Budget 2024 । यंदाचा अर्थसंकल्प खूप खास असणार आहे, कारण यंदा मोदी सरकारच्या तिसऱ्या कार्यकाळातील पहिला अर्थसंकल्प सादर होणार आहे. यासाठी अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन अर्थसंकल्पपूर्व बैठका घेत आहे. या बैठका अर्थसंकल्प तयारीचा महत्त्वाचा भाग आहे. अर्थसंकल्प तयार करताना, अर्थमंत्री महसूल विभाग, उद्योग संघ, शेतकरी संघटना, ट्रेड युनियन, अर्थतज्ज्ञ इत्यादी विविध क्षेत्रातील भागधारकांशी चर्चा करतात. याशिवाय देशातील विविध क्षेत्रातील व्यापारी, कॉर्पोरेट्स आणि संघटनांशीही चर्चा केली जाते. अर्थसंकल्प तयार करण्यासाठी विविध मंत्रालये, राज्ये, केंद्रशासित प्रदेश आणि स्वायत्त संस्थांकडूनही संबंधित माहिती गोळा केली जाते. Budget 2024 । अशा प्रकारे बजेट तयार केले जाते अर्थसंकल्प तयार करताना, आर्थिक व्यवहार विभागाकडून एक परिपत्रक जारी केले जाते, ज्यामध्ये सर्व अंदाजित आर्थिक खर्चाची माहिती असते. यानंतर वेगवेगळ्या मंत्रालयांमध्ये रकमेवर चर्चा केली जाते. त्यानंतर, वित्त मंत्रालय इतर मंत्रालयांसोबत बैठक घेते आणि ब्लू प्रिंट तयार करते. यानंतर सर्व मंत्रालयांचे वरिष्ठ अधिकारी निधी वाटपासाठी अर्थ मंत्रालयाशी चर्चा करतात. ही प्रक्रिया अर्थसंकल्प तयार करण्याचा एक महत्त्वाचा पैलू आहे, ज्यामध्ये इतर मंत्रालये आणि वित्त मंत्रालय यांच्यात करार केला जातो. Budget 2024 । याकडे सरकारचे मुख्य लक्ष आहे सरकारच्या उत्पन्नाचे मुख्य स्त्रोत म्हणजे कर, महसूल, दंड, सरकारी शुल्क, लाभांश इ. दरवर्षी फेब्रुवारीमध्ये सादर होणाऱ्या केंद्रीय अर्थसंकल्पाच्या माध्यमातून विविध क्षेत्रांमध्ये गुंतवणूक करणे, उत्पन्नाचे स्रोत वाढवणे आणि आर्थिक विकासाला चालना देणे हे सरकारचे मुख्य उद्दिष्ट असते. याव्यतिरिक्त, सरकार गरिबी आणि बेरोजगारी कमी करण्यासाठी योजना बनवते आणि पायाभूत सुविधांसारख्या क्षेत्रात गुंतवणूक करते. Budget 2024 । जाणून घेऊया ‘इतिहास’ स्वातंत्र्यानंतरचा भारताचा पहिला अर्थसंकल्प 26 नोव्हेंबर 1947 रोजी सादर करण्यात आला, जो पहिला अर्थमंत्री षण्मुखम चेट्टी यांनी सादर केला होता. भारत प्रजासत्ताक बनल्यानंतर 28 फेब्रुवारी 1950 रोजी पहिला केंद्रीय अर्थसंकल्प सादर करण्यात आला. ब्रिटिश राजवटीत, भारताचा पहिला अर्थसंकल्प 7 एप्रिल 1860 रोजी सादर करण्यात आला, जो ब्रिटिश सरकारचे अर्थमंत्री जेम्स विल्सन यांनी सादर केला होता.
