Hidden Sugar In Foods: आजकाल आरोग्याबाबत जागरूक असलेले अनेकजण आपल्या आहारातून साखर कमी करण्याचा प्रयत्न करत आहेत. काहींनी चहा-कॉफीमधील साखर बंद केली आहे, तर काहींनी मिठाई आणि गोड पदार्थ खाणे कमी केले आहे. एवढेच नाही, तर साखरेऐवजी गूळ आणि मधाचा वापरही केला जात आहे. मात्र, तुम्हाला माहिती आहे का, चहातील साखर बंद केली तरी दिवसभरातील इतर पदार्थांमधून शरीरात अतिरिक्त साखर जात असते. बिस्किटे, पॅकेज्ड ज्यूस, फ्लेवर्ड योगर्ट आणि सॉफ्ट ड्रिंक्स यांसारख्या पदार्थांमध्येही साखरेचे प्रमाण असू शकते. त्यामुळे केवळ चहातील साखर बंद करून उपयोग नाही. आहारातील इतर पदार्थांकडेही लक्ष देणे गरजेचे आहे. जाणून घेऊया कोणत्या पदार्थांमधून शरीरात नकळत साखर जाते आणि ती कमी करण्यासाठी काय करावे.

चहा-कॉफीतील साखर बंद केली, तरी धोका कायम?

अनेकजण वजन नियंत्रणात ठेवण्यासाठी किंवा आरोग्य सुधारण्यासाठी चहा आणि कॉफीमधील साखर बंद करतात. काहीजण तर साखरेऐवजी गूळ किंवा मध वापरण्यास सुरुवात करतात. मात्र, आहारातून साखर कमी करणे म्हणजे केवळ चहा-कॉफीमधील साखर बंद करणे नव्हे.

आपण दिवसभरात खात असलेल्या अनेक पदार्थांमध्ये अतिरिक्त साखर असू शकते. उदाहरणार्थ, पॅकेज्ड बिस्किटे, केक, मिठाई, फ्लेवर्ड योगर्ट, पॅकेज्ड ज्यूस आणि सॉफ्ट ड्रिंक्स. हे पदार्थ नियमितपणे खाल्ल्याने शरीरात नकळत साखरेचे प्रमाण वाढू शकते.

जागतिक आरोग्य संघटनेच्या (WHO) मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार, दिवसभरातील एकूण ऊर्जेच्या १० टक्क्यांपेक्षा कमी ऊर्जा मुक्त साखरेतून मिळावी. शक्य असल्यास हे प्रमाण ५ टक्क्यांपेक्षा कमी ठेवणे अधिक फायदेशीर ठरू शकते.

गूळ आणि मध खाणे खरंच आरोग्यासाठी चांगले आहे का?

अनेकांना पांढऱ्या साखरेपेक्षा गूळ आणि मध हे अधिक आरोग्यदायी पर्याय वाटतात. गूळ आणि मधामध्ये काही सूक्ष्म पोषक घटक असू शकतात. मात्र, याचा अर्थ त्यांचे सेवन कितीही प्रमाणात केले तरी चालते असा होत नाही.

गूळ आणि मध या दोन्ही पदार्थांमध्ये साखर असते. त्यामुळे त्यांचे अतिसेवन केल्यास शरीरातील एकूण साखरेचे आणि कॅलरीचे प्रमाण वाढू शकते. त्यामुळे पांढरी साखर बंद करून गूळ किंवा मधाचा अमर्याद वापर करणे योग्य नाही. कोणताही गोड पदार्थ खाताना त्याचे प्रमाण लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे.

जास्त साखर खाल्ल्याने शरीरावर काय परिणाम होतात?

१. वजन वाढण्याची शक्यता

साखर असलेल्या पदार्थांमधून शरीराला अतिरिक्त कॅलरी मिळतात. अशा पदार्थांचे सेवन वारंवार होत असेल आणि शारीरिक हालचाल कमी असेल, तर वजन वाढण्याचा धोका निर्माण होऊ शकतो.

२. टाइप-२ मधुमेहाचा धोका

साखरयुक्त पेये आणि अतिरिक्त कॅलरी असलेल्या पदार्थांचे नियमित सेवन वजन वाढण्यास कारणीभूत ठरू शकते. वाढलेले वजन आणि असंतुलित आहार यांमुळे टाइप-२ मधुमेहाचा धोका वाढू शकतो.

३. दातांचे आरोग्य बिघडू शकते

वारंवार गोड पदार्थ खाणे आणि साखरयुक्त पेये पिणे यामुळे दातांमध्ये किड म्हणजेच कॅव्हिटी होण्याची शक्यता वाढते. त्यामुळे दातांची स्वच्छता राखणे आणि गोड पदार्थांचे सेवन मर्यादित ठेवणे गरजेचे आहे.

आहारातील साखर कमी करण्यासाठी या ४ गोष्टी करा

१. पदार्थांचे लेबल तपासा : बाजारातून पॅकेज्ड पदार्थ खरेदी करताना त्यावरील न्यूट्रिशन लेबल आणि घटकांची यादी वाचा. त्यामध्ये किती साखर आहे, हे तपासूनच पदार्थ खरेदी करा.

२. सॉफ्ट ड्रिंक्स टाळा : कोल्ड ड्रिंक्स, पॅकेज्ड ज्यूस आणि इतर गोड पेयांचे सेवन शक्य तितके कमी करा. तहान लागल्यास साधे पाणी पिण्याला प्राधान्य द्या.

३. ज्यूसऐवजी फळे खा : फळांचा रस पिण्याऐवजी संपूर्ण फळ खाण्याची सवय लावा. संपूर्ण फळांमधून फायबर मिळते आणि पोट भरल्याची जाणीव अधिक काळ राहण्यास मदत होते.

४. गूळ आणि मधाचे प्रमाण मर्यादित ठेवा : गूळ आणि मध नैसर्गिक स्रोतांमधून मिळत असले तरी त्यामध्ये साखर असते. त्यामुळे त्यांचाही वापर मर्यादित प्रमाणात करा.

साखर कमी करताना या गोष्टी लक्षात ठेवा

आहारातून साखर कमी करायची असेल तर केवळ चहा किंवा कॉफीमधील साखर बंद करून चालणार नाही. आपण दिवसभरात काय खातो आणि काय पितो, याकडेही लक्ष देणे आवश्यक आहे. पॅकेज्ड पदार्थांचे सेवन कमी करणे, फळांचा रस पिण्याऐवजी संपूर्ण फळे खाणे आणि गोड पदार्थांचे प्रमाण नियंत्रित ठेवणे या सवयी आरोग्यासाठी फायदेशीर ठरू शकतात.