Diet & Nutrition: भारतातील बदलती जीवनशैली आणि आहारातील असंतुलन यामुळे आरोग्याचा एक गंभीर प्रश्न समोर येत आहे. विविध अभ्यासांनुसार देशातील सुमारे ४० टक्के लोकसंख्येमध्ये सूक्ष्म पोषकद्रव्यांची कमतरता आढळून येते. त्यामुळे एका बाजूला कुपोषण तर दुसऱ्या बाजूला लठ्ठपणा आणि जीवनशैलीजन्य आजार अशा दोन टोकांच्या समस्या निर्माण झाल्या असून जणू देशात ‘दोन भारत’ अस्तित्वात असल्याचे चित्र दिसत आहे. तज्ज्ञांच्या मते, अपुरा किंवा निमपोषक आहार ही केवळ वैयक्तिक समस्या नसून ती व्यापक सामाजिक आणि राष्ट्रीय स्तरावरील समस्या आहे. शरीराला आवश्यक असलेली जीवनसत्त्वे, खनिजे आणि सूक्ष्म पोषक घटक योग्य प्रमाणात न मिळाल्यास शरीराची प्रतिकारशक्ती कमी होते. थकवा, अशक्तपणा, पचनाचे विकार, रक्तक्षय यांसारख्या समस्या उद्भवतात. दीर्घकाळ याकडे दुर्लक्ष झाल्यास त्याचे गंभीर परिणाम आरोग्यावर दिसून येतात. Malnutrition in Children आजच्या धावपळीच्या जीवनात लोकांचा कल तयार आणि प्रक्रिया केलेल्या पदार्थांकडे अधिक वाढत आहे. फास्टफूड, पॅकेज्ड फूड आणि साखर किंवा मीठाचे प्रमाण जास्त असलेले पदार्थ सहज उपलब्ध असल्याने त्यांचे सेवन वाढले आहे. मात्र अशा पदार्थांमध्ये कॅलरीचे प्रमाण जास्त असले तरी आवश्यक पोषक घटकांचे प्रमाण अत्यल्प असते. परिणामी शरीराला आवश्यक पोषण मिळत नाही. यासोबतच आधुनिक जीवनशैलीमुळे शारीरिक हालचालींचे प्रमाणही कमी झाले आहे. दिवसभर बसून काम करणे, व्यायामाचा अभाव, अनियमित झोप आणि ताणतणाव यामुळे शरीराचे संतुलन बिघडते. त्यामुळे लठ्ठपणा, मधुमेह, हृदयरोग आणि इतर जीवनशैलीजन्य आजारांचा धोका वाढतो. Obesity आरोग्यतज्ज्ञांच्या मते, या परिस्थितीतून बाहेर पडण्यासाठी संतुलित आणि पौष्टिक आहार घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. आहारात धान्य, डाळी, कडधान्ये, फळे, भाज्या, दुग्धजन्य पदार्थ आणि आवश्यक पोषक घटकांचा समावेश असावा. तसेच प्रक्रिया केलेल्या पदार्थांपेक्षा ताज्या आणि घरगुती अन्नाला प्राधान्य देणे गरजेचे आहे. त्यासोबतच नियमित व्यायाम, पुरेशी झोप आणि ताणतणाव कमी ठेवणेही तितकेच महत्त्वाचे ठरते. आरोग्यदायी जीवनशैली आणि योग्य आहाराच्या सवयी अंगीकारल्यासच देशातील पोषणातील दरी कमी होऊ शकते आणि निरोगी समाजाची उभारणी शक्य होईल, असे तज्ज्ञांचे मत आहे.
