Ayushman Card: केंद्र सरकारच्या महत्त्वाकांक्षी ‘आयुष्मान भारत प्रधानमंत्री जन आरोग्य योजना’ (PMJAY) अंतर्गत, पात्र कुटुंबांना दरवर्षी ५ लाख रुपयांपर्यंतचे मोफत आरोग्य संरक्षण मिळते. देशातील सरकारी आणि अनेक खासगी रुग्णालयांमध्ये या योजनेचा लाभ कॅशलेस पद्धतीने घेता येतो. मात्र, अनेक लाभार्थ्यांच्या मनात एक प्रश्न असतो की, एका वर्षात या कार्डचा वापर करून किती वेळा उपचार घेता येतो? काय आहे आयुष्मान कार्ड? आयुष्मान कार्ड म्हणजे गरीब आणि गरजू कुटुंबांना ५ लाख रुपयांपर्यंतचा कॅशलेस उपचार उपलब्ध करून देणारे केंद्र सरकारचे आरोग्य ओळखपत्र. या कार्डमुळे कोणताही लाभार्थी नोंदणीकृत रुग्णालयांमध्ये पैसे न देता दाखल होऊ शकतो, शस्त्रक्रिया करू शकतो किंवा मोठ्या आजारांवर उपचार घेऊ शकतो. उपचाराचा संपूर्ण खर्च सरकार उचलते. रुग्णालयात बिल भरणे किंवा कागदपत्रे जमा करण्याची गरज पडत नाही, केवळ आयुष्मान कार्ड दाखवणे पुरेसे असते. उपचाराची मर्यादा आणि वेळापत्रक – योजनेअंतर्गत मिळणारे ५ लाख रुपये ही वार्षिक मर्यादा (Annual Limit) आहे. याचा अर्थ, लाभार्थ्याला एका वर्षात उपचारांसाठी जास्तीत जास्त ५ लाख रुपयांपर्यंतची आर्थिक मदत मिळू शकते. उपचारांची संख्या: या कार्डाचा वापर करून तुम्ही कितीही वेळा उपचार घेऊ शकता, जोपर्यंत तुमच्या उपचारांचा एकूण खर्च ५ लाख रुपयांच्या मर्यादेत आहे. उदाहरण: जर तुम्ही लहान-मोठे उपचार घेतले आणि तुमचा एकूण खर्च वर्षभरात १ लाख रुपये झाला, तर त्याच वर्षी तुम्हाला आणखी ४ लाख रुपयांपर्यंतच्या उपचारांचा लाभ घेता येईल. मर्यादा संपल्यास: जर तुमचा ५ लाख रुपयांचा लाभ एकाच वेळी किंवा वर्षभराच्या आत वेगवेगळ्या उपचारांमध्ये खर्च झाला, तर त्या आर्थिक वर्षात तुम्हाला पुढील उपचार विनामूल्य मिळणार नाहीत. लिमिट रिन्यूअलची प्रक्रिया (१ एप्रिलला पुन्हा ५ लाख) आयुष्मान कार्डावरील ५ लाख रुपयांची मर्यादा आपोआप (Automatic) रिन्यू होते. कधी होते रिन्यू? सरकार प्रत्येक नवीन आर्थिक वर्षाच्या सुरुवातीला म्हणजेच १ एप्रिल रोजी सर्व पात्र लाभार्थ्यांच्या कार्डांमध्ये पुन्हा ५ लाख रुपये जमा करते. कुठलाही अर्ज नाही: कार्डधारकांना या मर्यादेच्या नूतनीकरणासाठी कोणताही अतिरिक्त अर्ज, फॉर्म किंवा शुल्क भरण्याची आवश्यकता नसते. ही प्रक्रिया पूर्णपणे स्वयंचलित असते. वर्षभरात लिमिट संपल्यास: जर तुमची उपचाराची मर्यादा वर्षाच्या मध्यभागी संपली असेल, तर तुम्हाला पुढील लाभ घेण्यासाठी पुढील