Fever Care: ताप आला की अनेकदा घरात घाईगडबड सुरू होते. विशेषतः ताप जास्त असेल तर काळजी वाटणे साहजिक आहे. मात्र अशा वेळी घाबरून न जाता योग्य पद्धतीने काळजी घेणे महत्त्वाचे आहे. तापामागचे कारण समजून घेण्यासाठी डॉक्टरांचा सल्ला आवश्यक असतो. पण डॉक्टरांकडे जाण्यापूर्वी घरच्या घरी काही साध्या गोष्टी करून रुग्णाला आराम मिळवून देता येतो.

भरपूर पाणी प्या

तापामुळे शरीरातील पाण्याचे प्रमाण कमी होऊ शकते. त्यामुळे रुग्णाला शक्य असेल तर वारंवार पाणी, सूप किंवा इतर द्रव पदार्थ द्यावेत. शरीरात पाण्याची कमतरता होऊ नये, याची काळजी घेणे गरजेचे आहे.

जाड कपडे आणि पांघरुण टाळा

ताप आला म्हणून रुग्णाला खूप जाड कपडे घालणे किंवा अनेक पांघरुणे घेणे योग्य नाही. हलके आणि आरामदायी कपडे घालावेत. खोलीत हवा खेळती राहील आणि वातावरण आरामदायी असेल, याची काळजी घ्यावी.

कोमट पाण्याने अंग पुसू शकता

तापामुळे खूप अस्वस्थ वाटत असेल तर साध्या किंवा कोमट पाण्यात कपडा भिजवून अंग हलकेच पुसता येते. मात्र खूप थंड पाणी किंवा बर्फाचे पाणी वापरू नये. त्यामुळे थंडी वाजू शकते आणि अस्वस्थता वाढू शकते. थंडी वाजत असेल किंवा अंग थरथरत असेल, तर अंग पुसण्याचा उपाय करू नये. हा उपाय केवळ आराम मिळवण्यासाठी आहे. तापाचे मूळ कारण त्यातून दूर होत नाही.

भूक असेल तर हलका आहार घ्या

तापाच्या वेळी भूक कमी होणे सामान्य आहे. भूक असेल तर पचायला हलका आहार घ्यावा. खिचडी, सूप, भात किंवा इतर हलके पदार्थ घेता येतात. मात्र रुग्णाला जबरदस्तीने जेवायला लावू नये. त्यापेक्षा शरीरात पुरेसे पाणी जाणे महत्त्वाचे आहे.

औषधे स्वतःहून घेऊ नका

ताप कमी करण्यासाठी औषध घेण्यापूर्वी वय, आरोग्याची स्थिती आणि आधीपासून सुरू असलेली औषधे यांचा विचार करणे आवश्यक आहे. त्यामुळे औषध डॉक्टरांच्या सल्ल्याने किंवा औषधाच्या लेबलवरील सूचनांनुसारच घ्यावे. विशेष म्हणजे प्रत्येक ताप हा जिवाणूंच्या संसर्गामुळेच येतो असे नाही. त्यामुळे डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय अँटिबायोटिक सुरू करू नये.

‘या’ लक्षणांकडे दुर्लक्ष करू नका

ताप खूप जास्त असेल, सतत वाढत असेल किंवा अनेक दिवस कमी होत नसेल तर डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. याशिवाय श्वास घेण्यास त्रास, छातीत दुखणे, बेशुद्ध पडणे किंवा गोंधळल्यासारखे होणे, मान आखडणे, सतत उलट्या होणे, खूप अशक्तपणा किंवा शरीरात पाण्याची कमतरता जाणवणे अशी लक्षणे दिसल्यास तातडीने वैद्यकीय मदत घ्यावी. लहान मुले, ज्येष्ठ नागरिक, गर्भवती महिला आणि रोगप्रतिकारक शक्ती कमी असलेल्या व्यक्तींना ताप आला असेल तर विशेष काळजी घेणे गरजेचे आहे.

काय टाळावे?

तापाच्या वेळी शरीर गरम ठेवण्यासाठी अतिप्रमाणात कपडे किंवा पांघरुणे घेणे टाळावे. मद्यपान आणि जास्त प्रमाणात कॅफिन असलेली पेये घेणेही टाळावे. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय कोणतीही औषधे किंवा अँटिबायोटिक सुरू करू नयेत.

ताप हा अनेक आजारांचे लक्षण असू शकतो. त्यामुळे घरगुती उपायांनी केवळ तात्पुरता आराम मिळू शकतो. तापाचे कारण जाणून घेण्यासाठी आणि योग्य उपचारांसाठी गरजेनुसार डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.