Stock market :  भारतीय शेअर बाजारात सलग दोन महिने गुंतवणूक केल्यानंतर विदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांनी (FPI) सप्टेंबरमध्ये पुन्हा मोठ्या प्रमाणात विक्री केली. सप्टेंबरमध्ये FPI ने भारतीय शेअर बाजारातून तब्बल ₹35,860 कोटी काढले. ऑक्टोबरच्या सुरुवातीलाही विक्रीचा जोर कायम राहिला. केंद्रीय डिपॉझिटरी सर्व्हिसेस लिमिटेडच्या (CDSL) आकडेवारीनुसार, 1 ऑक्टोबर रोजी FPI ने ₹9,232 कोटींचे शेअर्स विकले.

याआधी जुलैमध्ये विदेशी गुंतवणूकदारांनी भारतीय शेअर बाजारात ₹20,200 कोटी, तर ऑगस्टमध्ये ₹29,630 कोटी गुंतवले होते. मात्र सप्टेंबर आणि ऑक्टोबरमधील विक्रीमुळे 2026 मध्ये आतापर्यंत FPI ची एकूण निकासी सुमारे ₹2.7 लाख कोटी झाली आहे. 2025 मध्ये झालेल्या ₹1.66 लाख कोटींच्या निकासीपेक्षाही ही रक्कम जास्त आहे.

विदेशी गुंतवणूकदार शेअर्स का विकत आहेत?

अल्फा एएमसीचे फंड मॅनेजर आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी राजेश सिंगला यांच्या मते, FPI च्या विक्रीमागे प्रामुख्याने जागतिक घडामोडी आहेत. होर्मुजशी संबंधित पुरवठा संकटाची शक्यता असल्याने कच्च्या तेलाचे दर वाढलेले आहेत. त्याचवेळी भारतीय रुपया कमजोर आहे आणि अमेरिकेच्या बॉन्डवरील परतावाही (यील्ड) उच्च पातळीवर आहे.

जुलै आणि ऑगस्टमध्ये भारतीय शेअर बाजारात केलेल्या गुंतवणुकीतील काही नफा विदेशी गुंतवणूकदारांनी वसूल केला आहे. तसेच उत्तर आशियातील AI क्षेत्राशी संबंधित बाजारांमध्ये गुंतवणुकीच्या संधी वाढल्याने काही पैसा त्या बाजारांकडे वळत आहे.

याचा अर्थ विदेशी गुंतवणूकदार भारतीय बाजारातून पूर्णपणे बाहेर पडत आहेत, असे नाही. जागतिक बाजारातील संधी पाहून त्यांच्या गुंतवणुकीचा पैसा वेगवेगळ्या देशांमध्ये फिरत आहे. दुसरीकडे, भारतीय गुंतवणूकदारांकडून SIPच्या माध्यमातून सातत्याने पैसा येत असल्याने FPIच्या विक्रीचा बाजारावर होणारा परिणाम काही प्रमाणात कमी होत आहे.

SME आणि स्मॉल-कॅप कंपन्यांमध्ये विदेशी गुंतवणूकदारांची हिस्सेदारी तुलनेने कमी आहे. त्यामुळे या शेअर्सवर FPIच्या विक्रीचा परिणामही तुलनेने कमी दिसत आहे. सिंगला यांच्या मते, दीर्घकालीन दृष्टीने भारताच्या आर्थिक वाढीच्या चित्रात मोठा बदल झालेला नाही.

पुढे बाजारावर काय परिणाम होणार?

आगामी काळात विदेशी गुंतवणूकदारांचा कल अमेरिका-इराण तणाव आणि कच्च्या तेलाच्या किमतींवर मोठ्या प्रमाणात अवलंबून राहू शकतो. तेलाचे दर दीर्घकाळ वाढलेले राहिले आणि अमेरिकेच्या 10 वर्षांच्या बॉन्डची यील्ड सुमारे 5 टक्क्यांच्या आसपास राहिली, तर भारतीय शेअर बाजारावर आणि विदेशी गुंतवणुकीवर दबाव वाढण्याची शक्यता आहे.

मात्र भारतीय अर्थव्यवस्थेची स्थिती आणि कंपन्यांच्या नफ्यात वाढ होण्याची अपेक्षा बाजाराला आधार देऊ शकते. त्यामुळे FPIची विक्री सुरू असतानाही देशांतर्गत गुंतवणूक आणि कंपन्यांची कामगिरी बाजारासाठी महत्त्वाची ठरणार आहे.

कर्ज बाजारातूनही पैसे काढले –

विदेशी गुंतवणूकदारांनी सप्टेंबरमध्ये केवळ शेअर्सची विक्री केली नाही, तर डेट मार्केटमधूनही पैसा काढला. फुली अॅक्सेसिबल रूट (FAR) मधून ₹10,431 कोटी, वॉलंटरी रिटेन्शन रूट (VRR) मधून ₹5,049 कोटी, तर जनरल रूटमधून ₹5,246 कोटी काढण्यात आले.