Emergency fund : अचानक नोकरी जाणे, गंभीर आजारपण, घर किंवा वाहनाची मोठी दुरुस्ती अशा प्रसंगी आर्थिक अडचण निर्माण होऊ शकते. अशा वेळी इमरजेंसी फंड मोठा आधार ठरतो. या पैशामुळे अचानक कर्ज घेण्याची किंवा नातेवाईकांकडून पैसे मागण्याची वेळ कमी होऊ शकते.

इमरजेंसी फंड म्हणजे काय?

अचानक येणाऱ्या आर्थिक संकटासाठी बाजूला ठेवलेली बचत म्हणजे इमरजेंसी फंड. नोकरी गेल्यास काही महिने घरखर्च भागवणे, वैद्यकीय उपचारांचा स्वतःच्या खिशातून होणारा खर्च किंवा वाहन-घर दुरुस्ती यासाठी हा पैसा वापरता येतो.

मात्र महागडी वस्तू खरेदी करणे, सुट्टीचा वाढलेला खर्च किंवा सेलमधील अनावश्यक खरेदी यासाठी इमरजेंसी फंड वापरू नये.

किती रक्कम ठेवावी?

इमरजेंसी फंडाची रक्कम प्रत्येकाच्या परिस्थितीनुसार बदलते. सामान्यतः किमान 3 ते 6 महिन्यांच्या आवश्यक खर्चाइतकी रक्कम ठेवता येते. उत्पन्न अनिश्चित असेल, कुटुंबातील सदस्य आर्थिकदृष्ट्या तुमच्यावर अवलंबून असतील किंवा कर्जाचा मोठा भार असेल तर 9 ते 12 महिन्यांच्या खर्चाइतका निधी ठेवणे उपयोगी ठरू शकते.

उदाहरणार्थ, तुमचा आवश्यक मासिक खर्च 20 हजार रुपये असेल तर तीन महिन्यांसाठी 60 हजार रुपये, तर सहा महिन्यांसाठी 1.20 लाख रुपये लागतील.

पैसा कुठे ठेवावा?

इमरजेंसी फंडात सुरक्षितता आणि पैशांची उपलब्धता महत्त्वाची आहे. सुरुवातीची काही रक्कम सेव्हिंग्स अकाउंटमध्ये ठेवता येते. त्यामुळे गरज पडल्यास पैसा लगेच वापरता येतो.

उर्वरित रक्कम कमी जोखमीच्या पर्यायांमध्ये, उदाहरणार्थ FDमध्ये ठेवता येते. मात्र इमरजेंसी फंडाचा पैसा जास्त परतावा मिळवण्यासाठी बाजाराशी जोडलेल्या जोखमीच्या गुंतवणुकीत ठेवताना काळजी घ्यावी. रोजच्या खर्चापासून हा पैसा वेगळा ठेवण्यासाठी स्वतंत्र अकाउंट ठेवणेही उपयोगी ठरू शकते.

पैसा वापरल्यानंतर काय करावे?

इमरजेंसीमुळे फंडातील पैसा वापरावा लागला तर तो पुन्हा भरून काढणे महत्त्वाचे आहे. किती रक्कम कमी झाली आहे, याचा हिशेब करा आणि पुढील काही महिन्यांत ती पुन्हा जमा करण्याचे लक्ष्य ठरवा. गरज पडल्यास अनावश्यक खर्च काही काळ कमी करता येतील.

हेल्थ इन्शुरन्स पुरेसा आहे का?

नाही. हेल्थ इन्शुरन्स आणि इमरजेंसी फंड वेगवेगळ्या गरजांसाठी आहेत. विमा उपचारांच्या खर्चात मदत करू शकतो; मात्र काही खर्च स्वतःला करावा लागू शकतो. अशावेळी इमरजेंसी फंड उपयोगी पडतो.

इमरजेंसी फंडाचा मुख्य उद्देश जास्त परतावा मिळवणे नसून अडचणीच्या काळात आर्थिक आधार देणे हा आहे. त्यामुळे आपल्या आवश्यक खर्चाचा आढावा घेऊन बचतीचे लक्ष्य ठरवणे महत्त्वाचे आहे.