Budget 2026: केंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारमण यांनी आज लोकसभेत २०२६-२७ या वर्षाचा अर्थसंकल्प सादर केला. या अर्थसंकल्पात मध्यमवर्गीयांना कर सवलतीची अपेक्षा असताना, टॅक्स स्लॅबमध्ये कोणताही बदल करण्यात आलेला नाही. मात्र, देशाच्या कर प्रणालीला सुटसुटीत बनवण्यासाठी जुना ‘आयकर कायदा १९६१’ रद्द करून, त्याऐवजी ‘नवा आयकर कायदा २०२५’ (New Income Tax Act 2025) येत्या १ एप्रिल २०२६ पासून लागू होणार असल्याची मोठी घोषणा अर्थमंत्र्यांनी केली आहे. ‘टॅक्स इयर’ ही नवी संकल्पना; गोंधळ संपणार – नव्या कायद्यातील सर्वात मोठा बदल म्हणजे ‘असेसमेंट इयर’ (Assessment Year) आणि ‘प्रिव्हियस इयर’ (Previous Year) या संज्ञा आता इतिहासजमा होणार आहेत. त्याऐवजी आता केवळ ‘टॅक्स इयर’ (Tax Year) ही संज्ञा वापरली जाईल. यामुळे ज्या वर्षात उत्पन्न मिळाले, त्याच वर्षात त्याची नोंद होईल. यामुळे करदात्यांचा तांत्रिक गोंधळ थांबणार असून आयटीआर (ITR) भरणे अधिक सोपे होणार आहे. करदात्यांना मिळणारे मुख्य फायदे: सुलभ भाषा: जुन्या कायद्याची भाषा अत्यंत क्लिष्ट होती. नवा कायदा अत्यंत सोप्या भाषेत असल्याने करदात्यांची प्रोफेशनल्सवरील अवलंबित्व कमी होईल. रिफंडची सोय: जर तुम्ही वेळेवर आयटीआर भरू शकला नाहीत, तरीही तुम्ही टीडीएस (TDS) परताव्याची मागणी करू शकता. जुन्या कायद्यात यासाठी दंड आकारला जात होता, जो आता रद्द करण्यात आला आहे. कमी नोटिसा आणि जलद प्रक्रिया: कर प्रणाली ‘फिअर-फ्री’ (भयमुक्त) करण्यावर सरकारचा भर आहे. यामुळे करदात्यांना विनाकारण येणाऱ्या नोटिसा कमी होतील आणि रिफंडची प्रक्रिया जलद होईल. टॅक्स स्लॅब आणि सवलती जैसे थे – नवा कायदा लागू होत असला तरी, कर दरांमध्ये (Tax Rates) कोणताही बदल करण्यात आलेला नाही. तसेच स्टँडर्ड डिडक्शनच्या (Standard Deduction) मर्यादेतही कोणतीही वाढ करण्यात आलेली नाही. कर संरचनेतील बदल हे ‘फायनान्स ॲक्ट’द्वारेच केले जातात, त्यामुळे सध्याचे टॅक्स स्लॅब कायम राहतील. ६२२ पानांचा नवा कायदा – हा कायदा ६ दशक जुन्या १९६१ च्या कायद्याची जागा घेणार आहे. केंद्र सरकारने १३ फेब्रुवारी २०२५ रोजी पहिल्यांदा हे विधेयक मांडले होते, मात्र काही दुरुस्त्यांनंतर ११ ऑगस्ट २०२५ रोजी सुधारित विधेयक मांडण्यात आले. २१ ऑगस्ट २०२५ रोजी राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांच्या स्वाक्षरीनंतर या कायद्याला अंतिम मंजुरी मिळाली होती, जो आता १ एप्रिलपासून प्रत्यक्षात येणार आहे.
