नवी दिल्ली: ‘वंदे मातरम्’ या राष्ट्रगीताच्या १५० व्या वर्षानिमित्त पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी लोकसभेत आयोजित केलेल्या चर्चेचा उपयोग पश्चिम बंगालच्या आगामी विधानसभा निवडणुकीचा अजेंडा सेट करण्यासाठी केल्याचे राजकीय निरीक्षकांना वाटते आहे. तुष्टीकरणाच्या राजकारणावरून काँग्रेसला घेरताना, मोदींनी बंगालमध्ये भाजपसाठी पोषक ठरतील अशा भावनिक आणि राष्ट्रवादाच्या मुद्द्यांना हात घातल्याचे स्पष्ट दिसत आहे. तुष्टीकरण, विभाजन आणि ‘MMC’चा उल्लेख – पंतप्रधान मोदी यांनी संसदेत ‘वंदे मातरम्’ राष्ट्रीय गीतातील कथित काट-छाट करण्यावरून काँग्रेसवर जोरदार टीका केली. त्यांनी आरोप केला की, राष्ट्रगीताचे तुकडे करून मुस्लिम लीग आणि मोहम्मद अली जिन्ना यांना खूश करण्यात आले आणि याच तडजोडीतून देशाच्या फाळणीची बीजे रोवली गेली. मोदींनी काँग्रेसला ‘INC’ (इंडियन नॅशनल काँग्रेस) ऐवजी ‘MMC’ (मुस्लिम लीगी माओवादी काँग्रेस) असे हिणवून तुष्टीकरणाच्या राजकारणावरून हल्लाबोल केला. राजकीय जाणकारांच्या मते, हा ‘MMC’चा बाण पश्चिम बंगालच्या मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी आणि त्यांच्या तृणमूल काँग्रेस (TMC) पक्षावरही रोखलेला आहे, ज्यांना भाजप सातत्याने ‘तुष्टीकरणाचे राजकारण’ करत असल्याचे आरोप करत आहे. ‘वंदे मातरम्’चे निर्माते बंकिम चंद्र चट्टोपाध्याय यांचा उल्लेख करताना मोदींनी त्यांचे ‘आधुनिक बंगालचे संस्थापक’ म्हणून कौतुक केले. या माध्यमातून पंतप्रधान मोदींनी पश्चिम बंगालच्या नागरिकांना राष्ट्रवाद आणि हिंदुत्वाच्या मुद्द्यावर एकजूट होण्याचा संदेश देण्याचा प्रयत्न केल्याचा कयास लावला जात आहे. ‘वंदे मातरम्’, देशाची फाळणी आणि जिन्ना यांचा उल्लेख करून भाजपने बंगालच्या फाळणीची जुनी सल पुन्हा उकरून काढण्याचा प्रयत्न केल्याचे मानले जात आहे. १४ नोव्हेंबरलाही ‘MMC’चा उल्लेख: बिहार निवडणुकीच्या निकालाच्या दिवशी (१४ नोव्हेंबर) मोदींनी दिल्लीत काँग्रेसला ‘MMC’ म्हणून हिणवले होते आणि ‘गंगा बिहारमार्गे बंगालमध्ये जाते’ असे विधान केले होते, जो भाजपचा बंगालमध्ये विजय मिळवण्याचा स्पष्ट संकेत होता. हुमायूं कबीर यांच्या कृतीमुळे राजकीय तापमान वाढले – टीएमसीचे निलंबित आमदार हुमायूं कबीर यांनी ६ डिसेंबर रोजी (बाबरी मशीद विध्वंसाची बरसी) मुर्शिदाबाद येथे ‘बाबरी मशिदीची’ पायाभरणी करून राज्याचे राजकीय तापमान आधीच वाढवले आहे. या घटनेमुळे ध्रुवीकरणाचे मैदान तयार झाले असून, AIMIM चे प्रमुख असदुद्दीन ओवैसी यांनाही बंगालमध्ये संधी दिसत आहे. मात्र, राजकीय निरीक्षकांच्या मते, ही ‘ध्रुवीकरणाची पिच’ भाजपसाठी अनुकूल ठरण्याची शक्यता आहे. २० डिसेंबरला मोदींचा बंगाल दौरा – पंतप्रधान नरेंद्र मोदी याच महिन्यात २० डिसेंबरला पश्चिम बंगालमधील नादिया जिल्ह्यातील राणाघाट येथे जाहीर सभेला संबोधित करणार आहेत. २०२६ च्या विधानसभा निवडणुकीच्या तयारीचा भाग म्हणून हा दौरा महत्त्वाचा आहे. या दौऱ्यात ते भाजपच्या बंगाल नेतृत्वाशी संघटनात्मक रणनीतीवर चर्चा करतील. याशिवाय, केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह देखील भाजपच्या प्रस्तावित ‘परिवर्तन रॅली’ची रूपरेषा ठरवण्यासाठी लवकरच बंगालला भेट देणार आहेत. दरम्यान, पंतप्रधान मोदींनी संसदेतील ‘वंदे मातरम्’वरील चर्चेद्वारे, पश्चिम बंगाल निवडणुकीसाठी राष्ट्रवाद, तुष्टीकरणाचे राजकारण आणि विभाजन या भावनिक मुद्द्यांवर आधारित अजेंडा सेट केल्याचे स्पष्ट होत आहे. भाजप यंदा ‘राष्ट्रवादी’ आणि ‘तुष्टीकरण विरोधी’ या दोन स्तंभांवर बंगालमध्ये आपले इलेक्टोरल वॉर रूम उभारत आहे. मात्र, सलग तिसऱ्या विजयाच्या शोधात असलेल्या मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांचा ‘किल्ला’ भेदणे भाजपसाठी अजूनही मोठे आव्हान आहे.
