Immunity Boost: वाढत्या वायुप्रदूषणाचा परिणाम आपल्या आरोग्यावर होत आहे. हवेत असणारे सूक्ष्म प्रदूषित कण डोळे, घसा आणि फुफ्फुसांवर परिणाम करू शकतात. त्यामुळे या काळात आरोग्याची काळजी घेणे आणि संतुलित आहार घेणे महत्त्वाचे आहे. शरीराची रोगप्रतिकारशक्ती योग्य प्रकारे काम करण्यासाठी जीवनसत्त्वे, खनिजे, प्रथिने आणि इतर पोषक घटकांची गरज असते. त्यामुळे रोजच्या आहारात पौष्टिक पदार्थांचा समावेश करणे फायदेशीर ठरते. मात्र, कोणताही पदार्थ प्रदूषणापासून पूर्ण संरक्षण देऊ शकत नाही. जाणून घेऊया, वाढत्या प्रदूषणाच्या काळात आहारात कोणत्या पदार्थांचा समावेश करावा.

१. व्हिटॅमिन सी असलेली फळे खा

आवळा, पेरू, संत्री, लिंबू आणि किवी यांसारखी फळे व्हिटॅमिन सीचा चांगला स्रोत आहेत. व्हिटॅमिन सी शरीराची रोगप्रतिकारशक्ती सामान्यपणे कार्यरत ठेवण्यासाठी महत्त्वाचे आहे. तसेच ते अँटिऑक्सिडंट म्हणूनही काम करते. त्यामुळे रोजच्या आहारात वेगवेगळ्या हंगामी फळांचा समावेश करा. फळांचा रस पिण्यापेक्षा शक्यतो संपूर्ण फळ खाणे अधिक चांगला पर्याय ठरू शकतो. यामुळे शरीराला जीवनसत्त्वांसोबतच फायबरही मिळते.

२. हिरव्या पालेभाज्या खाणे ठरते फायदेशीर

पालक, मेथी, ब्रोकोली आणि इतर हिरव्या भाज्यांमध्ये जीवनसत्त्वे, खनिजे, फायबर आणि अँटिऑक्सिडंट घटक असतात. हे पोषक घटक शरीराची सामान्य कार्यप्रणाली आणि रोगप्रतिकारशक्ती निरोगी ठेवण्यास मदत करतात.

त्यामुळे रोजच्या जेवणात पालेभाज्यांचा समावेश करा. भाज्या वापरण्यापूर्वी स्वच्छ पाण्याने नीट धुवा आणि योग्य प्रकारे शिजवून खा. हिरव्या भाज्यांसोबत गाजर, बीट, भोपळा अशा रंगीबेरंगी भाज्यांचाही आहारात समावेश करा.

३. बदाम आणि अक्रोड खा

बदाम आणि अक्रोड यांसारख्या सुकामेव्यामध्ये चांगले फॅट्स, प्रथिने आणि शरीरासाठी आवश्यक पोषक घटक असतात. बदामामध्ये व्हिटॅमिन ई असते, तर अक्रोडामध्ये ओमेगा-३ फॅटी अॅसिडचा एक प्रकार आढळतो.

हे घटक शरीराच्या सामान्य कार्यासाठी उपयुक्त आहेत. त्यामुळे नाश्त्यामध्ये किंवा दोन जेवणांच्या मधल्या वेळेत मर्यादित प्रमाणात सुकामेवा खाऊ शकता. शक्यतो अतिरिक्त मीठ नसलेला सुकामेवा निवडा. एखाद्या सुकामेव्याची अॅलर्जी असल्यास तो खाणे टाळा.

४. आहारात डाळी आणि प्रथिनांचा समावेश करा

शरीरातील पेशी आणि ऊतींची निर्मिती तसेच दुरुस्तीसाठी प्रथिने आवश्यक असतात. डाळी, हरभरा, राजमा, सोयाबीन, दूध आणि अंडी हे प्रथिनांचे चांगले स्रोत आहेत. शाकाहारी व्यक्ती डाळी, कडधान्ये आणि सोयापासून तयार केलेल्या पदार्थांचा आहारात समावेश करू शकतात. संतुलित आहारातून शरीराला पुरेशी प्रथिने मिळणे महत्त्वाचे आहे. त्यामुळे रोजच्या जेवणात डाळ किंवा इतर प्रथिनयुक्त पदार्थांचा समावेश करा.

५. हळद आणि आल्याचा वापर करा

हळद आणि आले हे भारतीय स्वयंपाकातील महत्त्वाचे पदार्थ आहेत. त्यामध्ये अँटिऑक्सिडंट आणि दाहाशी संबंधित गुणधर्मांचा अभ्यास केला गेला आहे. भाजी, आमटी, सूप किंवा चहामध्ये हळद आणि आल्याचा सामान्य प्रमाणात वापर करता येतो.

मात्र, हळद किंवा आले खाल्ल्याने प्रदूषणाचे दुष्परिणाम टाळता येतात, असा ठोस पुरावा नाही. त्यामुळे या पदार्थांना प्रदूषणापासून संरक्षण देणारा उपाय समजू नका. डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय त्यांचे सप्लिमेंट्स मोठ्या प्रमाणात घेणे टाळा.

६. दिवसभर पुरेसे पाणी प्या

शरीराचे सामान्य कार्य सुरळीत राहण्यासाठी पाणी आवश्यक आहे. त्यामुळे दिवसभर नियमितपणे पाणी प्या. शरीराची गरज, हवामान आणि शारीरिक हालचालींनुसार पाण्याचे प्रमाण ठरवा. सूपसारख्या द्रवपदार्थांचाही संतुलित आहारात समावेश करता येतो. मात्र, जास्त पाणी प्यायल्याने प्रदूषणाचे कण शरीरातून बाहेर पडतात किंवा फुफ्फुसांचे प्रदूषणापासून संरक्षण होते, असे नाही.

प्रदूषणापासून बचाव करण्यासाठी काय कराल?

पौष्टिक आहार शरीराची रोगप्रतिकारशक्ती निरोगी ठेवण्यास मदत करतो. मात्र, प्रदूषणापासून बचाव करण्यासाठी काही अतिरिक्त काळजी घेणेही आवश्यक आहे. हवेतील प्रदूषणाची पातळी जास्त असताना बाहेर जाणे आणि मोकळ्या जागेत व्यायाम करणे मर्यादित करा. बाहेर जाणे आवश्यक असल्यास योग्य प्रकारचा, व्यवस्थित बसणारा N95 मास्क वापरा. घरातील हवा स्वच्छ ठेवण्याचा प्रयत्न करा.

संतुलित आहार, पुरेशी झोप आणि नियमित आरोग्यदायी सवयी शरीर निरोगी ठेवण्यास मदत करतात. मात्र, प्रदूषणामुळे श्वास घेण्यास त्रास होणे, छातीत दुखणे किंवा सतत खोकला येणे अशी लक्षणे दिसल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.