Economy: पश्चिम आशियातील तणाव, ऊर्जा पुरवठ्यातील अडथळे आणि जागतिक व्यापारातील अनिश्चितता यामुळे जागतिक अर्थव्यवस्थेवर दबाव कायम असतानाही भारतातील आर्थिक हालचालींनी एप्रिल महिन्यात लक्षणीय स्थैर्य दाखविल्याचे निरीक्षण रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाच्या (RBI) मे २०२६ च्या बुलेटिनमध्ये नोंदविण्यात आले आहे. आरबीआयच्या ‘स्टेट ऑफ द इकॉनॉमी’ अहवालानुसार, जागतिक स्तरावर वाढीचा वेग मंदावलेला असला तरी भारतातील औद्योगिक आणि सेवा क्षेत्रातील अनेक घटकांनी चांगली कामगिरी केली. सूचीबद्ध खासगी बिगर-वित्तीय कंपन्यांच्या चौथ्या तिमाहीतील प्राथमिक निकालांमध्ये विक्री आणि कार्यकारी नफ्यात दुहेरी आकडी वाढ दिसून आली. एप्रिलमध्ये ग्राहक किंमत निर्देशांकावर आधारित महागाई दर (CPI) ३.५ टक्क्यांवर पोहोचला. अन्नधान्य महागाईमुळे हा वाढीचा दबाव निर्माण झाला असला तरी कोअर इन्फ्लेशन स्थिर राहिल्याने उत्पादन खर्चातील वाढीचा थेट परिणाम ग्राहकांवर झालेला नसल्याचे स्पष्ट झाले. कृषी क्षेत्राने अर्थव्यवस्थेला भक्कम आधार दिला. सरासरीपेक्षा अधिक प्री-मॉन्सून पाऊस आणि जलाशयांतील समाधानकारक पाणीसाठा यामुळे उन्हाळी पेरणीला वेग मिळाला. सार्वजनिक अन्नधान्य साठेही निर्धारित बफर मर्यादेपेक्षा अधिक असल्याने देशातील अन्नसुरक्षा मजबूत असल्याचे बुलेटिनमध्ये नमूद करण्यात आले. मात्र, अवकाळी पाऊस आणि वाढते तापमान उर्वरित रब्बी पिकांसाठी धोका ठरू शकतात, असा इशाराही देण्यात आला आहे. उच्च वारंवारतेच्या आर्थिक निर्देशांकांमध्ये मिश्र चित्र दिसले. जीएसटी दर सुलभीकरणामुळे ई-वे बिलांमध्ये दुहेरी आकडी वाढ कायम राहिली. पेट्रोल आणि डिझेलचा वापर वाढला असला तरी नाफ्था व एलपीजीच्या मागणीत घट झाल्याने एकूण पेट्रोलियम वापर कमी झाला. उष्णतेच्या लाटेमुळे विजेची मागणी मात्र मोठ्या प्रमाणात वाढली. एप्रिलमध्ये कच्चे तेल, सोने आणि यंत्रसामग्री आयात वाढल्याने व्यापार तूट वाढली. मौल्यवान धातूंच्या वाढत्या आयातीच्या पार्श्वभूमीवर केंद्र सरकारने सोने, चांदी आणि प्लॅटिनमवरील सीमाशुल्क वाढविले. परकीय गुंतवणुकीच्या बाबतीत मार्चमध्ये सलग दुसऱ्या महिन्यात निव्वळ थेट परकीय गुंतवणूक (FDI) सकारात्मक राहिली. परंतु परदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदार (FPI) एप्रिल आणि मे महिन्यात विक्रीच्या भूमिकेत राहिले, जरी भांडवली बाहेर पडण्याचा वेग काहीसा कमी झाला. दरम्यान, ग्रामीण भागातील रोजगार परिस्थितीत काहीशी नरमाई दिसून आली. बेरोजगारी दरात किंचित वाढ झाली असली तरी उत्पादन आणि सेवा क्षेत्रातील पीएमआय रोजगार निर्देशांक एप्रिलमध्ये दहा महिन्यांच्या उच्चांकावर पोहोचला. एकूणच, जागतिक अस्थिरतेच्या पार्श्वभूमीवरही भारताची अर्थव्यवस्था विविध क्षेत्रांत मजबूत राहिल्याचे आरबीआयने स्पष्ट केले आहे.
