Earphone Side Effects: आजच्या धावपळीच्या जीवनात इअरफोन आणि हेडफोन हे अनेकांच्या दैनंदिन आयुष्याचा महत्त्वाचा भाग बनले आहेत. गाणी ऐकणे, फोनवर बोलणे, ऑनलाइन मीटिंग, ऑनलाइन शिक्षण किंवा मनोरंजन यासाठी इअरफोनचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जातो.

मात्र, तज्ज्ञांच्या मते इअरफोनचा अतिवापर आणि मोठ्या आवाजात सतत ऐकण्याची सवय कानांच्या आरोग्यासाठी धोकादायक ठरू शकते. यामुळे ऐकण्याची क्षमता कमी होण्याबरोबरच कानांचे गंभीर आजार होण्याचाही धोका वाढतो.

ईएनटी तज्ज्ञांच्या मते, मोठ्या आवाजामुळे कानातील नसांना इजा झाली तर ती पूर्ववत होण्याची शक्यता अत्यंत कमी असते. त्यामुळे इअरफोनचा वापर करताना विशेष काळजी घेणे गरजेचे आहे. सध्या सरकारी आणि खासगी रुग्णालयांमध्ये ऐकण्याची क्षमता कमी झालेल्या रुग्णांची संख्या वाढत असल्याचेही त्यांनी सांगितले.

तज्ज्ञांच्या मते, इअरफोनमधून येणारा आवाज थेट कानाच्या पडद्याजवळ पोहोचतो. त्यामुळे सतत मोठ्या आवाजात इअरफोन वापरल्यास कानाच्या पडद्यावर ताण येतो. यामुळे ऐकण्याची क्षमता हळूहळू कमी होऊ शकते. काही प्रकरणांमध्ये कानातील नसा आणि पडद्याचे कायमस्वरूपी नुकसानही होऊ शकते.

याशिवाय, इअरफोनचा दीर्घकाळ वापर केल्यामुळे कानात संसर्ग होण्याची शक्यता वाढते. एकाच इअरफोनचा वारंवार वापर, स्वच्छतेकडे दुर्लक्ष किंवा इतरांसोबत इअरफोन शेअर केल्यामुळे बॅक्टेरिया आणि बुरशीचा संसर्ग होऊ शकतो. त्यामुळे कान दुखणे, खाज येणे, पू होणे किंवा कान बंद झाल्यासारखे वाटणे अशा समस्या उद्भवू शकतात.

समस्या वाढल्यास बहिरेपणाचा धोकाही वाढतो. विशेषतः कोरोनानंतर ऑनलाइन शिक्षण आणि वर्क फ्रॉम होममुळे मुलांमध्ये आणि तरुणांमध्ये इअरफोनचा वापर मोठ्या प्रमाणात वाढला. परिणामी, कमी वयातच ऐकण्याची क्षमता कमी होण्याच्या तक्रारी वाढल्याचे डॉक्टर सांगतात.

तज्ज्ञांच्या मते, इअरफोनमुळे होणाऱ्या समस्यांमागे दोन प्रमुख कारणे असतात. पहिले म्हणजे आवाज किती मोठा आहे आणि दुसरे म्हणजे तो किती वेळ ऐकला जात आहे. आवाज जितका मोठा आणि वापराचा कालावधी जितका जास्त, तितका कानांवर अधिक परिणाम होतो.

कानांचे आरोग्य जपण्यासाठी काही सोप्या सवयी अंगीकारणे आवश्यक आहे. शक्यतो इअरफोनचा वापर मर्यादित करा. वापरत असाल तर आवाज मध्यम किंवा कमी ठेवा. इअरफोनचा आवाज इतकाच असावा की बाहेरचे आवाजही ऐकू यावेत. सलग अनेक तास इअरफोन वापरण्याऐवजी मध्येच विश्रांती घ्या. तसेच इअरफोन नेहमी स्वच्छ ठेवा आणि इतरांसोबत शेअर करणे टाळा.

जर इअरफोन वापरताना कानात आवाज येणे, ऐकू कमी येणे, वेदना होणे किंवा चक्कर येणे यांसारखी लक्षणे जाणवत असतील, तर दुर्लक्ष न करता त्वरित कान-नाक-घसा तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.

तंत्रज्ञानाचा वापर आवश्यक असला तरी तो योग्य पद्धतीने आणि मर्यादेत करणे तितकेच महत्त्वाचे आहे. इअरफोनचा योग्य वापर केल्यास कानांचे आरोग्य चांगले राहू शकते आणि भविष्यातील गंभीर समस्या टाळता येऊ शकतात.