Banana Cultivation : आपल्या देशात केळीची लागवड मोठ्या प्रमाणात केली जाते. भाजीपासून चिप्स बनवण्यापर्यंत केळीला खूप मागणी आहे. अशा परिस्थितीत शेतकरी बांधव केळीची लागवड करून अधिक नफा मिळवू शकतात. पण त्यांना केळी लागवड करण्यासाठी टिश्यू कल्चर तंत्रज्ञानाचा वापर करावा लागेल.

टिश्यू कल्चर तंत्राचा वापर करून केळीची लागवड करून तुम्ही एक यशस्वी शेतकरी होऊ शकता किंवा ही रोपे तयार करून विकूही शकता. या तंत्राने तयार केलेली रोपे रोगमुक्त आणि एकसमान असतात, ज्यामुळे पिकाची गुणवत्ता आणि उत्पादन सुधारते. टिश्यू कल्चर पद्धतीने केळीच्या लागवडीत केळीचे रोप कमी वेळेत तयार होतेच, पण या पद्धतीने तयार केलेल्या झाडांचा दर्जाही सामान्य केळीपेक्षा चांगला असतो. त्याचबरोबर शेतकऱ्यांना अधिक नफाही मिळतो. यामध्ये, झाडाचा एक छोटा तुकडा एका विशिष्ट माध्यमात वाढविला जातो. या माध्यमात पोषक तत्व आणि हार्मोन्स असतात जे झाडाच्या पेशींना वेगाने विभाजित करण्यास मदत करतात. काही महिन्यांत ही रोपे पुरेशा प्रमाणात विकसित होतात आणि शेतात लावता येतात.

बिहारमध्ये केळीची लागवड मोठ्या प्रमाणावर..

बिहार राज्यातील शेतकरी बांधवही याच पद्धतीने केळीची लागवड करत आहेत. त्यामुळे बिहारमध्ये उत्पन्नासोबतच केळी उत्पादनाचा दर्जाही वाढत आहे. बिहार सरकार त्यांच्या राज्यात या पद्धतीने केळीची लागवड करणाऱ्या शेतकऱ्यांना 50 टक्के अनुदान देत आहे, लवकरच ही योजना संपुर्ण देशात केंद्र व राज्यसरकरच्या माध्यमातून राबवण्यात येणार असल्याची माहिती आहे.

कोणत्या प्रकारची माती लागते?

केळीच्या चांगल्या उत्पादनासाठी पुरेशा प्रमाणात खत असलेली माती आवश्यक असते. जमिनीत थोडासा ओलावा असण्यासोबतच पाण्याचा निचरा होण्याचे गुणधर्म असणेही आवश्यक आहे. चिकणमाती माती, निचरा नसलेली आणि पोषक तत्वांची कमतरता असलेली माती या पिकासाठी योग्य मानली जात नाही. तसेच उष्णकटिबंधीय हवामान केळीच्या लागवडीसाठी योग्य मानले जाते

टिश्यू कल्चर प्रक्रिया कशी केली जाते?

टिश्यू कल्चर पद्धतीमध्ये कोणत्याही वनस्पतीच्या मुळाचा, पानाचा किंवा देठाचा छोटा तुकडा घेऊन काचेच्या बाटलीत ठेवला जातो. मग ही झाडे अनेक प्रकारच्या हार्मोन्सच्या प्रभावाखाली तयार केली जातात. 

या पद्धतीत सुरुवातीला झाडे बाटलीतच ठेवली जातात. नंतर हे पॉलीहाऊसमध्ये तयार केले जातात. त्यानंतरच त्यांची लागवड केली जाते.

1. वनस्पतीच्या ऊतींचा एक लहान तुकडा त्याच्या वरच्या वाढत्या भागापासून घेतला जातो आणि जेलीमध्ये ठेवला जातो ज्यामध्ये पोषक आणि वनस्पती संप्रेरक असतात. या संप्रेरकांमुळे वनस्पतीच्या ऊतींमधील पेशी वेगाने विभाजित होतात, अनेक पेशी तयार होतात आणि आणि “कॅलस”(callus) म्हणून ओळखल्या जाणार्‍या पेशींमध्ये एकत्रित होतात.

2.हे “कॅलस” नंतर दुसर्‍या जेलीमध्ये हस्तांतरित केले जाते ज्यामध्ये योग्य वनस्पती संप्रेरक असतात जे मुळे विकसित करण्यासाठी “कॅलस” (callus)ला उत्तेजित करतात.

3. विकसित मुळे असलेले “कॅलस” दुसर्‍या जेलीमध्ये हस्तांतरित केले जाते ज्यामध्ये वनस्पतीच्या स्टेमच्या वाढीस उत्तेजन देणारे विविध हार्मोन्स असतात.

4. आता मुळे आणि स्टेम असलेले हे “कॅलस” एका लहान रोपट्यामध्ये वेगळे केले आहे. अशा प्रकारे, अनेक लहान वनस्पती केवळ काही मूलभूत वनस्पती पेशी किंवा ऊतकांपासून उद्भवू शकतात.

5. अशा प्रकारे उत्पादित रोपे कुंडीत किंवा मातीमध्ये स्थलांतरित केली जातात जिथे ते प्रौढ वनस्पती तयार करण्यासाठी वाढू शकतात.

टिश्यू कल्चर पद्धतीचे अनेक फायदे…

1. टिश्यू कल्चर तंत्रज्ञानाद्वारे तयार केलेली रोपे कीटक व रोगमुक्त असू असतात, ज्यामुळे पिकांचे रोगांपासून संरक्षण होते.

2.या तंत्राने तयार केलेली झाडे एकसमान आकाराची असतात. ज्यामुळे सर्व झाडांची वाढ सारखीच होते आणि पिकाची गुणवत्ता सुधारते.

3. टिश्यू कल्चर तंत्रज्ञानाचा वापर करून उगवलेली झाडे पारंपारिक पद्धती वापरून वाढवलेल्या झाडांपेक्षा लवकर फळे देण्यास सुरुवात करतात.

4. अशा प्रकारे उगवलेली झाडे पारंपारिक पद्धतीने उगवलेल्या झाडांपेक्षा जास्त उत्पादन देतात.