Cyber Fraud: सोशल मीडियावर सध्या ‘WAR LOCKDOWN NOTICE.pdf’ आणि ‘Emergency Lockdown Order’ नावाचे काही संदेश आणि PDF फाइल्स मोठ्या प्रमाणात व्हायरल होत आहेत. या फाइल्स सरकारी आदेशासारख्या दिसत असल्या तरी त्या प्रत्यक्षात सायबर फसवणुकीचा भाग असल्याचा इशारा तज्ज्ञांनी दिला आहे. या फाइल्स डाउनलोड करताच मोबाईल हॅक होण्याचा किंवा बँक खात्यातील पैसे चोरी जाण्याचा धोका वाढू शकतो.

सायबर सुरक्षा तज्ज्ञांच्या माहितीनुसार, काही फसवे लोक सरकारच्या नावाने बनावट PDF तयार करत आहेत. या फाइल्समध्ये सरकारी लोगो, अधिकृत भाषेसारखा मजकूर आणि बनावट आदेश वापरले जात आहेत, जेणेकरून लोकांना त्या खऱ्या वाटाव्यात. विशेषतः लॉकडाउनसारख्या संवेदनशील विषयामुळे अनेकजण घाबरून लगेचच अशा फाइल्स उघडतात आणि तेच स्कॅमर्ससाठी फायदेशीर ठरते.

तज्ज्ञांच्या मते, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी नुकतेच वर्क फ्रॉम होम आणि इंधन बचतीबाबत केलेल्या वक्तव्यानंतर सोशल मीडियावर अफवा वेगाने पसरू लागल्या. याचाच फायदा घेत स्कॅमर्स लोकांना फसवण्याचा प्रयत्न करत आहेत.

हा स्कॅम नेमका कसा काम करतो?  (Cyber Fraud)

जेव्हा एखादा व्यक्ती अशी PDF डाउनलोड करतो किंवा त्यामधील लिंकवर क्लिक करतो, तेव्हा मोबाईल किंवा संगणकात मालवेअर इन्स्टॉल होऊ शकते. काही वेळा वापरकर्त्याला बनावट वेबसाइटवर पाठवले जाते. तिथे बँक डिटेल्स, ATM कार्ड नंबर, OTP किंवा इतर वैयक्तिक माहिती मागितली जाते. ही माहिती मिळाल्यानंतर स्कॅमर्स काही मिनिटांत बँक खाते रिकामे करू शकतात.

सायबर तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, आता ऑनलाइन फसवणुकीचे प्रकार अधिक धोकादायक झाले आहेत. फक्त फेक SMS किंवा कॉल नाही, तर लोकांच्या भीतीचा आणि भावनांचा फायदा घेऊन फसवणूक केली जात आहे. कोविड लॉकडाउनच्या आठवणी अजूनही लोकांच्या मनात असल्यामुळे अशा संदेशांवर अनेकजण पटकन विश्वास ठेवतात.

PDF नेहमी सुरक्षित असतेच असे नाही  (Cyber Fraud)

अनेकांना वाटते की PDF फाइल सुरक्षित असते. मात्र तज्ज्ञांच्या मते, काही PDF फाइल्समध्ये लपवलेले व्हायरस, स्क्रिप्ट किंवा संशयास्पद लिंक असू शकतात. विशेषतः मोबाईल किंवा संगणक अपडेट नसेल, तर धोका आणखी वाढतो.

स्वतःला सुरक्षित कसे ठेवावे?

• कोणतीही संशयास्पद PDF डाउनलोड करू नका.
• अनोळखी लिंकवर क्लिक करणे टाळा.
• कोणताही सरकारी आदेश अधिकृत वेबसाइटवर तपासूनच विश्वास ठेवा.
• OTP, बँक डिटेल्स किंवा वैयक्तिक माहिती कुणालाही देऊ नका.
• मोबाईल आणि अॅप्स नेहमी अपडेट ठेवा.
• संशयास्पद मेसेज पुढे फॉरवर्ड करू नका.

सायबर फसवणुकीपासून वाचण्यासाठी सतर्क राहणे आणि कोणत्याही संदेशावर लगेच विश्वास न ठेवणे हेच सर्वात महत्त्वाचे आहे.