Elphinstone Bridge : परळ आणि प्रभादेवी या भागांदरम्यान ११३ वर्षे प्रवाशांच्या वाहतुकीला दिशा दिल्यानंतर एल्फिन्स्टन रोड ओव्हरब्रिज (Elphinstone Bridge) रविवारी इतिहासजमा झाला. आता या पुलाचे शेवटचे उर्वरित गर्डरही काढून टाकण्यात आले आहेत.

मध्य रेल्वेने पायाभूत सुविधांचे आधुनिकीकरण आणि या महानगरातील व्यस्त सीएसएमटी-कुर्ला पट्ट्यावर उपनगरीय रेल्वे कॉरिडॉरचा विस्तार करण्याच्या कामाचा भाग (Elphinstone Bridge) म्हणून आतापर्यंत ब्रिटिशकालीन पाच रोड ओव्हरब्रिज पाडले आहेत.

एल्फिन्स्टन पुलाची (Elphinstone Bridge) उपयुक्तता आता संपुष्टात आली होती. वरळी-शिवडी एलिव्हेटेड कॉरिडॉर प्रकल्पाचा भाग म्हणून या पुलाच्या जागी आता दुमजली (डबल-डेकर) पूल उभारला जाणार आहे.

हा नवीन पूल येत्या काही वर्षांत पूर्ण होईल. माहितीनुसार, १९१३ मध्ये बांधण्यात आलेल्या एल्फिन्स्टनचा मध्य रेल्वेच्या पट्ट्यावरील विस्तार ३७ मीटर इतका होता. त्याची एकूण रुंदी १३.५३ मीटर होती.

या पुलाची रचना पोलादी सेमी-थ्रू गर्डर, तसेच क्रॉस गर्डर आणि आर्च ट्रफ सिस्टीमवर आधारित आठ पॅनेल्सनी बनलेली होती. हा मुंबईच्या अत्यंत व्यस्त रेल्वे मार्गांवरून जात असल्यामुळे तो पाडण्याचे काम टप्प्याटप्प्याने हाती घेण्यात आले. पुलाचा वरचा पृष्ठभाग, जलवाहिन्या, केबल्स आणि पादचारी मार्गाची रचना काढून टाकण्यासाठीच्या पूर्वतयारीच्या कामांकरिता जवळपास २० कॉरिडॉर ब्लॉक्सचा वापर करण्यात आला.

राजेंद्र बी. अकलेकर यांनी त्यांच्या हाल्ट स्टेशन इंडिया या पुस्तकात नमूद केल्यानुसार, एल्फिन्स्टन पुलाचा उगम २० व्या शतकाच्या सुरुवातीला झाला, जेव्हा वाढत्या रेल्वे वाहतुकीमुळे लेव्हल क्रॉसिंग अधिकाधिक अव्यवहार्य बनले होते. सुमारे १९०५ मध्ये, ग्रेट इंडियन पेनिन्सुला रेल्वेने परळ येथील एका व्यस्त क्रॉसिंगच्या जागी एक रस्ता ओव्हरब्रिज बांधण्याचा प्रस्ताव दिला.

मुंबई नगरपालिका आणि बीबी अँड सीआय रेल्वेने खर्चात वाटा उचलण्यास नकार दिला, त्यामुळे ग्रेट इंडियन पेनिन्सुला रेल्वेला संपूर्ण प्रकल्पासाठी निधी द्यावा लागला, तर नगरपालिकेने पुलाकडे जाणारे रस्ते बांधले, असे पुस्तकात नमूद आहे. हा पूल अखेरीस १९१३ मध्ये पूर्ण झाला, ज्यामध्ये आयात केलेले स्टील गर्डर आणि कंत्राटदाराच्या तपशिलासह परळ ब्रिज हे नाव असलेल्या दगडी पाट्या होत्या.

नोंदींमध्ये या पुलाचा (Elphinstone Bridge) उल्लेख कॅरोल ब्रिज असाही आढळतो. हे नाव कदाचित बीबी अँड सीआय रेल्वेशी संबंधित लोकोमोटिव्ह अधीक्षक ई. बी. कॅरोल यांच्या नावावरून ठेवले गेले असावे, ज्यांनी डब्यांची रचना आणि प्रकाशयोजना प्रणालीमध्ये योगदान दिले होते.