Elephanta Boat Accident : मुंबईतील गेटवे ऑफ इंडियाजवळ एलिफंटा बेटावर जाणाऱ्या ‘नीलकमल’ नावाच्या प्रवासी जहाजाला नौदलाच्या जहाजाची धडक बसून मोठा अपघात झाला. या दुर्घटनेत आतापर्यंत तीन नौदल कर्मचाऱ्यांसह एकूण 13 जणांचा मृत्यू झाल्याचे अधिकाऱ्यांनी सांगितले. इतर 114 प्रवासी वाचले असल्याचे सांगण्यात येत आहे. तर अनेकांचा शोध सुरू आहे. नीलकमल बोटीत साधारण 120 प्रवाशी प्रवास करत असल्याचे सांगितले जात आहे. ही बोट मुंबईतील ‘एलिफंटा’ बेटावर जात होती. गेटवे ऑफ इंडिया ते एलिफंटा बेटापर्यंत साधारण एक तासाची बोट ट्रिप असते आणि यावेळीच हा अपघात झाला आहे. तुम्हाला सुद्धा रॉक-कट गुहांच्या गुप्त जगाची ओळख करून घेयची असेल तर, एलिफंटा बेट तुमच्यासाठी एक उत्तम पर्याय आहे. आणि याबद्दलच आम्ही तुम्हाला सविस्तर माहिती देणार आहोत. जेणेकरून तुम्ही देखील या सुंदर बेटाला भेट देऊ शकाल. गेटवे ऑफ इंडियाच्या पूर्वेस 10 किलोमीटर अंतरावर घारापुरी (लेण्यांचे शहर) नावाच्या निर्जन बेटावर असलेल्या एलिफंटा लेणी आहे. साधारण 6व्या शतकात या बेट्यांचा उगम झाल्याचं सांगण्यात येतं. इतिहासकार आणि विद्वान मंडळी सांगत की, अंकीय पुरावे, स्थापत्य शैली आणि शिलालेखांवरून असे दिसून आले की गुहा मंदिरे 6व्या शतकाच्या मध्यात कलाचुरी वंशातील राजा कृष्णराजाची होती आणि बौद्ध स्तूप हीनयान बौद्धांचे होते. बेसाल्ट खडकात बांधलेले हे युनेस्कोचे जागतिक वारसा स्थळ दोन टेकड्यांवर पसरलेले आहे, एक पश्चिमेला आणि दुसरी पूर्वेला. पश्चिमेकडील कडा समुद्रातून हळूहळू उगवते आणि दरी ओलांडून पूर्वेकडे पसरते आणि सुमारे 173 मीटर उंचीवर पोहोचते. येथील ऐतिहासिक गुहा पश्चिमेकडील टेकडीवरील ग्रेट गुहा जी तिच्या भव्य शैव चित्रणांसाठी आणि हिंदू महाकाव्य आणि पौराणिक कथांमधील आरामदायी कोरीव कामांसाठी ओळखली जाते. याठिकाणी दोन बौद्ध लेणी आहेत. अनेक लहान-मोठे कोरीव लेणी सुद्धा इथे पाहायला मिळतात. एलिफंटा लेण्यांबद्दल माहिती : स्थानिक मराठी लोकांनी हे बेट घारापुरी म्हणून लोकप्रिय केले, परंतु 1534 मध्ये पोर्तुगीजांनी गुजरात सल्तनतीकडून जमीन ताब्यात घेतल्यावर, एलिफंटा सामान्य भाषेत आला आणि समुद्रावर लक्ष ठेवणाऱ्या एका मोठ्या खडकावरून आणि हत्तीच्या मूर्तीवरून त्याचे नाव देण्यात आले. हा मोठा हत्तीचा पुतळा तुम्हाला इथे सापडणार नाही कारण तो इंग्लंडला नेण्याच्या प्रयत्नात तो खराब झाला असल्याचं सांगण्यात येत. मात्र, पुढे 1914 मध्ये, कॅडेल आणि हेवेट