आर्थिक वर्षाची (म्हणजेच १ एप्रिलची) वाट पाहावी लागेल. कार्ड काढण्याची सोपी प्रक्रिया – पात्रता तपासणीपासून ते कार्ड बनवण्यापर्यंतची प्रक्रिया आता खूप सोपी झाली आहे. पात्रता तपासा: सुरुवातीला pmjay.gov.in या अधिकृत वेबसाइटवर जाऊन तुम्ही योजनेसाठी पात्र आहात की नाही, हे तपासा. ऑनलाइन अर्ज: योजनेच्या अधिकृत वेबसाइट किंवा आयुष्मान भारत ॲपद्वारे तुम्ही स्वतः अर्ज करू शकता. आवश्यक माहिती भरून आणि ओटीपी पडताळणीनंतर तुमचे कार्ड तयार होते. ऑफलाइन अर्ज: यासाठी तुम्ही जवळच्या सामुदायिक आरोग्य केंद्र (CHC) किंवा कॉमन सर्व्हिस सेंटर (CSC) केंद्रावर भेट देऊ शकता. येथील अधिकारी तुमची पात्रता आणि कागदपत्रे तपासतात आणि प्रक्रिया पूर्ण झाल्यावर कार्ड डाउनलोडसाठी उपलब्ध होते. आयुष्मान भारत प्रधानमंत्री जन आरोग्य योजना (PM-JAY) मध्ये सहभागी असलेल्या महाराष्ट्रातील रुग्णालयांची यादी शोधण्यासाठी खालील अधिकृत लिंक आणि प्रक्रिया वापरा: आयुष्मान भारत योजनेच्या राष्ट्रीय आरोग्य प्राधिकरणाच्या (NHA) अधिकृत पोर्टलवर ही यादी उपलब्ध आहे. महाराष्ट्रातील सहभागी रुग्णालये शोधण्यासाठी अधिकृत लिंक: तुम्ही खालील अधिकृत वेबसाइटवर जाऊन तुमच्या जिल्ह्यानुसार रुग्णालये शोधू शकता: अधिकृत पोर्टल लिंक: https://hospitals.pmjay.gov.in/ रुग्णालयांची यादी शोधण्याची सोपी प्रक्रिया – वरील लिंकवर क्लिक केल्यानंतर किंवा अधिकृत PMJAY पोर्टलवर (pmjay.gov.in) ‘Find Hospital’ (रुग्णालय शोधा) या पर्यायावर गेल्यानंतर, तुम्हाला खालीलप्रमाणे माहिती भरावी लागेल: Select State (राज्य निवडा): या ड्रॉपडाउन मेन्यूमधून ‘Maharashtra’ (महाराष्ट्र) निवडा. Select District (जिल्हा निवडा): तुमचा specific जिल्हा (उदा. पुणे, मुंबई, नागपूर, नाशिक इ.) निवडा. Select Hospital Type (रुग्णालयाचा प्रकार निवडा): तुम्हाला सरकारी (Public) किंवा खासगी (Private) रुग्णालय शोधायचे आहे, तो पर्याय निवडा. Select Specialty (विशेषता निवडा): तुम्ही कोणत्या विशिष्ट आजारासाठी उपचार शोधत आहात (उदा. Cardiology, Orthopedics इ.) तो विभाग निवडू शकता, किंवा हा पर्याय रिकामा ठेवू शकता. Enter Captcha (कॅप्चा कोड भरा): स्क्रीनवर दिसणारा सुरक्षा कोड (Captcha) काळजीपूर्वक भरा. Search (शोधा): ‘Search’ बटणावर क्लिक करा. त्यानंतर तुमच्या निवडलेल्या जिल्ह्यामध्ये आयुष्मान कार्ड योजनेत सहभागी असलेल्या सर्व रुग्णालयांची अद्ययावत यादी तुम्हाला स्क्रीनवर दिसेल.
