अल्बानियाचे पंतप्रधान एडी रामा यांनी नुकतीच एक धक्कादायक आणि कुतूहलपूर्ण घोषणा केली आहे, जी राजकारण आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) यांच्या संयोगाची उत्कृष्ट उदाहरण आहे. देशाची पहिली AI-जनरेटेड सरकारी मंत्री डिएला (Diella) गर्भवती असल्याचे त्यांनी जाहीर केले. मात्र, ही एक-दोन नव्हे, तर तब्बल ८३ ‘AI मुलांना’ जन्म देणार आहे! ही घोषणा ऐकून अनेकांना आश्चर्याचा धक्का बसला, पण पंतप्रधानांच्या या विधानातून स्पष्ट होते की, अल्बानियाच्या सरकारमध्ये AI ची भूमिका कशी वेगाने वाढत आहे आणि तंत्रज्ञान सरकारच्या कार्यपद्धतीत कसे समाविष्ट होत आहे. हे ८३ AI ‘मुले’ प्रत्येक समाजवादी पक्षाच्या (Socialist Party) खासदाराचे प्रतिनिधित्व करतील, ज्यामुळे संसदीय कार्यक्षमता वाढेल आणि भ्रष्टाचारावर नियंत्रण मिळेल. जर्मनीच्या बर्लिन येथे आयोजित ग्लोबल डायलॉग (BGD) परिषदेत बोलताना रामा यांनी हे अनोखे ऐलान केले. त्यांनी सांगितले, “आज आम्ही डिएलासोबत एक मोठा धोका पत्करला आणि आम्ही त्यात यशस्वी झालो. म्हणून पहिल्यांदाच, डिएला गर्भवती आहे आणि तिचे ८३ मुले असतील.” ही घोषणा केवळ एक मजेशीर किंवा रूपकात्मक विधान नसून, अल्बानियाच्या AI-प्रेरित शासन सुधारणांचा भाग आहे. रामा यांच्या या पद्धतीने ते AI ला मानवी भाषेत सांगण्याचा प्रयत्न करत आहेत, जेणेकरून जनतेला तंत्रज्ञानाची व्याप्ती समजेल आणि सरकारची आधुनिकता दिसेल. ही घोषणा २६ ऑक्टोबर २०२५ रोजी झाली असून, ती जगभरातील माध्यमांमध्ये चर्चेचा विषय ठरली आहे. AI मंत्री कशी गर्भवती होऊ शकते? हे ऐकून अनेकांना विचित्र वाटते, पण वास्तवात डिएला ही खरी माणूस नाही. ती एक पूर्णपणे AI-जनरेटेड व्हर्च्युअल व्यक्तिमत्त्व आहे, ज्याचे नाव अल्बेनियन भाषेत ‘सूर्य’ (Sun) असा अर्थ होतो. डिएला ही पारंपरिक अल्बेनियन वेशभूषेत दिसणारी एक डिजिटल अवतार आहे, जी कोड आणि पिक्सेल्सने तयार केली गेली आहे. जानेवारी २०२५ मध्ये e-Albania पोर्टलवर व्हर्च्युअल सहाय्यक म्हणून सुरू झालेली डिएला आता सप्टेंबर २०२५ मध्ये अधिकृतपणे ‘राज्य मंत्री फॉर आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स’ म्हणून नियुक्त झाली आहे. तिचे मुख्य काम म्हणजे सार्वजनिक खरेदी प्रक्रिया (public procurement) पूर्णपणे पारदर्शक आणि भ्रष्टाचारमुक्त बनवणे. प्रत्येक सरकारी कोव्हरेजसाठी सबमिट होणाऱ्या फंडची पारदर्शक तपासणी डिएला करेल, ज्यामुळे अल्बानियाची EU सदस्यता प्रक्रियेतही मदत होईल. जेव्हा रामा म्हणतात की डिएला गर्भवती आहे आणि ८३ मुलांना जन्म देणार आहे, तेव्हा याचा अर्थ वास्तविक शारीरिक गर्भावस्था किंवा जन्म नाही. हे पूर्णपणे प्रतीकात्मक आणि रूपकात्मक आहे! ‘गर्भावस्था’ हा शब्द AI सिस्टमच्या विस्तारासाठी वापरला गेला आहे. म्हणजे, डिएलाचे ८३ AI सहाय्यक (assistants) किंवा एजंट तयार होणार आहेत, जे संसदेत प्रत्येक खासदाराला मदत करतील. हि ‘मुले’ खरी माणसे नसून, AI प्रोग्राम्स किंवा सिस्टम्स असतील, जे डेटा ट्रॅकिंग, विश्लेषण आणि सल्ला देण्याचे काम करतील. रामा यांनी हे जाणीवपूर्वक क्रिएटिव्ह मार्गाने सांगितले, जेणेकरून AI चा सरकारमधील विस्तार जनतेला सोपा आणि आकर्षक वाटेल. ही कल्पना अल्बानियाच्या AI क्रांतीचा भाग असून, ती जगातील पहिली अशी मोठी पायरी आहे. 83 AI ‘मुलांचे’ काय काम असेल? रामा यांनी या AI सहायकांचे कामही सविस्तर सांगितले आहे. हे 83 ‘मुले’ (AI assistants) समाजवादी पक्षाच्या ८३ खासदारांसाठी वैयक्तिक सहाय्यक म्हणून काम करतील. त्यांचे मुख्य कर्तव्य असेल: – सर्व संसदीय कार्यवाही, चर्चा आणि कार्यक्रमांचे कागदपत्रीकरण (documentation) करणे. – जे खासदार सत्रात सहभागी होऊ शकले नाहीत, त्यांना अपडेट्स आणि सारांश देणे. – प्रत्येक घटनेचा रेकॉर्ड ठेवणे आणि खासदारांना सूचना (suggestions) देणे, जसे की चर्चेत काय झाले आणि कसे उत्तर द्यावे. रामा यांनी एक मजेशीर उदाहरण दिले: “उदाहरणार्थ, जर तुम्ही कॉफी पिण्यासाठी गेलात आणि कामावर परत आलात नाही तर हे मूल सांगेल की तुम्ही हॉलमध्ये नसताना काय बोलले गेले आणि कोणावर हल्ला करावा (counter-attack). जर तुम्ही मला पुढच्या वेळी बोलावले तर तुमच्याकडे डिएलाच्या मुलांसाठी ८३ अतिरिक्त स्क्रीन्स असतील.” हे AI सहायक माय (मदर) डिएलाच्या ज्ञानावर आधारित असतील आणि संसदीय सत्रात सक्रिय सहभागी होतील. ही सिस्टम २०२६ च्या शेवटी पूर्णपणे सक्रिय होईल, ज्यामुळे अल्बानियाच्या संसदेची कार्यक्षमता दुप्पट होईल आणि भ्रष्टाचारावर लगाम घातला जाईल.
