High Blood Pressure Causes: उच्च रक्तदाब म्हणजेच हाय ब्लड प्रेशरची समस्या आज अनेकांमध्ये दिसून येते. बीपी वाढला की सर्वप्रथम आहारातील मीठ कमी करण्याचा सल्ला दिला जातो. जास्त मीठ खाल्ल्याने रक्तदाब वाढण्याचा धोका असतो, हे खरं आहे. मात्र, मीठ कमी खाऊनही रक्तदाब वाढत असेल, तर त्यामागे इतर कारणं असू शकतात. अपुरी झोप, सततचा ताण, व्यायामाचा अभाव, चहा-कॉफीचं अतिसेवन आणि काही औषधांमुळेही रक्तदाबावर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे बीपी नियंत्रणात ठेवण्यासाठी केवळ आहाराकडे नव्हे, तर संपूर्ण जीवनशैलीकडे लक्ष देणं गरजेचं आहे.

१. सतत तणावाखाली राहणं

कामाचा ताण, कौटुंबिक जबाबदाऱ्या आणि इतर अडचणींमुळे मानसिक तणाव वाढू शकतो. तणावाच्या वेळी शरीरात काही हार्मोन्सची निर्मिती होते. त्यामुळे हृदयाचे ठोके वाढू शकतात आणि काही काळासाठी रक्तदाबही वाढू शकतो. तणावामुळे काही लोक जास्त खाणं, धूम्रपान किंवा मद्यपान करण्याकडे वळतात. या सवयींचाही आरोग्यावर परिणाम होऊ शकतो.

काय कराल? दररोज थोडा वेळ चालण्यासाठी, ध्यान करण्यासाठी किंवा शांतपणे श्वास घेण्याच्या सरावासाठी काढा. कामाच्या दरम्यान छोटे ब्रेक घ्या.

२. पुरेशी झोप न घेणं

झोपेचा परिणाम केवळ थकव्यावर होत नाही, तर हृदयाच्या आरोग्यावरही होतो. सतत अपुरी किंवा खराब झोप मिळाल्यास उच्च रक्तदाबाचा धोका वाढू शकतो. मोठ्याने घोरणं, झोपेत श्वास थांबल्यासारखं होणं आणि दिवसभर खूप झोप येणं ही स्लीप ॲप्नियाची लक्षणं असू शकतात.

काय कराल? नियमित वेळी झोपण्याची आणि उठण्याची सवय लावा. प्रौढांनी साधारण सात ते नऊ तास झोप घेण्याचं लक्ष्य ठेवावं. झोपेत श्वास घेण्यास त्रास होत असल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.

३. चहा, कॉफी आणि एनर्जी ड्रिंक्सचं अतिसेवन

चहा आणि कॉफीमध्ये कॅफीन असतं. काही लोकांमध्ये कॅफीनमुळे काही काळासाठी रक्तदाब वाढू शकतो. एनर्जी ड्रिंक्समधील कॅफीनचं प्रमाणही जास्त असू शकतं.

काय कराल? चहा, कॉफी आणि एनर्जी ड्रिंक्सचं अतिसेवन टाळा. कॅफीन घेतल्यानंतर बीपी वारंवार वाढत असल्याचं लक्षात आल्यास डॉक्टरांशी चर्चा करा.

४. दिवसभर बसून राहणं

ऑफिसमध्ये किंवा घरी सतत बसून राहणं आणि शारीरिक हालचाली कमी असणं यामुळे हृदयाच्या आरोग्यावर परिणाम होऊ शकतो. व्यायामाचा अभाव आणि वजन वाढणं यांचाही उच्च रक्तदाबाशी संबंध आहे.

काय कराल? चालणं, सायकल चालवणं किंवा पोहणं यांसारख्या शारीरिक हालचाली करा. प्रौढांसाठी आठवड्याला किमान १५० मिनिटं मध्यम तीव्रतेचा व्यायाम हे सर्वसाधारण आरोग्याचं लक्ष्य आहे. आपल्या क्षमतेनुसार हालचाली वाढवा.

५. मद्यपान आणि तंबाखूचं सेवन

मद्यपानाचं अतिसेवन रक्तदाब वाढवू शकतं. तंबाखू आणि निकोटीनमुळे रक्तवाहिन्यांवर परिणाम होतो आणि हृदयविकाराचा धोका वाढतो.

काय कराल? तंबाखूजन्य पदार्थ टाळा आणि मद्यपानापासून दूर राहणं आरोग्यासाठी फायदेशीर आहे. या सवयी सोडण्यासाठी अडचण येत असल्यास तज्ज्ञांची मदत घ्या.

६. काही औषधांचा परिणाम

सर्दीवरील काही औषधं, आयबुप्रोफेनसारखी काही वेदनाशामक औषधं आणि इतर काही औषधांमुळे रक्तदाब वाढू शकतो. मात्र, प्रत्येक औषधाचा परिणाम प्रत्येक व्यक्तीवर सारखा होत नाही.

काय कराल? तुम्ही घेत असलेल्या औषधांची आणि सप्लिमेंट्सची माहिती डॉक्टरांना द्या. डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय कोणतंही औषध बंद करू नका किंवा त्याची मात्रा बदलू नका.

७. वाढतं वजन आणि असंतुलित आहार

फक्त वरून घातलेल्या मिठामुळेच शरीरात सोडियम वाढतं असं नाही. पॅकेटमधील चिप्स, प्रक्रिया केलेले पदार्थ आणि तयार खाद्यपदार्थांमध्येही सोडियम जास्त असू शकतं. याशिवाय असंतुलित आहार आणि कमी शारीरिक हालचालींमुळे वजन वाढू शकतं. यामुळे उच्च रक्तदाबाचा धोका वाढतो.

काय कराल? आहारात फळं, भाज्या, डाळी आणि संपूर्ण धान्यांचा समावेश करा. पॅकेटवरील सोडियमचं प्रमाण तपासा आणि मिठाचं सेवन मर्यादित ठेवा.

बीपी नियंत्रणात ठेवण्यासाठी काय महत्त्वाचं?

रक्तदाब नियंत्रणात ठेवण्यासाठी संतुलित आहार, नियमित व्यायाम, पुरेशी झोप आणि तणावाचं व्यवस्थापन महत्त्वाचं आहे. वेळोवेळी रक्तदाब तपासणंही गरजेचं आहे, कारण उच्च रक्तदाबाची अनेकदा स्पष्ट लक्षणं दिसत नाहीत.

घरच्या घरी रक्तदाबाची मोजणी वारंवार जास्त येत असल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. केवळ एका रीडिंगवरून निष्कर्ष काढू नका. जीवनशैलीतील बदल उपयुक्त असले, तरी काही व्यक्तींना औषधांचीही गरज असते. त्यामुळे डॉक्टरांनी दिलेली औषधं स्वतःहून बंद करू नका.