यांनी तो पुतळा पुन्हा एकत्र केला आणि जिजामाता उद्यान, भायखळा, मुंबई येथील ‘प्राणीसंग्रहालय आणि उद्यानात’ ठेवले, जिथे ते आजही अस्तित्वात आहे. ऐतिहासिक एलिफंटा लेणीतील कलाकृती विविध धार्मिक ग्रंथ, अध्यात्मिक तत्त्वज्ञान आणि हिंदू पौराणिक कथा, तसेच पुराण आणि महाकाव्यांपासून प्रेरित आहेत. एलिफंटा गुहांवर UPSC मध्ये देखील अनेक प्रश्न विचारण्यात आले आहेत. एलिफंटा लेणी वैशिष्ट्ये : एलिफंटा लेणीमध्ये सात लेणी आहेत, त्यापैकी पाच गुहा हिंदू धर्माशी संबंधित आहेत आणि 2 लेणी बौद्ध धर्माशी संबंधित आहेत . गन हिलवरील मोठे कॉम्प्लेक्स, पश्चिमेला, कला आणि वास्तुकलेचा उत्कृष्ट नमुना आहे. गन हिल हे नाव टेकडीच्या शिखरावर असलेल्या दोन ब्रिटीशकालीन तोफांच्या उपस्थितीमुळे पडले. एलिफंटा लेणी वेळा : एलिफंटा लेणींना भेट देण्याची वेळ सकाळी 09:30 ते संध्याकाळी 05:30 दरम्यान आहे. पहिली फेरी गेटवे ऑफ इंडिया येथून सकाळी 09:00 वाजता निघते आणि सुमारे एक तासात तुम्हाला एलिफंटा बेटावर घेऊन जाते. गेटवे ऑफ इंडिया ते एलिफंटासाठी दर अर्ध्या तासाला एक फेरी आहे, शेवटची फेरी दुपारी 02:00 वाजता सुटते. पहिली फेरी एलिफंटा येथून दुपारी 12वाजता परतते आणि शेवटची फेरी सायंकाळी 5.30 वाजता परतते. परतीच्या बोटीही दर अर्ध्या तासाने धावतात. एलिफंटा लेणींचे स्थान : एलिफंटा बेट, घारापुरी, मुंबई हार्बर, महाराष्ट्र 400094 एलिफंटा लेणी बंद दिवस : बोट सेवा आणि एलिफंटा लेणी सोमवारी बंद राहतील. एलिफंटा लेणींना कसे जायचे? एलिफंटा बेटावर जाण्यासाठी तुम्हाला गेटवे ऑफ इंडिया फेरी घ्यावी लागेल. दुतर्फा प्रवासासाठी फेरीचे भाडे सुमारे 150 रुपये आहे. मुंबई हार्बरच्या दिशेने खाडी ओलांडून तासभर चालत जा आणि मग तुम्ही घारापुरी किंवा एलिफंटा बेटावर पोहोचाल. येथून तुम्ही एकतर बंदरापासून पश्चिमेकडील टेकडीच्या पायथ्यापर्यंत एक किलोमीटर चालत जाऊ शकता, किंवा साइटवर टॉय ट्रेनने जाऊ शकता. टॉय ट्रेनचे भाडे प्रति प्रवासी 10 रुपये आहे. शिवाय, प्रवेशद्वारापर्यंत जाण्यासाठी 120 पायऱ्या चढून जावे लागते. एलिफंटा लेणी तिकीट बुकिंग : भारतीय पर्यटकांसाठी एलिफंटा लेणीचे प्रवेश तिकीट 40 रुपये आहे. सार्क आणि बिमस्टेक देशांतील पर्यटकांसाठी एलिफंटा लेणींमध्ये प्रवेशासाठी तिकीटाची किंमत समान आहे. मात्र, एलिफंटा लेणीमध्ये प्रवेश करण्यासाठी परदेशी नागरिकांना 600 रुपये मोजावे लागणार आहेत. 15 वर्षाखालील मुलांसाठी स्मारक संकुलात प्रवेश विनामूल्य आहे.
