Bharat Band। आज देशभरात ‘भारत बंद’ची घोषणा करण्यात आली आहे. सरकारच्या कथित ‘कामगारविरोधी, शेतकरीविरोधी आणि कॉर्पोरेट समर्थक’ धोरणांविरुद्ध १० केंद्रीय कामगार संघटना आणि त्यांच्या संलग्न संघटनांनी देशव्यापी संपाची हाक दिली आहे. याचा परिणाम बँकिंग, टपाल सेवा, कोळसा खाणकाम, सार्वजनिक वाहतूक आणि सरकारी कामांवर होऊ शकतो. गाड्या उशिराने येण्याची आणि वीजपुरवठा खंडित होण्याची शक्यता देखील आहे. प्रश्न असा आहे की या संघटनांना नेमका काय हवे आहे? वीज कंपन्यांच्या खाजगीकरणाचा मुद्दा काय आहे?  १० मुद्द्यांमध्ये समजून घेऊया…

आज देशभरातील शेतकरी आणि ग्रामीण कामगारही या निदर्शनांमध्ये सामील होत असल्याचे संघटनेच्या अधिकाऱ्यांचे म्हणणे आहे. सरकारने आमच्या १७ कलमी मागण्यांकडे दुर्लक्ष केले आहे. गेल्या १० वर्षांत वार्षिक कामगार परिषद बोलावण्यात आलेली नाही. महाराष्ट्रात सार्वजनिक सुरक्षा विधेयक आणि छत्तीसगड आणि मध्य प्रदेशात तत्सम कायदे लादले जात आहेत अशा घटनात्मक संस्थांचा गैरवापर करून सरकारने सार्वजनिक आंदोलनांना गुन्हेगार घोषित केले आहे. सरकारने नागरिकांकडून नागरिकत्व हिसकावून घेण्याचाही प्रयत्न केला आहे.

१. १७ कलमी मागण्या आणि देशव्यापी संप Bharat Band। 

कामगार संघटनांनी केंद्र सरकारला १७ मागण्यांचे निवेदन सादर केले होते. सरकार मागण्यांकडे दुर्लक्ष करत असल्याचा आरोप आहे. याच्या निषेधार्थ सुमारे २५ कोटी कामगार भारत बंदमध्ये सहभागी होत आहेत.

२. चार कामगार संहितांना सर्वाधिक आक्षेप

संघटनांचे म्हणणे आहे की नवीन कामगार संहिता संपाचा अधिकार कमकुवत करतात. कामाचे तास वाढवतात. मालकांना शिक्षेपासून संरक्षण देतात. कामगार संघटनांचे अधिकार काढून घेतले जातात. म्हणून, कर्मचाऱ्यांचे हक्क हिरावून घेणारे चारही कामगार संहिता रद्द कराव्यात.

संघटनांचे म्हणणे आहे की चार नवीन कामगार संहिता लागू केल्याने संघटना कमकुवत होतील आणि कामाचे तास वाढतील का? सरकार कंत्राटी नोकऱ्या आणि खाजगीकरणाला प्रोत्साहन देत आहे का? सार्वजनिक क्षेत्रात अधिक भरती आणि पगारवाढीच्या मागण्यांकडे दुर्लक्ष केले जात आहे का? तरुण बेरोजगारी दूर न करता कर्मचाऱ्यांना प्रोत्साहन दिले जात आहे का?

३. संपावर कोण आहेत?

