नवी दिल्ली : भारतीय खाद्यसंस्कृतीत समोसा, जलेबी आणि लाडू यांसारखे पदार्थ केवळ चवीचेच नव्हे, तर भावनांचेही प्रतीक आहेत. सकाळच्या चहासोबत खमंग समोसा किंवा संध्याकाळी जलेबीची मिठास यामुळे प्रत्येक क्षण खास बनतो. परंतु, नुकतेच सोशल मीडियावर एका बातमीने सर्वांचे लक्ष वेधले की, केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाने या पारंपरिक खाद्यपदार्थांवर सिगारेटप्रमाणे चेतावणी लिहिण्याचे आदेश दिले आहेत. या दाव्याने अनेकांना आश्चर्याचा धक्का बसला. पण खरंच असा कोणता निर्णय घेण्यात आला आहे का? चला, या व्हायरल दाव्याची सत्यता सविस्तरपणे जाणून घेऊ.

व्हायरल दाव्याचा उगम आणि स्वरूप –
सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म्सवर आणि काही माध्यमांमध्ये असा दावा प्रसारित झाला की, आरोग्य मंत्रालयाने समोसा, जलेबी, लाडू यांसारख्या खाद्यपदार्थांवर सिगारेटच्या पाकिटांप्रमाणे चेतावणी लिहिण्याचे निर्देश दिले आहेत. या पोस्ट्समध्ये असे म्हटले गेले की, या पदार्थांमध्ये असलेली जास्त चरबी आणि साखर यांच्या हानिकारक परिणामांबाबत ग्राहकांना जागरूक करण्यासाठी दुकानांवर विशेष फलक लावले जाणार आहेत. काही पोस्ट्समध्ये तर असा दावाही करण्यात आला की, या खाद्यपदार्थांना ‘आरोग्यासाठी हानिकारक’ असे लेबल लावले जाईल, ज्यामुळे अनेकांना धक्का बसला आणि याबाबत चर्चांना उधाण आले.

Some media reports claim that the @MoHFW_INDIA has issued a health warning on food products such as samosas, jalebi, and laddoo.#PIBFactCheck

✅This claim is #fake

✅The advisory of the Union Health Ministry does not carry any warning labels on food products sold by vendors,… pic.twitter.com/brZBGeAgzs

— PIB Fact Check (@PIBFactCheck) July 15, 2025

आरोग्य मंत्रालयाचे स्पष्टीकरण –
केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाने या दाव्याला पूर्णपणे खोटा ठरवत स्पष्टीकरण दिले आहे. मंत्रालयाने सांगितले की, समोसा, जलेबी किंवा इतर कोणत्याही खाद्यपदार्थांवर चेतावणी लिहिण्याचा किंवा दुकानांवर फलक लावण्याचा कोणताही आदेश जारी करण्यात आलेला नाही. प्रत्यक्षात, मंत्रालयाने एक सामान्य मार्गदर्शक सूचना जारी केली होती, ज्यामध्ये सरकारी कार्यालये, मंत्रालये, सार्वजनिक संस्था आणि त्यांच्या कॅन्टीन, लॉबी आणि सभागृहांमध्ये चरबी (ट्रान्स फॅट) आणि जास्त साखरेच्या सेवनाने होणाऱ्या आरोग्याच्या हानीबाबत जागरूकता निर्माण करणारे फलक लावण्याचे आवाहन करण्यात आले होते. या सूचनेचा उद्देश जनतेला निरोगी आहाराच्या सवयींबाबत शिक्षित करणे हा होता, ना की विशिष्ट खाद्यपदार्थांवर बंदी घालणे किंवा त्यांना बदनाम करणे.

दाव्यामागील गैरसमज –
हा व्हायरल दावा खरेतर मंत्रालयाच्या जागरूकता अभियानाचा चुकीचा अर्थ लावण्यातून निर्माण झाला. मंत्रालयाच्या सूचनेत समोसा किंवा जलेबी यांसारख्या विशिष्ट पदार्थांचा उल्लेख नव्हता, तर सर्वसाधारणपणे जास्त तेलकट आणि साखरयुक्त पदार्थांबाबत सावधगिरी बाळगण्याचा सल्ला देण्यात आला होता. सोशल मीडियावर याचा अतिशयोक्तीपूर्ण अर्थ लावला गेला आणि त्यातून समोसा-जलेबीवर चेतावणी लिहिण्याची अफवा पसरली. यामुळे अनेकांनी या पदार्थांवर बंदी येण्याची भीती व्यक्त केली, जी पूर्णपणे निराधार आहे.