल क्षमता लक्षात घेऊन घेण्यात आला. बुधवारी, हवाई दलाचे उपप्रमुख एअर मार्शल नागेश कपूर यांनी राफेलला ऑपरेशन सिंदूरचा नायक म्हटले. त्यांनी हवाई दलात मोठ्या संख्येने राफेल मिळण्याची आशा व्यक्त केली. ऑपरेशन सिंदूर दरम्यान, भारतीय हवाई दलाने पहलगाम हत्याकांडाचा बदला घेण्यासाठी पाकिस्तानमधून कार्यरत असलेल्या लष्कर-ए-तैयबा आणि जैश-ए-मोहम्मद या दहशतवादी संघटनांचे मुख्यालय नष्ट करण्यासाठी राफेल लढाऊ विमानांचा वापर केला. ३६ राफेल लढाऊ विमानांचा वापर India-France Rafale Deal: भारतीय हवाई दलाच्या सेवेत सध्या असलेली ३६ राफेल लढाऊ विमाने मेटीओर, मीका आणि स्कॅल्प क्षेपणास्त्रांनी सुसज्ज आहेत. ही सर्व फ्रेंच क्षेपणास्त्रे आहेत, परंतु मेक इन इंडिया राफेल लढाऊ विमाने देखील भारतीय बनावटीच्या क्षेपणास्त्रांनी सुसज्ज असू शकतात. जर सरकारने या ११४ राफेल प्रकल्पाला मान्यता दिली, तर हवाई दलाचा दीर्घकाळापासून सुरू असलेला एमआरएफए (मध्यम वजनाचा लढाऊ विमान) प्रकल्प थांबेल. ११४ लढाऊ विमाने तयार करण्याचा हेतू असलेला एमआरएफए प्रकल्प देखील भारतात बनवण्याचा होता. मात्र, विविध परदेशी विमान कंपन्या (दसॉल्टसह) निविदा प्रक्रियेत सहभागी होऊ शकतात. तथापि, सध्याचा करार थेट भारत आणि फ्रेंच सरकारांमध्ये असेल. राफेलच्या २६ मरीन आवृत्त्यांसाठी करार हे लक्षात घेण्यासारखे आहे की या वर्षी एप्रिलमध्ये भारताने नौदलासाठी राफेलच्या २६ मरीन आवृत्त्यांसाठी फ्रान्ससोबत करार केला होता, ज्याचे मूल्य अंदाजे ₹६३,००० कोटी होते. ही राफेल (एम) विमाने नौदलाच्या विमानवाहू युद्धनौके आयएनएस विक्रांतवर तैनात करण्यासाठी खरेदी केली जात आहेत.