ऑल इंडिया ट्रेड युनियन काँग्रेस (INTUC), इंडियन नॅशनल ट्रेड युनियन काँग्रेस (AITUC), सेंटर ऑफ इंडियन ट्रेड युनियन्स (CITU), हिंद मजदूर सभा (HMS), ऑल इंडिया युनायटेड ट्रेड युनियन सेंटर (AIUTUC), ट्रेड युनियन कोऑर्डिनेशन सेंटर (TUCC), सेल्फ-एम्प्लॉयड वुमेन्स असोसिएशन (SEWA), ऑल इंडिया सेंट्रल ट्रेड युनियन कौन्सिल (AICCTU), लेबर प्रोग्रेसिव्ह फेडरेशन (LPF), युनायटेड ट्रेड युनियन काँग्रेस (UTUC) यासारख्या संघटना या संपाचे नेतृत्व करत आहेत. संयुक्त किसान मोर्चा आणि ग्रामीण श्रमिक संघटना देखील त्यांच्यासोबत उभ्या आहेत.

४. सरकारच्या कोणत्या धोरणांना विरोध केला जात आहे?

संघटना म्हणत आहेत की सरकारची धोरणे कामगारांना कमकुवत करत आहेत. शेतकऱ्यांना दुर्लक्षित करत आहेत आणि कॉर्पोरेट कंपन्यांना फायदा देत आहेत. सामाजिक क्षेत्रातील खर्चात कपात, वेतनात घट आणि रोजगार संकटामुळे परिस्थिती आणखी बिकट झाली आहे.

५. वीज कंपन्यांचे खाजगीकरण वादात का आहे?

कामगार संघटनांचा आरोप आहे की वीज वितरण आणि निर्मिती खाजगी हातात दिल्याने नोकऱ्यांची सुरक्षा, पगार आणि स्थिरता संपेल. याचा थेट परिणाम कर्मचारी आणि ग्राहक दोघांवरही होईल.

६. स्थलांतरित कामगारांचा मुद्दाही तापला

बिहारमध्ये मतदार यादीच्या विशेष पुनरावृत्तीबाबत असा आरोप आहे की स्थलांतरित कामगारांचे मतदानाचे अधिकार मर्यादित केले जात आहेत, ज्यामुळे त्यांचे राजकीय अधिकार हिरावून घेतले जात आहेत.

७. बेरोजगारी आणि महागाई मोठी चिंता 

नवीन भरती थांबवणे, निवृत्त लोकांना पुन्हा नियुक्त करणे आणि तरुणांना रोजगार न देणे असा सरकारवर आरोप आहे. यासोबतच जीवनावश्यक वस्तूंच्या किमती आणि सामाजिक असमानता वाढली आहे.

८. मुख्य मागण्या काय आहेत? Bharat Band। 

– सार्वजनिक क्षेत्रात भरती सुरू करावी
– खाजगीकरण, आउटसोर्सिंग आणि कंत्राटीकरणावर बंदी घालावी
– चारही कामगार संहिता रद्द कराव्यात
– मनरेगाचे वेतन आणि दिवस वाढवावे
– शहरी बेरोजगारांसाठी योजना बनवावी
– शिक्षण, आरोग्य आणि रेशनवरील खर्च वाढवावा

९. किमान वेतन आणि पेन्शनवर भर

कमीत कमी वेतन दरमहा ₹२६,००० निश्चित करण्याची आणि जुनी पेन्शन योजना पुनर्संचयित करण्याची मागणी संघटना करत आहेत. यासोबतच, किमान आधारभूत आधारभूत हमी आणि कर्जमाफीची कायदेशीर हमी हे देखील प्रमुख मुद्दे आहेत.

१०. यापूर्वीही संघटना रस्त्यावर उतरल्या होत्या

एवढ्या मोठ्या प्रमाणात आंदोलन करण्याची ही पहिलीच वेळ नाही. यापूर्वी, कामगार संघटनांनी २६ नोव्हेंबर २०२०, २८-२९ मार्च २०२२ आणि गेल्या वर्षी १६ फेब्रुवारी रोजी अशाच प्रकारचे देशव्यापी संप केले होते. यामध्ये, लाखो कर्मचारी रस्त्यावर उतरले आणि कामगार समर्थक धोरणे मागे घेण्याची आणि वादग्रस्त आर्थिक सुधारणांची मागणी केली.