Oral Care: रोज सकाळी आणि रात्री दात घासणे ही आपल्या दैनंदिन जीवनातील महत्त्वाची सवय आहे. मात्र दात स्वच्छ ठेवण्यासाठी केवळ नियमित ब्रश करणे पुरेसे नाही. आपण वापरत असलेला टूथब्रश योग्य स्थितीत आहे का, तो किती दिवसांपासून वापरत आहोत आणि त्याचे ब्रिसल्स खराब झाले आहेत का, याकडेही लक्ष देणे गरजेचे आहे. अनेकजण टूथब्रश पूर्णपणे झिजेपर्यंत त्याचा वापर करत राहतात. मात्र ही सवय दातांच्या स्वच्छतेसाठी योग्य नाही.

टूथब्रश किती दिवसांनी बदलावा?

सामान्यतः टूथब्रश दर 3 ते 4 महिन्यांनी बदलण्याचा सल्ला दिला जातो. नियमित वापरामुळे काही काळानंतर ब्रशचे ब्रिसल्स झिजतात आणि त्यांची मूळ रचना बदलते. त्यामुळे दातांवरील प्लाक आणि अन्नाचे कण स्वच्छ करण्याची ब्रशची क्षमता कमी होऊ शकते.

मात्र ब्रश बदलण्यासाठी फक्त तीन किंवा चार महिन्यांची वाट पाहणे आवश्यक नाही. ब्रशचे ब्रिसल्स त्यापूर्वीच खराब झाले असतील, तर त्याआधीच नवीन टूथब्रश वापरणे योग्य ठरते.

ब्रिसल्सकडे लक्ष द्या

टूथब्रश बदलण्याची वेळ आली आहे की नाही, हे त्याच्या ब्रिसल्सवरूनही सहज ओळखता येते. ब्रिसल्स बाहेरच्या दिशेने पसरले असतील, वाकले असतील किंवा खूप झिजले असतील, तर ब्रश बदलण्याची वेळ आली आहे.

काही लोक दात स्वच्छ करण्यासाठी ब्रशवर खूप जोर देतात. त्यामुळे ब्रिसल्स लवकर खराब होऊ शकतात. त्यामुळे ब्रश करताना जास्त दबाव न देता हलक्या हाताने दात स्वच्छ करणे चांगले.

जुना टूथब्रश वापरल्यास काय होऊ शकते?

ब्रिसल्स खराब झाल्यानंतर टूथब्रशची दात स्वच्छ करण्याची कार्यक्षमता कमी होऊ शकते. परिणामी दातांवर जमा होणारा प्लाक व्यवस्थित साफ न होण्याची शक्यता असते. याशिवाय खूप जोराने ब्रश करण्याची सवय असल्यास हिरड्यांना त्रास होऊ शकतो. त्यामुळे सॉफ्ट-ब्रिसल असलेला टूथब्रश निवडणे आणि तो हलक्या हाताने वापरणे महत्त्वाचे आहे.

दिवसातून किती वेळा ब्रश करावा?

दात आणि हिरड्यांची स्वच्छता राखण्यासाठी दिवसातून दोन वेळा, साधारण दोन मिनिटे ब्रश करण्याचा सल्ला दिला जातो. सॉफ्ट-ब्रिसल टूथब्रश आणि फ्लोराइडयुक्त टूथपेस्टचा वापर करणेही फायदेशीर ठरू शकते.

ब्रश करताना हिरड्यांच्या रेषेजवळ ब्रश साधारण 45 अंशांच्या कोनात ठेवून हलक्या हाताने छोट्या हालचाली कराव्यात. दातांच्या सर्व बाजू व्यवस्थित स्वच्छ करण्याकडेही लक्ष द्यावे.

टूथब्रश कसा ठेवावा?

ब्रश केल्यानंतर टूथब्रश स्वच्छ पाण्याने व्यवस्थित धुवावा. त्यावर टूथपेस्ट किंवा अन्नाचे अवशेष राहणार नाहीत याची काळजी घ्यावी. त्यानंतर ब्रश सरळ ठेवून हवेत वाळू द्यावा. ओला टूथब्रश बराच वेळ बंद डब्यात ठेवणे टाळावे. बंद आणि ओलसर वातावरणात सूक्ष्मजीवांची वाढ होण्याची शक्यता वाढू शकते.

या लक्षणांकडे दुर्लक्ष करू नका

ब्रश बदलल्यानंतरही हिरड्यांमधून वारंवार रक्त येत असेल, हिरड्या सुजत असतील, दात दुखत असतील किंवा दातांमध्ये सतत संवेदनशीलता जाणवत असेल, तर केवळ टूथब्रश बदलणे पुरेसे नाही. तोंडातून सतत दुर्गंधी येत असल्यासही दंतवैद्यांचा सल्ला घेणे योग्य ठरते.

थोडक्यात, योग्य टूथब्रश निवडण्यासोबतच तो वेळेवर बदलणे, दिवसातून दोनदा दात स्वच्छ करणे आणि ब्रश हलक्या हाताने वापरणे या सवयी तोंडाच्या आरोग्यासाठी महत्त्वाच्या आहेत.