Pregnancy Care: दिवाळी म्हणजे आनंद, उत्साह, रोषणाई आणि गोडधोड पदार्थांचा सण. या काळात घराघरांत फराळाची तयारी, दिव्यांची सजावट आणि फटाक्यांची आतषबाजी पाहायला मिळते. कुटुंबातील सर्वजण एकत्र येऊन हा सण साजरा करतात. मात्र, गर्भवती महिलांसाठी दिवाळीच्या काळात काही अतिरिक्त काळजी घेणे आवश्यक असते. कारण फटाक्यांमधून निघणारा धूर, वाढते वायुप्रदूषण, मोठा आवाज आणि खाण्यापिण्याच्या सवयींमधील बदल यांचा त्यांच्या आरोग्यावर परिणाम होऊ शकतो.

गर्भधारणेदरम्यान आईच्या आरोग्यासोबतच गर्भातील बाळाची काळजी घेणेही महत्त्वाचे असते. त्यामुळे सणाचा आनंद घेताना स्वतःच्या आरोग्याकडे दुर्लक्ष करू नका. दिवाळीच्या काळात गर्भवती महिलांनी कोणत्या गोष्टींची काळजी घ्यावी, हे जाणून घेऊया.

१. फटाक्यांच्या धुरापासून दूर राहा

दिवाळीत मोठ्या प्रमाणात फटाके फोडले जातात. यामधून निघणारा धूर आणि सूक्ष्म प्रदूषित कण श्वसनासाठी त्रासदायक ठरू शकतात. विशेषतः गर्भवती महिलांनी फटाके फोडले जात असलेल्या ठिकाणी जाणे टाळावे. परिसरात प्रदूषण जास्त असल्यास शक्यतो घरातच राहावे. बाहेर जाणे आवश्यक असल्यास चांगल्या फिटिंगचा N95 मास्क वापरता येईल. मात्र, मास्कमुळे प्रदूषणापासून पूर्ण संरक्षण मिळते असे समजू नये.

२. मोठ्या आवाजाच्या फटाक्यांपासून अंतर ठेवा

फटाक्यांचे मोठे आवाज आणि सतत होणारे धमाके त्रासदायक ठरू शकतात. त्यामुळे गर्भवती महिलांनी मोठ्या आवाजाच्या फटाक्यांपासून आणि लाऊडस्पीकरपासून दूर राहावे. शक्यतो शांत आणि सुरक्षित ठिकाणी दिवाळी साजरी करावी.

३. खाण्यापिण्याकडे विशेष लक्ष द्या

दिवाळीत लाडू, करंजी, चकली, शंकरपाळी आणि विविध मिठाई खाण्याचा मोह आवरणे कठीण असते. मात्र, गर्भवती महिलांनी तळलेले पदार्थ आणि जास्त गोड पदार्थ मर्यादित प्रमाणात खावेत. आहारात हिरव्या पालेभाज्या, फळे, डाळी, दूध आणि प्रथिनेयुक्त पदार्थांचा समावेश करावा. उघड्यावर ठेवलेले पदार्थ आणि अस्वच्छ ठिकाणचे अन्न खाणे टाळावे. गर्भावस्थेत मधुमेह असल्यास डॉक्टरांनी सांगितलेल्या आहाराचे पालन करावे.

४. पुरेशी झोप आणि आराम घ्या

सणाच्या काळात घरातील कामे, पाहुण्यांची ये-जा आणि खरेदी यामुळे धावपळ वाढते. अनेकदा रात्री उशिरापर्यंत जागरणही होते. मात्र, गर्भवती महिलांनी पुरेशी झोप घेणे आणि शरीराला आराम देणे महत्त्वाचे आहे. थकवा किंवा अशक्तपणा जाणवल्यास काम थांबवून विश्रांती घ्यावी. डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार हलका व्यायाम किंवा चालणे सुरू ठेवता येते.

५. फटाके फोडणे आणि आगीजवळ जाणे टाळा

गर्भवती महिलांनी शक्यतो फटाके फोडणे टाळावे. यामुळे भाजणे, दुखापत होणे आणि धुराच्या संपर्कात येण्याचा धोका असतो. दिवे किंवा मेणबत्त्या लावताना काळजी घ्यावी. सणाच्या दिवशी शक्यतो आरामदायक सुती कपडे परिधान करावेत. दिवे लावताना साडीचा पदर किंवा ओढणी आगीच्या संपर्कात येणार नाही, याची काळजी घ्यावी.

६. डॉक्टरांचा सल्ला आणि औषधांकडे दुर्लक्ष करू नका

गर्भावस्थेत उच्च रक्तदाब, मधुमेह, दमा किंवा इतर आरोग्यविषयक समस्या असल्यास विशेष काळजी घ्यावी. डॉक्टरांनी दिलेली औषधे नियमित वेळेवर घ्यावीत. स्वतःच्या मनाने कोणतेही नवीन औषध किंवा आयुर्वेदिक उत्पादन घेऊ नये. तसेच दिवाळीच्या धावपळीत नियमित गर्भावस्थेच्या तपासण्या पुढे ढकलू नयेत.

७. घरातील वातावरण स्वच्छ आणि सुरक्षित ठेवा

घरात धूम्रपान करणे टाळावे. तसेच तीव्र वास असणारे केमिकल्स, स्प्रे आणि स्वच्छतेसाठी वापरली जाणारी रसायने यांचा अनावश्यक वापर करू नये. घरात हवा खेळती राहील याची काळजी घ्यावी. जड वस्तू उचलणे आणि अतिश्रमाची कामे करणे टाळावे.

‘या’ लक्षणांकडे अजिबात दुर्लक्ष करू नका!

दिवाळीच्या काळात गर्भवती महिलांना श्वास घेण्यास त्रास होणे, चक्कर येणे, तीव्र डोकेदुखी, पोटात तीव्र वेदना, रक्तस्राव किंवा बाळाच्या हालचाली नेहमीपेक्षा कमी जाणवणे अशी लक्षणे दिसल्यास त्वरित डॉक्टरांशी संपर्क साधावा. त्रास जास्त असल्यास तातडीने वैद्यकीय मदत घ्यावी.

दिवाळी हा आनंदाचा सण आहे. मात्र, गर्भवती महिलांनी स्वतःच्या आरोग्याला प्राधान्य देणे गरजेचे आहे. योग्य आहार, पुरेशी विश्रांती आणि प्रदूषणापासून दूर राहण्याची काळजी घेतल्यास सणाचा आनंद अधिक सुरक्षितपणे घेता येईल. कोणतीही शंका किंवा त्रास असल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घेणेच योग्य ठरेल.