पाटणा : बिहार विधानसभा निवडणुकीचा निकाल आज जाहीर होत असून, भाजपप्रणित राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी (एनडीए) शानदार विजयाकडे वाटचाल करत आहे. निवडणूक आयोगाच्या (ईसीआय) ट्रेंडनुसार, एनडीएला २०० हून अधिक जागांवर आघाडी मिळाली असून, बहुमताचा आकडा (१२२) मोठ्या फरकाने ओलांडला आहे. भाजप एकट्याने ९६ जागांवर आघाडीवर असून, तो सर्वात मोठा पक्ष ठरला आहे. दुसरीकडे, महागठबंधन मात्र केवळ ३०-४० जागांपुरताच मर्यादित राहिले आहे. या भव्य विजयानंतर बिहारचा पुढील मुख्यमंत्री कोण होणार, याबाबत राजकीय वर्तुळात चर्चा रंगली आहे. जनता दल (युनायटेड)चे नेते नितीश कुमार यांचे नाव प्रमुखपणे चर्चेत असले तरी, भाजपला जेडीयूशिवायच सरकार स्थापन करण्याची क्षमता निर्माण झाली आहे. हे नवीन राजकीय समीकरण नेमके काय आहे, ते समजून घेऊया. एनडीएचा भव्य विजय: २००+ जागांवर आघाडी बिहार विधानसभेच्या २४३ जागांसाठी झालेल्या निवडणुकीत एनडीएने अपेक्षेपेक्षा मोठा झंझावात आणला आहे. ईसीआयच्या दुपारी ३ वाजेपर्यंतच्या ट्रेंडनुसार, एनडीएला २०८ जागांवर आघाडी मिळाली आहे. यात भाजपचे ९६ उमेदवार, जेडीयूचे ८४, चिराग पासवान यांच्या लोक जनशक्ती पक्ष (रामविलास)चे १९, जीतन राम मांझी यांच्या हिंदुस्थानी अवाम मोर्चाचे (HAM) ५ आणि उपेंद्र कुशवाहा यांच्या राष्ट्रीय लोक मोर्चाचे (RLM) ४ उमेदवार आघाडीवर आहेत. हा आकडा बहुमतापेक्षा दुप्पटपेक्षा जास्त असल्याने एनडीएची सत्ता स्थापना निश्चित झाली आहे. दुसरीकडे, राष्ट्रीय जनता दल (RJD)-प्रणित महागठबंधनचा पूर्ण पाडाव झाला आहे. तेजस्वी यादव यांच्या RJDला ३२ जागांवर, काँग्रेसला ४-७ जागांवर आणि इतर घटक पक्षांना मर्यादित यश मिळाले आहे. प्रशांत किशोर यांच्या जन सुराज पक्षही अपेक्षित धक्का देऊ शकला नाही. हा विजय पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि मुख्यमंत्री नितीश कुमार यांच्या ‘डबल इंजिन’ सरकारच्या विकासकामांचा परिणाम मानला जात आहे. भाजप जेडीयूशिवाय सरकार स्थापन करणार? या निवडणुकीत एक महत्वाचा वळण आहे तो म्हणजे, भाजपला जेडीयूचा पाठिंबा नसतानाही सरकार स्थापन करण्याची क्षमता निर्माण झाली आहे. जेडीयूशिवाय एनडीएचा आकडा १२२ वर पोहोचतो आहे. भाजपचे ९६ + LJPचे १९ + HAMचे ५ + RLMचे ४ = १२४. हा बहुमताचा नेमका आकडा असल्याने, भाजपला नितीश कुमार यांच्याशिवाय सत्ता चालवता येऊ शकते. निवडणुकीपूर्वी भाजप आणि जेडीयूने प्रत्येकी १०१ जागा लढवल्या होत्या, पण भाजपने ९६ जागांवर मजबूत आघाडी घेतली असून, तो सर्वात मोठा पक्ष ठरला आहे. जेडीयूचे ८४ उमेदवार आघाडीवर असले तरी, ते दुसऱ्या क्रमांकावर आहेत. राजकीय विश्लेषकांच्या मते, भाजपला आता मुख्यमंत्रीपदासाठी दावा करण्याचा अधिकार मिळाला आहे. जर नितीश कुमार यांनी हे पद सोडण्यास नकार दिला, तर भाजप इतर घटकांसोबतच सरकार स्थापन करू शकतो. मात्र, भाजप नेते राम कृपाळ यादव आणि LJP खासदार शंबवी चौधरी यांनी स्पष्ट म्हटले आहे की, “नितीश कुमारच मुख्यमंत्री राहतील.” पंतप्रधान मोदींच्या उपस्थितीत शपथविधी होण्याची शक्यता असून, नितीश कुमार हे दहाव्यांदा मुख्यमंत्री होण्याच्या मार्गावर आहेत. मुख्यमंत्रीपदाचा चेहरा: नितीश कुमारच की भाजपचा नवा चेहरा? महागठबंधनने निवडणुकीपूर्वी तेजस्वी यादव यांना मुख्यमंत्री चेहरा म्हणून घोषित केले होते, पण एनडीएने कोणताही ठोस चेहरा जाहीर केला नव्हता. भाजप नेत्यांनी निवडणूक जिंकल्यानंतर विधिमंडळ पक्ष बैठकीत निर्णय घेत असल्याचे म्हटले होते. आता हा प्रश्न अधिक गंभीर झाला आहे. नितीश कुमार यांच्या नेतृत्वाने एनडीएला एकजूट ठेवले असले तरी, भाजपची मजबूत कामगिरीमुळे त्यांच्या भूमिकेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित झाले आहे. काही भाजप नेत्यांचे मत आहे की, “भाजपला आता स्वतंत्रपणे सत्ता हवी”, तर जेडीयू नेते ललन सिंग यांनी नितीश कुमारांच्या निवासस्थानी बैठक घेतली असून, गठबंधनची मजबुती यावर चर्चा झाली.
